Kinh nghiệm đốn tạo tán cho nhãn

Đốn tỉa tạo hình

(Đốn cơ bản)

Thực hiện trong 3 năm đầu sau trồng. Khi cây nhãn vừa bén rễ hồi xanh, ra lộc và lá mới cần đốn tạo hình ngay, tiến hành cắt ngọn thân chính cách mặt đất 50-60cm để thân chính nảy các cành cấp 1 mới đều nhau. Khi chồi ở phía dưới vết cắt mọc, chọn và giữ lại 3 cành cấp 1 có đường kính cành tương đối đồng đều, cân đối hướng về 3 phía khác nhau để tạo bộ khung (cành khung cấp 1) chính. Để cành khung cấp 1 ra 2-3 đợt lộc (dài khoảng 50cm) tiến hành bấm ngọn cho ra cành cấp 2. Trên mỗi cành cấp 1, chỉ để 2-3 mầm khoẻ phân bố đều về các hướng tạo bộ khung cành cấp 2. Khi cành khung cấp 2 mọc dài 50cm, tiếp tục bấm ngọn và cũng chỉ giữ lại 2-3 chồi khoẻ mạnh để tạo bộ cành khung cấp 3. Quá trình này được làm liên tục trong 2 năm đầu để tạo các cành khung cấp 4, cấp 5,… Hết năm thứ 3, cây nhãn đã có bộ tán ổn định và bắt đầu bói quả, bước sang thời kỳ đốn tạo quả.

Mỗi khi cây hình thành lộc mới cần tỉa bỏ những lộc mọc quá dày hoặc mọc ở vị trí không phù hợp để tạo cho cây có bộ tán cân đối.

Đốn tạo quả

(Duy trì hàng năm)

Tiến hành từ năm thứ 4 trở đi. Giữ lại những cành thu và cành đông (không đốn hớt ngọn vì sẽ cắt bỏ những búp sinh ra cành quả). Loại bỏ cành tược, cành la, vũng, bị sâu, bệnh gây hại. Khi đốn cành, dùng dao hay kéo sắc, vết cắt phải gọn, chọn ngày nắng ráo để vết thương giảm chảy nhựa, cây đỡ chột, vết thương nhanh lành sẹo và nhanh nảy những đợt lộc mới.

Đốn tạo quả thường tiến hành theo các đợt sau:

Vụ xuân : Tiến hành vào giữa tháng 2 đến giữa tháng 3; cắt bỏ cành chất lượng kém, cành mang sâu, bệnh hoặc mọc lộn xộn trong tán.

Vụ hè : Tiến hành vào cuối tháng 5 đến đầu tháng 6; cắt bỏ những cành mọc nhỏ, yếu, mọc quá sít nhau, chỉ để 1-2 cành khoẻ mọc trên cành mẹ.

Vụ thu : Tiến hành ngay sau khi thu hoạch quả, tỉa bỏ các cành khô, cành sâu bệnh và cành mọc quá dài. Khi lộc thu hình thành (dài khoảng 10cm), tỉa bỏ những mầm yếu, mọc không hợp lý và chọn để 1-2 cành trên mỗi cành mẹ.

Vụ đông : Đối với cây nhãn trẻ, sinh trưởng mạnh hoặc gặp năm vụ đông có thời tiết ấm và ẩm, cây sẽ ra 1 đợt lộc đông. Nếu lộc đông có lá non thành thục trước 20/12 thì cây nhãn vẫn có khả năng ra hoa đậu quả vào năm sau. Cách đốn tỉa tương tự như đối với lộc thu. Lộc đông ra muộn sau 20/12 cần tiến hành đốn bỏ.

Để giữ các lộc non mới ra, lá chưa thành thục, bà con cần chú ý phòng trừ các loại sâu hại (bọ cánh cứng). Dùng các loại thuốc trừ sâu như: Sokupi 0,36AS, Karate 2,5EC, Regent 800WG, Padan 95SP phun phòng khi lộc (đọt) nhú dài 5-10cm.

Một số bệnh làm thối lá và quả cũng cần chủ động phòng trừ: sương mai dùng Anpine 80WP, Ridomin (Ricide) 72WP; thán thư dùng thuốc Bavistin (Carbenzim) 50SL, Manage 5WP phun trừ kịp thời khi vết bệnh mới xuất hiện.

Nguồn: Kinh tế nông thôn, số 9 (495), 27/2/2006