Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam
Thứ ba, 07/07/2026 09:49 (GMT+7)

Đắk Lắk: Ứng dụng AI “nghe” độ chín sầu riêng

TS. Lê Minh Tân và CN. Hoàng Ngọc Trung Nguyên (Trường Đại học Tây Nguyên) đã nghiên cứu thành công giải pháp: “Máy phân loại quả sầu riêng theo độ chín sử dụng AI phân tích âm thanh”. Giải pháp này đã đọat giải Nhì Hội thi Sáng tạo Kỹ thuật tỉnh Đắk Lắk (2024-2025) khu vực phía Tây.

Xuất phát từ thực tế, việc chọn sầu riêng thu hoạch hiện nay chủ yếu dựa vào kinh nghiệm cảm tính của những người thợ gõ chuyên nghiệp. Phương pháp này bộc lộ nhiều hạn chế: độ chính xác không đồng đều, phụ thuộc vào sức khỏe và tâm lý người thợ và không đáp ứng được công suất phân loại mỗi ngày tại các vựa lớn. Việc cắt nhầm quả non hay quá chín gây thiệt hại kinh tế nặng nề, làm giảm uy tín nông sản Việt.

tm-img-alt

Cơ sở khoa học của giải pháp dựa trên sự thay đổi đặc tính sinh lý theo độ tuổi của sầu riêng. Quả non có phần cơm cứng, vỏ chặt và không có khoảng trống bên trong. Khi quả già và đủ độ chín (từ 7,5 đến 8,5 tuổi), phần cơm mềm đi, các múi tách rời vỏ tạo ra các khoang khí. Khi gõ nhẹ vào quả, dao động cơ học lan truyền qua các lớp cấu trúc sẽ phát ra sóng âm mang đặc trưng vật lý riêng. Quả đủ tuổi phát ra âm trầm, biên độ giảm chậm và âm vang lâu (Decay dài) do năng lượng tập trung ở dải tần số thấp. Ngược lại, quả xanh phát ra âm cao, gắt, biên độ giảm nhanh và âm vang ngắn.

Để máy học được sự khác biệt tinh tế này, nhóm nghiên cứu xây dựng quy trình xử lý chuyên sâu, gồm: (i) Thu âm không dây: Sử dụng microphone kết nối không dây tầm xa 10 - 15m, tối ưu hóa thao tác ngoài đồng ruộng; (ii) Trích xuất đặc trưng: Âm thanh qua bộ lọc nhiễu số, phân tích phổ tần số (FFT) và rút trích các đặc trưng Mel-frequency cepstral coefficients (MFCC) cùng Log-Mel Spectrogram để chuyển hóa file âm thanh thành "ảnh phổ"; (iii) Huấn luyện AI chuyên sâu: Nhóm nghiên cứu số hóa hàng nghìn mẫu âm thanh thực tế của hai giống sầu riêng Dona và Ri6 cùng các loại tạp âm thực địa (tiếng xe, quạt gió, giọng nói) thu thập từ năm 2024 đến năm 2025.

Nhờ thuật toán mạnh mẽ, mô hình AI của máy có khả năng phân loại chính xác 3 nhãn: Quả đủ tuổi, Quả xanh, và Thùng rỗng/Tiếng ồn.

Sản phẩm hoàn thiện là một thiết bị cầm tay nhỏ gọn, trang bị màn hình hiển thị LCD TFT 3,2inch trực quan và hệ thống 3 đèn LED báo hiệu (LED báo kết nối mic, LED báo quả đủ tuổi, LED báo quả xanh/nhiễu) kèm loa báo tiện lợi. Người dùng có thể chủ động chuyển đổi chế độ phân loại riêng biệt cho giống "Dona" hoặc "Ri6" bằng nút bấm. Thời gian xử lý và đưa ra kết quả phân loại cực nhanh, chỉ mất khoảng 1 giây. Thiết bị sử dụng 2 cell pin sạc, cho phép hoạt động liên tục từ 5 đến 6 tiếng ngoài vườn.

TS. Lê Minh Tân chia sẻ: Qua các đợt thử nghiệm thực tế tại các nhà vườn và cơ sở thu mua sầu riêng lớn tại tỉnh Đắk Lắk từ tháng 7/2024 đến tháng 9/2025, máy đạt độ chính xác ấn tượng từ 92% - 94%. Đặc biệt, máy thể hiện khả năng kháng nhiễu môi trường rất tốt, loại bỏ hiệu quả các tạp âm xung quanh – điều mà các phiên bản công nghệ trước đây bất lực.

Giải pháp đột phá này mang lại ý nghĩa kinh tế - xã hội to lớn đối với thủ phủ sầu riêng Đắk Lắk mới, giúp doanh nghiệp và nhà vườn chuẩn hóa độ đồng đều của trái sầu riêng, đáp ứng tiêu chuẩn khắt khe để xuất khẩu chính ngạch, nâng cao giá trị thương hiệu và tiết kiệm chi phí nhân công gõ phân loại.

Xem Thêm

Giải thưởng Loa Thành lần thứ 38: Lần đầu tiên trao 02 giải Đặc biệt, ghi nhận 312 đồ án dự thi
Sáng 15/11, tại Hà Nội, Lễ trao Giải thưởng Loa Thành lần thứ 38 năm 2026 được tổ chức nhằm vinh danh những đồ án xuất sắc thuộc lĩnh vực Kiến trúc - Xây dựng. Mùa giải năm nay ghi nhận số lượng tham dự cao kỷ lục với 312 đồ án đến từ 29 trường đại học trên cả nước. Đặc biệt, lần đầu tiên trong lịch sử 38 năm tổ chức, Giải thưởng trao hai giải Đặc biệt cho những đồ án có chất lượng nổi bật.
Thành phố Huế: Tổng kết Hội thi Sáng tạo kỹ thuật lần thứ 16
Ngày 11/11, tại thành phố Huế, Lễ Tổng kết và Trao giải Hội thi Sáng tạo kỹ thuật thành phố Huế lần thứ 16, năm 2026 đã được tổ chức long trọng, ghi nhận và vinh danh những sáng kiến, giải pháp kỹ thuật xuất sắc đóng góp vào sự phát triển kinh tế - xã hội của thành phố.

Tin mới

VUSTA tổng kết 15 năm triển khai Dự án Quỹ Toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS
Ngày 12/11/2026, tại Quảng Ninh, Ban Quản lý dự án VUSTA - Dự án Quỹ Toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS tổ chức tổng kết dự án giai đoạn 2024-2026, đồng thời nhìn lại toàn bộ chặng đường hoạt động giai đoạn 2011-2026. Sự kiện đánh dấu 15 năm VUSTA đóng vai trò là cầu nối chiến lược, gắn kết cộng đồng cùng hệ thống y tế công của Việt Nam trong công tác phòng, chống dịch bệnh.
Giải thưởng Loa Thành lần thứ 38: Lần đầu tiên trao 02 giải Đặc biệt, ghi nhận 312 đồ án dự thi
Sáng 15/11, tại Hà Nội, Lễ trao Giải thưởng Loa Thành lần thứ 38 năm 2026 được tổ chức nhằm vinh danh những đồ án xuất sắc thuộc lĩnh vực Kiến trúc - Xây dựng. Mùa giải năm nay ghi nhận số lượng tham dự cao kỷ lục với 312 đồ án đến từ 29 trường đại học trên cả nước. Đặc biệt, lần đầu tiên trong lịch sử 38 năm tổ chức, Giải thưởng trao hai giải Đặc biệt cho những đồ án có chất lượng nổi bật.
Bắc Ninh: Hội thảo Sử dụng và khai thác công cụ sở hữu trí tuệ
Ngày 12/11, Liên hiệp các Hội Thành phố đã phối hợp Cục Sở hữu trí tuệ- Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức Hội thảo “Sử dụng và khai thác công cụ sở hữu trí tuệ thúc đẩy hoạt động nghiên cứu phát triển và đổi mới sáng tạo trong các trường đại học, cao đẳng trên địa bàn Thành phố Bắc Ninh”.
Đắk Lắk: Phát huy giá trị rừng và biển trong phát triển kinh tế xã hội của tỉnh
Việc hợp nhất tỉnh Đắk Lắk và tỉnh Phú Yên đã hình thành một không gian phát triển mới, kết nối vùng cao nguyên với duyên hải, kết nối đại ngàn với Biển Đông. Đây không chỉ là sự thay đổi về địa giới hành chính mà còn mở ra cơ hội tổ chức lại không gian phát triển, khai thác và sử dụng hiệu quả hơn các nguồn lực tự nhiên, văn hóa và con người.
Đẩy mạnh giáo dục STEM, tạo nền tảng phát triển nhân tài khoa học và công nghệ tại An Giang
Ngày 12/11, Liên hiệp Hội Việt Nam phối hợp với Liên hiệp Hội tỉnh An Giang tổ chức Hội thảo “Đẩy mạnh giáo dục STEM để phát triển nhân tài khoa học và công nghệ tỉnh An Giang”. Hội thảo có sự tham dự của lãnh đạo Liên hiệp Hội Việt Nam, đại diện Liên hiệp Hội các tỉnh, thành phố, các cơ quan sở ngành đại phương, trường đại học, cán bộ quản lý giáo dục và đông đảo thầy cô giáo trên địa bàn tỉnh.
Nhà văn hóa Lê Hồng Dương với hành trình gìn giữ di sản Kinh Bắc
Nhân dịp kỷ niệm Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11), sáng 12/12 tại Hà Nội, Viện Nghiên cứu, Bảo tồn và Phát huy Văn hóa Dân tộc (trực thuộc Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam) đã phối hợp với Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam tổ chức hội thảo khoa học với chủ đề “Nhà văn hóa Lê Hồng Dương với Di sản văn hóa dân tộc”.