Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam
Thứ ba, 31/07/2007 23:27 (GMT+7)

Những điểm dự báo và làm rõ từ cuốn sách "Lực lượng sản xuất mới và kinh tế tri thức"

Nói về “Khoa học công nghệ” và “Kinh tế tri thức” đã có nhiều tài liệu đề cập tới. Vậy điểm được dự báo và làm rõ về những vấn đề trên trong cuốn sách này là gì?


Trước hết, cuốn sách đã làm rõ một số xu thế phát triển khoa học công nghệ nhất là công nghệ cao đến năm 2020. Dự báo cho thấy ít có khả năng xảy ra đột biến trong khoa học cơ bản, nhưng lại có nhiều đột phá trong công nghệ cao. Theo cuốn sách, công nghệ cao được phân ra 2 loại: Công nghệ cao nguồn và công nghệ cao chuyên ngành. Công nghệ cao nguồn thường có ảnh hưởng tới toàn bộ sự phát triển kinh tế - xã hội, và chúng xuất phát trực tiếp từ các tri thức khoa học cơ bản, có tính đột phá cách mạng nhất, như công nghệ thông tin - truyền thông (ICT), công nghệ sinh học, công nghệ vật liệu tiên tiến, công nghệ năng lượng mới, v.v. Vận dụng công nghệ cao nguồn, đổi mới các công nghệ cũ sẽ hình thành công nghệ cao chuyên ngành. Tập hợp các công nghệ cao nguồn cùng công nghệ cao chuyên ngành, tạo ra hệ thống công nghệ cao (HTCNC).


HTCNC đã nhanh chóng trở thành cất lõi của lực lượng sản xuất mới (LLSXM) trong nền sản xuất hiện đại. Cuốn sách cho rằng sự chuyển đổi từ lực lượng sản xuất cũ dựa trên hệ thống công nghệ cũ sang LLSXM dựa trên HTCNC là bước biến đổi về chất đối với sự phát triển của thế giới đương đại. Trong LLSXM khoa học đã trở thành lực lượng sản xuất trực tiếp. LLSXM lấy tri thức là yếu tố quyết định, lấy vốn người (human capital) làm vốn quan trọng. LLSXM có tính chất toàn cầu và tính bền vững, thân thiện với môi trường. Như vậy LLSXM có tính cách mạng ,vượt trội lực lượng sản xuất cũ.


Cuốn sách cũng chỉ ra LLSXM là nòng cốt của sự hình thành nền kinh tế mới, gọi là nền kinh tế tri thức (KTTT). và cũng vì vậy sự hình thành KTTT là một tất yếu lịch sử.


Cuốn sách đã nêu lên mối quan hệ giữa nền KTTT với chủ nghĩa tư bản. Từ những sự kiện và dự báo cho thấy nền KTTT vẫn phát triển cao ở các nước tư bản chủ nghĩa, nhưng chưa hẳn sẽ vượt qua được các thách thức ở chỗ chưa tính được giá trị thực của tri thức và điều đó làm cho các nhà kinh tế học tư bản chủ nghĩa lo ngại.


Quan hệ giữa nền KTTT với chủ nghĩa xã hội cũng được cuốn sách đề cập tới ở các nước XHCN như Trung Quốc, Việt Nam v.v... yếu tố KTTT đã bước đầu phát triển trong thời gian qua và hy vọng rằng nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa của Việt Nam và nền kinh tế thị trường xã hội chủ nghĩa của Trung Quốc sẽ có những bước phát triển mạnh mẽ, phù hợp với KTTT. Nhìn chung do tính chất đặc thù thể hiện ở tính xã hội hoá rất can của LLSXM dựa chủ yếu vào tri thức, có thể sơ bộ nhận thấy sự phù hợp khách quan giữa KTTT và chủ nghĩa xã hội (khoa học). Tất nhiên mối quan hệ giữa KTTT với chủ nghĩa tư bản và chủ nghĩa xã hội (khoa học) còn phải tiếp tục khảo sát thực tiễn nhiều hơn nữa và nghiên cứu lý luận sâu hơn nữa, mới có thể đi đến những kết luận khách quan khoa học.


Từ những điểm dự báo và làm rõ kể trên, cuốn sách trực tiếp đề cập tới vấn đề công nghiệp hoá (CNH) và hiện đại hoá (HĐH) gắn với phát triển KTTT ở nước ta, nhằm góp phần nghiên cứu những giải pháp đẩy nhanh sự nghiệp công nghiệp hoá theo hướng hiện đại của nước ta.

Nguồn: Khoa học và Tổ quốc, 03/2007

Xem Thêm

Kỷ niệm 5 năm thành lập báo điện tử Tầm nhìn
Tại Lễ kỷ niệm thay mặt Đoàn Chủ tịch Liên hiệp các Hội khoa học và Kỹ thuật Việt Nam, ông Phan Tùng Mậu đã chúc mừng tập thể cán bộ, phóng viên báo điện tử Tầm Nhìn nhân dịp 5 năm thành lập, ghi nhận những thành quả mà...
Chiến thắng vĩ đại mùa Xuân 1975
Chiến dịch lịch sử  Lúc này, tập đoàn phòng ngự lớn của địch ở Sài Gòn - Gia Định tuy số lượng còn đông nhưng đã bị chia cắt, cô lập cao độ và sức chiến đấu đã giảm sút hẳn. 
Vẻ đẹp đặc hiệu của nhà trí thức
Vàng là đẹp, là quý giá. Nhưng không phải vàng nào cũng giá trị như nhau? Có vàng thật, có vàng giả, có cả mạ vàng như thật. Học thức và bằng cấp cũng vậy. Có học thật, có học giả, có bằng thật, có bằng giả như thật. Đại...
Mùa Xuân là Tết trồng cây
Chủ tịch Hồ Chí Minh là người đã đề xướng, tổ chức, xây dựng Tết trồng cây trở thành một phong trào quần chúng rộng rãi, sôi nổi và bền vững. Tháng 11-1959, nhân đợt thi đua lấy thành tích mừng Đảng ta 30 tuổi, Chủ tịch Hồ Chí Minh...
Bác Hồ vui Tết đón Xuân trong lòng Tổ quốc
Tết Mậu Tý (1948) Tết mừng chiến thắng Thu Đông năm Đinh Hợi phá tan cuộc tấn công của giặc Pháp lên Việt Bắc và phấn khởi mừng thọ Bác Hồ 58 tuổi: Chính phủ họp nghe Bộ Quốc phòng báo cáo chiến thắng giặc Pháp tại An toàn khu.
Đại tướng Lê Trọng Tấn - Những ngày đầu cách mạng
Giữa năm 1942, tôi đến một cơ sở cách mạng ở làng Lương Yên. Đang nói chuyện thì một quân nhân trong bộ đồ nhà binh Pháp ở phía cổng đi vào. Tôi lánh sang buồng bên cạnh nói chuyện với các em đang học. Khi người ấy về, chủ...

Tin mới

Lâm Đồng: Hội thảo giải pháp quản lý lũ tổng hợp lưu vực sông Lũy
Sáng ngày 18/11, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường tổ chức Hội thảo khoa học với chủ đề “Giải pháp quản lý lũ tổng hợp lưu vực sông Lũy, tỉnh Lâm Đồng”. Hội thảo có sự tham dự của đại diện các sở, ban, ngành, địa phương, các cơ quan chuyên môn, chuyên gia, nhà khoa học và các đơn vị có liên quan.
Hải Phòng: Liên hiệp hội làm việc với Viện Kinh tế phát triển và Quy hoạch
Sáng 17/11, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật (Liên hiệp Hội) thành phố đã làm việc với Đoàn công tác của Viện Kinh tế phát triển và Quy hoạch (IDEP), nhằm tăng cường mối quan hệ hợp tác trong hoạt động nghiên cứu khoa học, ứng dụng và chuyển giao công nghệ, tư vấn, phản biện và giám định xã hội góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững trên địa bàn thành phố.
Phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại lễ chuyển giao vai trò chủ nhà APEC 2027
Sáng 19/11, tại Thâm Quyến, trong khuôn khổ Hội nghị các Nhà Lãnh đạo kinh tế APEC lần thứ 33, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chính thức tiếp nhận vai trò chủ nhà Năm APEC 2027 từ Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình, đánh dấu thời khắc quan trọng, chính thức khởi động Năm APEC Việt Nam 2027.
49 năm của Voyager 1, một ngày của ánh sáng
Sau hoàng hôn ngày 17/11, NASA mời người dân khắp thế giới hướng đèn lên trời, nháy mã Morse “V-G-R” chào Voyager 1, vật thể nhân tạo đầu tiên đi tới khoảng cách một ngày ánh sáng. Con tàu thăm dò vừa chạm mốc một ngày ánh sáng lúc 5h 16 phút 7 giây sáng 18/11 theo giờ miền Đông nước Mỹ (EST).
Tăng cường năng lực, đổi mới cơ chế tài chính khoa học và công nghệ
Tháo gỡ các điểm nghẽn về cơ chế tài chính, thủ tục hành chính và quản trị rủi ro sẽ tạo động lực mạnh mẽ để cộng đồng khoa học và công nghệ cả nước tự tin bước vào giai đoạn phát triển mới, góp phần thiết thực vào sự nghiệp đổi mới sáng tạo và phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.
Liên hiệp Hội tỉnh Đắk Lắk – Thành viên tích cực của Mặt trận trong giai đoạn mới
Trong hệ thống Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Liên hiệp Hội tỉnh Đắk Lắk là tổ chức tập hợp, đoàn kết đội ngũ trí thức KH&CN, làm cầu nối giữa trí thức với Đảng, Nhà nước và Nhân dân. Trong giai đoạn mới, phát huy vai trò thành viên của Mặt trận, Liên hiệp Hội tăng cường phối hợp, phát huy trí tuệ đội ngũ trí thức, góp phần củng cố khối đại đoàn kết và thúc đẩy tỉnh Đắk Lắk phát triển nhanh, bền vững.
VUSTA tổng kết 15 năm triển khai Dự án Quỹ Toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS
Ngày 12/11/2026, tại Quảng Ninh, Ban Quản lý dự án VUSTA - Dự án Quỹ Toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS tổ chức tổng kết dự án giai đoạn 2024-2026, đồng thời nhìn lại toàn bộ chặng đường hoạt động giai đoạn 2011-2026. Sự kiện đánh dấu 15 năm VUSTA đóng vai trò là cầu nối chiến lược, gắn kết cộng đồng cùng hệ thống y tế công của Việt Nam trong công tác phòng, chống dịch bệnh.
Giải thưởng Loa Thành lần thứ 38: Lần đầu tiên trao 02 giải Đặc biệt, ghi nhận 312 đồ án dự thi
Sáng 15/11, tại Hà Nội, Lễ trao Giải thưởng Loa Thành lần thứ 38 năm 2026 được tổ chức nhằm vinh danh những đồ án xuất sắc thuộc lĩnh vực Kiến trúc - Xây dựng. Mùa giải năm nay ghi nhận số lượng tham dự cao kỷ lục với 312 đồ án đến từ 29 trường đại học trên cả nước. Đặc biệt, lần đầu tiên trong lịch sử 38 năm tổ chức, Giải thưởng trao hai giải Đặc biệt cho những đồ án có chất lượng nổi bật.