Phòng bệnh bằng kháng thể E.coli được chiết tách từ lòng đỏ trứng gà dạng bột

Có nhiều biện pháp để khống chế bệnh. Đầu tiên phải quan tâm đến là biện pháp vệ sinh thú y và tiểu khí hậu trong chuồng nuôi. Biện pháp mà người chăn nuôi hay dùng hiện nay là sử dụng kháng sinh và hoá dược để khống chế bệnh. Song, do người chăn nuôi sử dụng kháng sinh và hoá dược rất tuỳ tiện, nên hiện nay hiện tượng nhờn thuốc xảy ra rất nghiêm trọng, vì vậy biện pháp này hiệu quả không cao.

Trên thế giới nhiều tác giả như: Yokoyama và cộng sự, 1992; Ikemori và cộng sự, 1992; Zuniga và cộng sự, 1997; Yokoyama và cộng sự, 1997… đã chế kháng thể từ lòng đỏ trứng gà được miễn dịch bằng các chủng E.coli, dùng kháng thể đó để khống chế bệnh rất hiệu quả.

Ở nước ta có một số thông báo của các tác giả Lê Văn Tạo và cộng sự, 1993; Đặng Xuân Bình, 2004; Đinh Xuân Phát và cộng sự, 2005… đều cho rằng việc dùng kháng thể chiết tác từ lỏng đỏ trứng đã khống chế bệnh cho hiệu quả cao. Sau khi chế tạo thành công kháng thể E.coli dạng bột từ lòng đỏ trứng gà đã được miễn dịch các chủng K88; K99; 987P, chúng tôi đã tiến hành kiểm nghiệm đạt yêu cầu, nên được Cục thú y cho phép ứng dụng khu vực.

Dưới đây là kết quả thử nghiệm nhằm xây dựng quy trình sử dụng kháng thể E.coli dạng bột cho lợn sơ sinh đến 90 ngày tuổi để đưa kháng thể này sử dụng đại trà.

Nguyên liệu và phương pháp

- Lợn thực nghiệm

Thí nghiệm được tiến hành trên 100 lợn từ sơ sinh đến 10 ngày tuổi, 92 lợn lứa tuổi từ 44 đến 55 ngày tuổi và 125 lợn từ 60 đến 75 ngày tuổi, được tiến hành tại Hà Nội và Hà Tây. Đàn đối chứng không dùng kháng thể, dùng kháng sinh để khống chế bệnh.

- Kháng thể dùng trong thực nghiệm

Kháng thể E.coli dạng bột.

- Kháng sinh dùng trong thí nghiệm

Kháng sinh O.X.T-1000, hoà vào nước uống 10g/30kg thể trọng/ngày, dùng 3 ngày liền. Có thể đổi kháng sinh khác (Ampi-An-ticoli) để tránh nhờn thuốc, tăng hiệu quả; hoà 5g vào 10 lít nước, cho uống liên tục 3 – 5 ngày.

- Chỉ tiêu đánh giá

+ Theo dõi lâm sàng, đặc biệt chú ý tình trạng phân của lợn.

+ Xác định tỷ lệ lợn mắc bệnh.

+ Với lợn lớn lấy huyết thanh xác định hiệu giá kháng thể bằng phương pháp ngưng kết hồng cầu gián tiếp và phản ứng ức chế ngưng kết hồng cầu nhằm xác định thời gian tồn tại kháng thể sau khi lợn được sử dụng kháng thể.

Kết quả thực nghiệm

Xác định liều kháng thể sử dụng phòng bệnh E.coli cho lợn từ sơ sinh đến 10 ngày tuổi

- Kết quả các thử nghiệm cho thấy: ở nhóm không bị tiêu chảy, dù dùng kháng thể với liều không cao từ 2 – 3g/con/ngày trong 5 ngày liền: tỷ lệ không bị bệnh đạt 100%, chứng tỏ kháng thể đã phòng được bệnh phân trắng lợn con. Ở nhóm bị tiêu chảy được sử dụng 3 – 5g/con/ngày liền trong 5 ngày: lợn đều khỏi bệnh với tỷ lệ từ 70 – 100%.

- Nhóm đối chứng không sử dụng kháng thể, nhưng được khống chế bệnh bằng kháng sinh, dùng liền trung 5 ngày thì tỷ lệ khỏi bệnh đạt từ 60 – 70%.

Từ kết quả trên chúng tôi chọn dùng liều 5g/con/ngày.

- Tuy vậy trong 10 ngày ngừng sử dụng kháng thể có một vài lợn trong nhóm tái phát bệnh, do đó cho lợn dùng kháng thể tiếp tục 5 ngày nữa, sau đó lại nghỉ 10 ngày… Trong suốt 3 tháng thực nghiệm theo phác đồ phòng bệnh khả quan. Vì vậy, chúng tôi khuyến cáo: trong một tháng lợn dùng kháng thể 2 đợt, mỗi đợt 5 ngày, cách nhau 10 ngày sẽ phòng được phân trắng lợn con.

- Nhóm được sử dụng kháng sinh để khống chế bệnh, hiệu quả đạt không cao so với lợn thực nghiệm được dùng kháng thể (60 – 70%). Đặc biệt nhóm lợn được dùng kháng thể phát triển tốt hơn nhóm dùng kháng sinh: da hồng, lông mượt hơn.

Xác định liều kháng thể sử dụng phòng bệnh E.coli cho lợn từ 40 đến 75 ngày tuổi

- Lợn được sử dụng kháng thể dạng bột với liều 5; 6; 8 và 10g/con/ngày liền trong 3 – 5 ngày cho thấy: Tỷ lệ khỏi bệnh đạt 50% ở liều 5g/con/ngày và 100% với liều 8 – 10g/con/ngày.

Sau thực nghiệm này chúng tôi đưa kháng thể ứng dụng tại một số cơ sở chăn nuôi, kết quả khá tốt, có thể sử dụng để hoàn thiện xây dựng quy trình hướng dẫn sử dụng như sau:

- Lợn con trên 10 ngày tuổi, để trị bệnh dùng liều 10g/con/ngày, liên tục 3 – 5 ngày, lợn khỏi bệnh. Sau đó, dùng phác đồ phòng bệnh (5 – 6g/ngày) trong suốt quá trình nuôi.

- Việc dùng kháng sinh để khống chế bệnh cũng có hiệu quả, nhưng không cao: tỷ lệ khỏi bệnh đạt 65 – 75%. Kết quả không ổn định, khi điều trị 3 ngày không khỏi bệnh, phải thay kháng sinh khác ngay thì mới khống chế được bệnh, vì tránh nhờn thuốc.

Biến động hiệu giá kháng thể ở lợn sau khi sử dụng kháng thể

Đã tiến hành lấy máu 3 đợt để xét nghiệm hàm lượng kháng thể ở những lợn được sử dụng kháng thể với các thời điểm khác nhau: 5, 10, 15 và 20 ngày sau khi ngừng cho uống kháng thể. Kết quả cho thấy: ở lợn đối chứng không sử dụng kháng thể, trong huyết thanh lợn cũng có hiệu giá kháng thể, nhưng ở mức độ không cao, trung bình là 3log ₂. Điều này cho thấy trong đàn lợn nuôi mang mầm bệnh rất rõ. Những lợn được uống kháng thể có hiệu giá kháng thể cao hơn hẳn: từ 7,16 – 5,10log ₂. Điều này khẳng định nếu HGKT đạt từ 5log ₂trở lên thì lợn được bảo vệ khỏi bệnh do E.coli gây ra.

Kết quả này cũng phù hợp với nhiều tác giả (Lê Văn Tạo và cộng sự. 1993; Đặng Xuân Bình, 2004; Đinh Xuân Phát và cộng sự, 2005…), cho thấy hàm lượng kháng thể thụ động trong cơ thể lợn sau 5, 10, 15 ngày ngừng sử dụng kháng thể vẫn còn đạt ở mức cao, tương ứng: 7,66; 6,33 và 5,10log2, đủ để bảo vệ lợn khỏi bị bệnh sau các thời gian nói trên.

Từ những kết quả thực nghiệm, chúng tôi đề nghị một số phác đồ sau:

Phác đồ phòng trị bệnh phân trắng cho lợn bằng kháng thể E.coli