Viêm màng não do liên cầu khuẩn heo

Đây là một loại vi khuẩn có hình dạng và một số tính chất sinh học giống như liên cầu khuẩn gây bệnh ở người: bệnh viêm họng, viêm phổi, viêm màng não… Vì vậy, được gọi là “liên cầu khuẩn heo”: Streptococcus suis .

Thông thường, S. suisthường sống trong cơ thể heo (ở hốc mũi, họng, phổi, âm đạo). Khi gặp điều kiện thuận lợi S. suisxâm nhập vào cơ thể người qua đường hô hấp hoặc qua vết trầy xước trên da. Do đó, bệnh thường xảy ra do tiếp xúc với heo hoặc thịt heo sống. Tuy nhiên, không phải tất cả các trường hợp tiếp xúc đều gây ra bệnh, chỉ những người suy giảm sức đề kháng: tuổi già, mắc bệnh cúm, bệnh đái tháo đường, điều trị corticoides kéo dài, cắt lách,… Một nghiên cứu tại Tân Tây Lan cho thấy có khoảng 9% người chăn nuôi bó, 10% nhân viên thú y và 21% người chăn nuôi heo có mang vi khuẩn S. suistrong vùng cổ họng nhưng không bị mắc bệnh.

Qua điều tra thân nhân của bệnh nhân nói trên, chúng tôi được biết bệnh khởi phát đã 3 ngày và bệnh nhân có bệnh đái tháo đường phát hiện hơn 2 năm nay. Bệnh nhân có nuôi 20 con heo tại nhà. Hàng ngày, bệnh nhân cùng với con chăm nuôi heo. Như vậy, ở bệnh nhân này có các yếu tố gợi ý đến bệnh lây nhiễm S. suisvà các dấu hiệu của bệnh viêm màng não. Từ đó, các bác sĩ có hướng chẩn đoán bệnh viêm màng não do S. suistrước khi có kết quả xét nghiệm máu và dịch não tuỷ.

Bệnh khởi phát đột ngột, người bệnh bị sốt cao 39-40°C đôi khi có kèm lạnh run, nhức đầu và nôn ói nhiều lần trong ngày. Bệnh nhân bị “ói vọt”, tức là ói ngay khi có cảm giác “buồn nôn”, không thể kìm chế được và ói vào bất cứ thời điểm nào trong ngày mà không liên quan đến bữa ăn. Phần lớn các bệnh nhân bị táo bón. Đây là dấu hiệu do màng não (màng bao quanh bộ não của người) bị viêm gây ra.

Ngoài ra, bệnh nhân cũng có thể bị viêm khớp, thường là khớp gối, khuỷu tay, cổ tay. Khớp bị sưng, đau, ửng đỏ và “nóng” hơn so với vùng da xung quanh. Đặc điểm của bệnh viêm màng não do S. suislà thường kèm theo hiện tượng “nhìn đôi” (song thị: nhìn một thành hai) và điếc.

Trong trường hợp nhiễm trùng máu do S. suis, bệnh nhân thường bị những mảng xuất huyết dưới da kèm theo hoại tử (lớp tế bào bị chết tạo mảng xạm đen) hoặc nổi bóng nước trên nền da bị xuất huyết đỏ sậm. Một số trường hợp diễn tiến nặng có thể gây tắc nghẽn mạch máu làm hoại tử ngón tay, ngón chân dẫn đến việc phải cắt bỏ ngón để cứu sinh mạng bệnh nhân.

Lúc mới khởi phát, bệnh nhân còn tỉnh táo nhưng sau đó bệnh nhân sẽ dần dần hôn mê: nhắm nghiền mắt, hỏi không trả lời. Một số bệnh nhân có thể bị kích động, vật vã, la hét, nói sảng. Nếu không điều trị kịp thời, bệnh nhân sẽ tử vong trong vòng 3 đến 4 ngày. Bệnh cần được điều trị sớm để tránh những di chứng: điếc, nhìn không rõ…

Hiện nay, bệnh viêm màng não do S. suisđược điều trị đặc hiệu bằng kháng sinh tiêm tĩnh mạch chậm: Ceftriaxone(thuộc nhóm Céphalesporine thế hệ thứ III) với liều lượng 4g chia làm 2 lần trong ngày, dùng đến 10 ngày. Đối với những bệnh nhân bệnh đái tháo đường, suy giảm miễn dịch.. thời gian sử dụng kháng sinh có thể đến 14 hoặc 21 ngày tuỳ theo diễn tiến các triệu chứng và kết quả xết nghiệm dịch não tuỷ.

Nói tóm lại, bệnh viêm màng não do S. suisdiễn tiến nhanh, dễ gây tử vong, nhất là đối với các trường hợp có kèm theo nhiễm trùng máu. Nếu được chẩn đoán và điều trị bằng kháng sinh sớm, bệnh nhân sẽ hồi phục nhanh và không bị các di chứng ở mắt, tai. Chính vì vậy, cần tìm hiểu nghề nghiệp, môi trường sinh sống của bệnh nhân cũng như chú ý các đặc điểm biểu hiện bệnh nhằm có hướng chẩn đoán và điều trị sớm bệnh nhân nhiễm S. suis trước khi có kết quả xét nghiệm.