Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam
Thứ hai, 20/01/2014 21:22 (GMT+7)

“Nhà sáng chế nông dân” đất Tổ với máy ruôi sắn củ tươi TS-08

Chế biến củ sắn tươi là một công việc quan trọng sau khi thu hoạch đối với người trồng sắn, đồng thời đây cũng là công việc nặng nhọc và mất nhiều thời gian,songcórấtít các tổ chức và cá nhân quan tâm nghiên cứu cơ giới hóa khâu sơ chế sắn tươi. Ngoại trừ các nhà máy chế biến tinh bột sắn thực hiện chế biến sắn tươi theo quy trình công nghệ khép kín quy mô công nghiệp, trong một thời gian dài người dân trồng sắn phải sơ chế sắn theo cách thủ công rất vất vả. Trước đây,ở nhiều vùng, người nông dân chế biến sắn củ tươi khá đơn giản, có thể băm củ sắn tươi thành các lát mỏng từ 0,5 - 1 cm để phơi khô hoặc tiến hành nạo bằng bàn nạo thủ công, bàn nạo quay tay.

Đối với bàn ruôi sắn thủ công bằng tay, dụng cụ ruôi sắn củ tươi rất đơn giản, bàn nạo được làm bằng cách dùng vỏ ống bơ sữa bò duỗi phẳng và đục các lỗ trên vỏ ống, đóng khung gỗ cố định vỏ ống đã đục lỗ thành bàn nạo, năng suất ruôi rất thấp, chỉ đạt 3 tạ củ sắn tươi/ngày và rất nặng nhọc. Trong khi đó,sắn lại khôngđượcnạo triệt để, vẫn còn phần chót củ sắn không nạo được và hay xảy ra thương tích cho các ngón tay trượt vào bàn nạo. Mặt khác, việc mở rộng diện tích, áp dụng các tiến bộ thâm canh và sử dụng các giống sắn mới năng suất cao hơn trước nên sản lượng sắn ngày càng tăng, việc nạo tươi không thể đáp ứng kịp và việc nạo sắn bằng bàn nạo thủ công bằng tay vẫn còn rất nặng nhọc và không kịp cho việc phơi sấy khi thời tiết thuận lợi. Ngoài ra, trước khi nạo còn phải tiến hành cạo sạch vỏ gỗ và đất cát bám quanh củ, đây là một công đoạn mất khá nhiều thời gian, cụ thể cứ 3 công nạo củ thì phải tốn thêm 1 công cạo vỏ.

Để khắc phục những hạn chế trên,ôngTới đã nghiên cứu cho ra sản phẩm máy ruôi sắn quay tay. Máy ruôi sắn quay tay gồm 3 phần chính: khung giá đỡ, ổ trục truyền động và bàn nạo hình tròn. Công suất ruôi sắn củ tươi tăng lên gần 3 lần so với bàn nạo thủ công bằng tay, đạt 2 tấn củ tươi/ngày. Sau khi làm và thử nghiệm thành công,ông Tớiđã mạnh dạn vay vốn mở xưởng cơ khí sản xuất máy ruôi sắn quay tay trên cơ sở tận dụng nhân lực của gia đình và thuê thêm một số lao động nhằm đáp ứng yêu cầu sản xuất ngày càng tăng. Sản phẩm đã được cung cấp đến người trồng sắn khắp các tỉnh sử dụng như tại Phú Thọ, Yên Bái, Lào Cai, Hà Giang, Tuyên Quang, Hà Tĩnh…

 

Máy ruôi sắn được vận hành thử nghiệm

Sau khoảng 10 năm nghiên cứu sản xuất máy ruôi sắn quay tay cung cấp cho người trồng sắn, qua 1 khoảng thời gian người trồng sẵn sử dụngloại máy này,đến năm 2004,ôngTới thấy rằng các dụng cụ này để nạo sắn vẫn làm thủ công bằng đôi bàn tay là chính, nặng nhọc và vất vả mà công suất ruôi không cao, trong khi nhu cầu sắn tươi cần ruôi của nhiều hộ nông dân là rất lớn và áp lực về lao động và thời vụ chế biến ngày càng tăng. Mặt khác, trong quá trình ruôi bằng máy quay tay không tách được riêng phần vỏ gỗ củ và các phần còn lại của củ, do vậy chất lượng sắn củ sau ruôi còn hạn chế (lẫn vỏ gỗ và đất cát bám xung quanh vỏ củ) nếu không cạo phần vỏ gỗ trước khi nạo, còn nếu nạo thì lại tốn thêm khá nhiều công, ảnh hưởng đến việc phơi sấy sắn củ tươi. Trải qua quá trình tự nghiên cứu, tìm hiểu, học hỏi các kỹ năng về cơ khí và với sự kiên trì,ôngTới đã thiết kế nên những dụng cụ, thiết bị nạo sắn củ tươi từ thủ công đến bán tự động chạy bằng động cơ điện và xăng như hiện nay.

Chia sẻ về quá trình mày mò nghiên cứu ra máy ruôi sắn TS-08 của mình,ôngcho biết: Quá trình chế tạo gặp không ít những khó khăn, có thời điểm tưởng chừng phải bỏ dở, nhưng với niềm say mê và sự kiên nhẫn cuối cùng máy ruôi sắn bán tự động chạy bằng động cơ TS-08 đã được hoàn chỉnh và được người dân các vùng trồng sắn trong cả nước sử dụng rộng rãi, mang lại hiệu quả rất lớn về kinh tế, xã hội.

Máy ruôi sắn TS-08 sử dụng động cơ điện hoặc động cơ xăng, kiểu quay tròn theo chiều ngang làm việc liên tục. Máy có kết cấu gọn nhẹ, dễ dàng vận hành, lắp đặt. Năng suất ruôi đạt 600 - 700 kg sắn củ tươi/giờ. Sợi sắn ruôi đều hơn so với ruôi thủ công. Đặc biệt, khi ruôi tách được vỏ gỗ và các phần còn lại của củvà củ được ruôi triệt để.

Tham gia Hội thi Sáng tạo kỹ thuật tỉnh Phú Thọ và Hội thi toàn quốc năm 2012-2013, chiếc máy ruôi sắn TS-08 đã được Hội đồng giám khảo ở tỉnh và trung ương đánh giá cao ở cả 3 phương diện: Tính mới và sáng tạo; khả năng áp dụng, triển khai; hiệu quả kỹ thuật công nghệ, kinh tế xã hội. Tác giả đãáp dụng các nguyên tắc chế tạo cơ khí, truyền động đơn giản trong quá trình sản xuất, lắp đặt, vận hành máy, đồng thời máy được sản xuất hàng loạt theo quy mô công nghiệp. Do vậy, giá thành chế tạo máy tương đối thấp, giá bán hiện nay tại cơ sở là 1.000.000 - 1.200.000 đồng/thiết bị hoàn chỉnh.

Qua quá trình thực tế sử dụng cho thấy máy có các tính năng ưu việt hơn rất nhiều so với các dụng cụ thủ công và bán thủ công như bàn nạo tay và máy nạo sắn quay tay cả về năng suất ruôi, chất lượng sắn sau ruôi. Cụ thể: Thao tác vận hành thiết bị đơn giản, an toàn, chỉ cần 1 người thực hiện; thiết bị gọn, nhẹ (khoảng 13 kg), dễ di chuyển, lắp đặt, có thể di chuyển máy đến tận nương đồi sắn để tiến hành ruôi; máy chạy ổn định, ít hỏng hóc và không gây ồn lớn, các chi tiết bị hỏng có thể dễ dàng tháo lắp sửa chữa, thay thế với giá thấp; dễ dàng thay đổi công năng sử dụng của động cơ máy, có thể tháo sử dụng động cơ lắp vào các thiết bị khác để sử dụng như máy bơm nước (cả động cơ xăng và động cơ điện), máy đốn cành chè (loại máy ruôi sử dụng động cơ xăng); trong quá trình sản xuất và vận hành máy ruôi sắn không gây ô nhiễm môi trường đất, nước, không khí do không có các chất thải lỏng, khí (trừ loại máy ruôi sử dụng động cơ xăng) và hầu như không có chất thải rắn.

Đến nay thiết bị được chế tạo và sản xuất hàng loạt tại cơ sở của gia đình ở khu 8, xã Võ Lao, huyện Thanh Ba, đồng thời đã chuyển giao công nghệ sản xuất cho 2 cơ sở khác tại huyện Thanh Ba và cung cấp phụ tùng cho các xưởng cơ khí ở trong và ngoài tỉnh sản xuất hàng vạn sản phẩm/năm, cung cấp rộng rãi cho người trồng sắn trong cả nước sử dụng rất hiệu quả như: Phú Thọ, Yên Bái, Lào Cai, Sơn La, Hòa Bình, Lai Châu, Bắc Kạn, Tuyên Quang, Cao Bằng, Thái Nguyên, Hà Giang, Bắc Giang, Hà Nội, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Ngãi...góp phần thúc đẩy áp dụng cơ giới hóa khâu chế biến sắn củ tươi sau thu hoạch tại các hộ gia đình trồng sắn ở địa phương trên cả nước.

Bài, ảnh: Nguyễn Hồng Văn

Xem Thêm

Tin mới

Liên hiệp Hội tỉnh Đắk Lắk – Thành viên tích cực của Mặt trận trong giai đoạn mới
Trong hệ thống Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Liên hiệp Hội tỉnh Đắk Lắk là tổ chức tập hợp, đoàn kết đội ngũ trí thức KH&CN, làm cầu nối giữa trí thức với Đảng, Nhà nước và Nhân dân. Trong giai đoạn mới, phát huy vai trò thành viên của Mặt trận, Liên hiệp Hội tăng cường phối hợp, phát huy trí tuệ đội ngũ trí thức, góp phần củng cố khối đại đoàn kết và thúc đẩy tỉnh Đắk Lắk phát triển nhanh, bền vững.
VUSTA tổng kết 15 năm triển khai Dự án Quỹ Toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS
Ngày 12/11/2026, tại Quảng Ninh, Ban Quản lý dự án VUSTA - Dự án Quỹ Toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS tổ chức tổng kết dự án giai đoạn 2024-2026, đồng thời nhìn lại toàn bộ chặng đường hoạt động giai đoạn 2011-2026. Sự kiện đánh dấu 15 năm VUSTA đóng vai trò là cầu nối chiến lược, gắn kết cộng đồng cùng hệ thống y tế công của Việt Nam trong công tác phòng, chống dịch bệnh.
Giải thưởng Loa Thành lần thứ 38: Lần đầu tiên trao 02 giải Đặc biệt, ghi nhận 312 đồ án dự thi
Sáng 15/11, tại Hà Nội, Lễ trao Giải thưởng Loa Thành lần thứ 38 năm 2026 được tổ chức nhằm vinh danh những đồ án xuất sắc thuộc lĩnh vực Kiến trúc - Xây dựng. Mùa giải năm nay ghi nhận số lượng tham dự cao kỷ lục với 312 đồ án đến từ 29 trường đại học trên cả nước. Đặc biệt, lần đầu tiên trong lịch sử 38 năm tổ chức, Giải thưởng trao hai giải Đặc biệt cho những đồ án có chất lượng nổi bật.
Bắc Ninh: Hội thảo Sử dụng và khai thác công cụ sở hữu trí tuệ
Ngày 12/11, Liên hiệp các Hội Thành phố đã phối hợp Cục Sở hữu trí tuệ- Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức Hội thảo “Sử dụng và khai thác công cụ sở hữu trí tuệ thúc đẩy hoạt động nghiên cứu phát triển và đổi mới sáng tạo trong các trường đại học, cao đẳng trên địa bàn Thành phố Bắc Ninh”.
Đắk Lắk: Phát huy giá trị rừng và biển trong phát triển kinh tế xã hội của tỉnh
Việc hợp nhất tỉnh Đắk Lắk và tỉnh Phú Yên đã hình thành một không gian phát triển mới, kết nối vùng cao nguyên với duyên hải, kết nối đại ngàn với Biển Đông. Đây không chỉ là sự thay đổi về địa giới hành chính mà còn mở ra cơ hội tổ chức lại không gian phát triển, khai thác và sử dụng hiệu quả hơn các nguồn lực tự nhiên, văn hóa và con người.
Đẩy mạnh giáo dục STEM, tạo nền tảng phát triển nhân tài khoa học và công nghệ tại An Giang
Ngày 12/11, Liên hiệp Hội Việt Nam phối hợp với Liên hiệp Hội tỉnh An Giang tổ chức Hội thảo “Đẩy mạnh giáo dục STEM để phát triển nhân tài khoa học và công nghệ tỉnh An Giang”. Hội thảo có sự tham dự của lãnh đạo Liên hiệp Hội Việt Nam, đại diện Liên hiệp Hội các tỉnh, thành phố, các cơ quan sở ngành đại phương, trường đại học, cán bộ quản lý giáo dục và đông đảo thầy cô giáo trên địa bàn tỉnh.
Nhà văn hóa Lê Hồng Dương với hành trình gìn giữ di sản Kinh Bắc
Nhân dịp kỷ niệm Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11), sáng 12/12 tại Hà Nội, Viện Nghiên cứu, Bảo tồn và Phát huy Văn hóa Dân tộc (trực thuộc Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam) đã phối hợp với Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam tổ chức hội thảo khoa học với chủ đề “Nhà văn hóa Lê Hồng Dương với Di sản văn hóa dân tộc”.