GPP là gì?

Thực hành tốt nhà thuốc (Good – Pharmacy Practices – GPP) bao gồm các nguyên tắc cơ bản về chuyên môn và đạo đức trong thực hành nghề nghiệp tại nhà thuốc để đảm bảo việc sử dụng thuốc của nhân dân được chất lượng, hiệu quả và an toàn.

GPP là tiêu chuẩn cuối cùng trong 5 tiêu chuẩn thực hành tốt (GPs) trong quy trình đảm bảo chất lượng thuốc - từ khâu sản xuất (GMP), kiểm tra chất lượng (GLP), tồn trữ bảo quản (GSP), lưu thông phân phối (GDP) và phân phối đến tay người bệnh (GPP). Từ 1996, Bộ Y tế đã từng bước ban hành và áp dụng tiêu chuẩn GMP, GLP, và GSP. Tháng 1 năm 2007, Bộ chính thức ban hành và áp dụng hai tiêu chuẩn còn lại là GDP và GPP để đảm bảo tính đồng bộ và toàn diện từ sản xuất, lưu thông và phân phối lẻ. Tất cả đều vì mục tiêu nâng cao chất lượng, hiệu quả điều trị và an toàn cho nhân dân.

Lý do phải thực hiện GPP:

Luật Dược (01.10.2005), Nghị định 79/2006/NĐ-CP, Quyết định 108 và Quyết định 154 của Thủ tướng Chính phủ đã quy định hệ thống sản xuất lưu thông phân phối thuốc của Việt Nam từ nay đến 2010 phải đạt tiêu chuẩn thực hành tốt (GPs), riêng hệ thống nhà thuốc phải đạt GPP từ nay đến 2010.

Hiện nay, hệ thống phân phối lẻ thuốc phát triển về số lượng, cả nước có 41.500 cơ sở bán lẻ, riêng tại TP Hồ Chí Minh là 4.066, nhưng đang tồn tại rất nhiều bất cập trong quản lý về cơ sở vật chất, trình độ chuyên môn cán bộ dược, phương thức và cơ chế quản lý, thông tin thuốc cho người bệnh... Hơn lúc nào hết cần áp dụng GPP để lập lại trật tự, kiện toàn lại hệ thống phân phối lẻ và nâng cao chất lượng chăm sóc dược (Pharmaceutical care) cho cộng đồng.

Như trên đã nói, GPP là công đoạn cuối cùng trong quy trình đảm bảo chất lượng thuốc. Nếu chỉ tập trung quản lý các khâu đầu như sản xuất (GMP), kiểm tra chất lượng (GLP), tồn trữ bảo quản trong kho (GSP) mà không chú trọng đến khâu sau cùng là nhà thuốc, với các yêu cầu về điều kiện bảo quản thuốc, trình độ chuyên môn và phương thức quản lý của chủ nhà thuốc, quy trình hướng dẫn, theo dõi việc sử dụng thuóc... thì quy trình đảm bảo chất lượng thuốc chỉ là nửa vời, vô nghĩa và lãng phí vì không đạt được mục tiêu đảm bảo thuốc chất lượng, hiệu quả, an toàn đến tay người bệnh.

- Thưa Tiến sĩ, nếu không xét đến cơ sở vật chất, nhà thuốc đạt chuẩn GPP và nhà thuốc hiện nay (nhà thuốc chưa đạt chuẩn GPP) có gì khác nhau không?

- Tất nhiên là phải khác, ngoài các yêu cầu đặc thù về cơ sở vật chất, nhà thuốc GPP phải đáp ứng các yêu cầu về nhân sự quản lý chuyên môn, dược sĩ bắt buộc phải có mặt ở nhà thuốc để thực hiện vai trò quản lý và tư vấn sử dụng thuốc cho người bệnh, phải có tài liệu chuyên môn để tra cứu khi cần, phải có hồ sơ sổ sách quản lý thuốc tồn trữ và lưu trữ các dữ liệu liên quan đến bệnh nhân... cần có các quy trình thao tác chuẩn như quy trình bán thuốc theo đơn hoặc không theo đơn... Tất cả nhằm mục tiêu đảm bảo chất lượng chăm sóc dược (thuốc được bán theo đơn bác sĩ và sử dụng theo hướng dẫn dược sĩ, thuốc được kiểm soát về nguồn gốc, được bảo quản tốt, được bán với giá cả hợp lý và có kiểm soát, có cơ chế theo dõi thuốc sau khi bán...).

- Nếu thế, giá cả các mặt hàng thuốc của nhà thuốc GPP có cao hơn các nhà thuốc hiện nay không, thưa Tiến sĩ?

Hiện nay, Bộ Y tế có những chính sách ưu đãi, khuyến khích các nhà thuốc GPP, thí dụ như chính sách ưu đãi về thuế, chính sách nhập khẩu trực tiếp, bán thuốc qua mạng đối với chuỗi nhà thuốc, chính sách tham gia cung ứng thuốc cho các chương trình bảo hiểm y tế, bệnh viện, chính sách hỗ trợ quảng bá thương hiệu,...

Do đó, giá bán thuốc tại nhà thuốc GPP sẽ không cao hơn các nhà thuốc thường nếu xét trên tương quan giá cả - chất lượng của thuốc, người bệnh được tư vấn và phục vụ tốt.

Thuốc bán tại các nhà thuốc GPP có nguồn gốc rõ ràng, hợp lệ, giá cả sẽ được kiểm soát tránh tiêu cực.

Việc đầu tư cho chuỗi nhà thuốc GPP với nguồn cung ứng ổn định, lâu dài sẽ hạ giá thành và góp phần điều tiết thị trường.

- Như vậy, người dân sẽ được phục vụ tốt từ những nhà thuốc GPP phải không, thưa Tiến sĩ?

- Người dân được mua thuốc có nguồn gốc rõ ràng và chất lượng đảm bảo hơn. Tránh được tình trạng phân phối thuốc kém chất lượng do nguồn gốc không bảo đảm (thuốc giả, thuốc nhái) hoặc do bảo quản không đúng điều kiện. Giảm thiểu tình trạng tiền mất tật mang cho người bệnh.

Quan trọng hơn cả, người dân được hưởng các dịch vụ chăm sóc đúng theo quyền lợi của mình: được tư vấn, cung cấp thông tin đầy đủ hơn để sử dụng thuốc an toàn, hợp lý, hiệu quả.

- Thưa Tiến sĩ, từ ngày 1.7.2007, các nhà thuốc mới thành lập tại TP HCM phải đạt chuẩn GPP, vậy những nhà thuốc hiện hữu thì sao?

- Các nhà thuốc đang hoạt động vẫn sẽ tồn tại song song. Nhưng từ ngày 1.1.2010, các nhà thuốc này cần chấn chỉnh để đạt chuẩn GPP để tiếp tục được gia hạn Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh, nếu không sẽ phải ngưng hoạt động.

- Cơ quan quản lý (cụ thể là SYT) có kế hoạch hậu kiểm gì để đảm bảo các tiêu chuẩn được chấp hành nghiêm túc và thường quy?

- Chúng tôi quan niệm hậu kiểm quan trọng hơn tiền kiểm. Sau khi cơ sở được cấp giấy chứng nhận GPP, Sở Y tế sẽ có cơ chế hậu kiểm bao gồm kiểm tra định kỳ và kiểm tra đột xuất để đảm bảo việc áp dụng các quy trình thao tác chuẩn, việc thực hiện các nguyên tắc, quy định về chuyên môn trong quá trình hoạt động của nhà thuốc. Ngoài ra còn phải phát huy tính tự giác của cơ sở trong việc thực hiện các cam kết của mình, cùng với sự giám sát tại chỗ của các Chi hội Dược cơ sở, mạng lưới y tế cơ sở.

- Xin cám ơn Tiến sĩ về cuộc trao đổi này.

Nguồn: Thuốc & Sức khoẻ, số 343, 1/11/2007, tr 4