Rừng - bể chứa carbon sống giúp chống biến đổi khí hậu

Rừng hấp thụ hàng tỷ tấn CO2 mỗi năm, là giải pháp tự nhiên hiệu quả giúp giảm phát thải khí nhà kính và bảo vệ khí hậu trái đất.

Rừng: Bức tường xanh hấp thụ carbon tự nhiên

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng gia tăng, rừng được xem là một trong những giải pháp tự nhiên hiệu quả nhất để hấp thụ và lưu trữ carbon. Theo Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO), các hệ sinh thái rừng trên toàn cầu có khả năng hấp thụ khoảng 2,6 tỷ tấn CO2 mỗi năm, tương đương gần một phần ba tổng lượng phát thải từ nhiên liệu hóa thạch.

Quá trình hấp thụ carbon diễn ra chủ yếu thông qua quang hợp: cây xanh lấy CO2 từ không khí, chuyển hóa thành carbon hữu cơ tích trữ trong thân, rễ và đất. Lượng carbon này được lưu giữ lâu dài, đặc biệt trong rừng già và đất rừng sâu. Ngoài ra, rừng còn góp phần điều hòa khí hậu, giảm nhiệt độ, tăng độ ẩm và ngăn xói mòn.

Tại Việt Nam, rừng đóng vai trò quan trọng trong chiến lược ứng phó biến đổi khí hậu. Theo Tổng cục Lâm nghiệp, mỗi năm rừng Việt Nam hấp thụ trung bình từ 80 đến 100 triệu tấn CO2. Các khu rừng phòng hộ, đặc dụng và sản xuất, nếu được quản lý bền vững, không chỉ bảo vệ môi trường mà còn đóng góp lớn vào mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050.

Rừng ngập mặn, rừng nhiệt đới và rừng tre đều có tiềm năng lưu trữ carbon đáng kể. Trong đó, rừng ngập mặn lưu giữ carbon hiệu quả gấp 3–5 lần so với rừng trên cạn do phần lớn carbon tích tụ trong đất ngập nước. Tuy nhiên, tốc độ suy giảm rừng ngập mặn trong các thập niên qua đang làm suy yếu khả năng hấp thụ carbon của khu vực ven biển.

Hướng đi bền vững để tăng khả năng lưu giữ carbon

Để phát huy vai trò của rừng trong lưu giữ carbon, Việt Nam cần thúc đẩy các chính sách phục hồi và quản lý bền vững hệ sinh thái rừng.

Để phát huy tối đa vai trò của rừng trong việc lưu giữ carbon, cần ưu tiên một loạt giải pháp đồng bộ và bền vững. Trước hết, giữ gìn rừng tự nhiên được xem là biện pháp ít tốn kém nhưng mang lại hiệu quả cao. Các cánh rừng lâu năm với sinh khối lớn và hệ vi sinh vật đất phát triển mạnh giúp tích tụ lượng carbon đáng kể trong cả tầng đất và tầng sinh học. Bên cạnh đó, phục hồi các khu rừng bị suy thoái thông qua cải tạo đất, loại bỏ cây xâm lấn và tái lập các loài bản địa sẽ khôi phục chức năng hấp thụ CO2 vốn có của hệ sinh thái rừng. Việc trồng mới cũng cần chú trọng đến đa dạng sinh học, ưu tiên các loài cây bản địa có tán rộng và vòng đời dài, tránh mô hình rừng đơn loài vốn dễ bị sâu bệnh và thiếu ổn định sinh thái. Đặc biệt, rừng ngập mặn ven biển cần được phát triển mạnh mẽ bởi không chỉ lưu giữ carbon hiệu quả, mà còn giúp giảm tác động của bão, xâm nhập mặn và bảo vệ bờ biển. Cùng với đó, việc tham gia cơ chế REDD+ – chương trình quốc tế do Liên Hợp Quốc khởi xướng nhằm giảm phát thải từ mất và suy thoái rừng – đang mở ra cơ hội lớn cho Việt Nam tiếp cận nguồn tài chính xanh và phát triển thị trường carbon. Đây cũng là tiền đề để thu hút đầu tư quốc tế và khuyến khích bảo vệ rừng theo hướng có lợi ích kinh tế rõ ràng.

Bên cạnh đó, việc áp dụng công nghệ viễn thám, kiểm kê lâm nghiệp hiện đại và thiết lập hệ thống giám sát carbon theo thời gian thực sẽ giúp nâng cao tính minh bạch và hiệu quả trong quá trình quản lý rừng.

Chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng (PFES) cũng đang được mở rộng nhằm khuyến khích cộng đồng địa phương tham gia bảo vệ rừng. Mỗi hecta rừng được bảo vệ sẽ đồng nghĩa với hàng tấn CO2 được lưu giữ, đồng thời đem lại nguồn thu nhập ổn định cho người dân bản địa.

Trong khi nhiều công nghệ thu giữ carbon nhân tạo còn đắt đỏ và chưa phổ biến, rừng lại là giải pháp có sẵn, hiệu quả và ít tốn kém hơn nhiều. Với hệ sinh thái phong phú, khả năng hấp thụ carbon cao và đồng thời tạo ra sinh kế cho hàng triệu người, rừng cần được xem là trung tâm trong chính sách khí hậu quốc gia.

Để đạt mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào giữa thế kỷ 21, Việt Nam cần tiếp tục đầu tư vào bảo vệ, phục hồi và mở rộng diện tích rừng chất lượng cao. Đây không chỉ là lựa chọn sinh thái thông minh mà còn là chiến lược kinh tế dài hạn, hướng tới một tương lai xanh, thích ứng với biến đổi khí hậu.