Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam
Thứ tư, 07/08/2013 21:56 (GMT+7)

Nữ giáo sư nuôi trẻ mồ côi

Cuộc cách mạng trong thực vật học

Hồi thập niên 1970, những tờ báo hàng đầu tại Pháp như Le Monde, Paris Match, Sciences et Avenir… đã mô tả Giáo sư (GS) Lê Kim Ngọc là “Nữ bác học Việt Nam” khi đăng bài viết về công trình “Lát mỏng tế bào” của bà. Sinh ra tại Vĩnh Long vào năm 1934, đến năm 1 tuổi, bà theo mẹ lên sinh sống tại Sài Gòn rồi được các anh chị nuôi ăn học sau khi mẹ bà mất. Thuở nhỏ, bà theo học tại Trường nữ trung học Gia Long (nay là Trường THPT Nguyễn Thị Minh Khai ở TP.HCM). Từ lớp 10 đến khi thi đỗ tú tài, bà theo học tại Trường Marie Curie rồi nhận được học bổng du học tại Pháp. Năm 1953, Lê Kim Ngọc bắt đầu cuộc đời sinh viên tại Đại học Sorbonne (Paris, Pháp). Ba năm sau, bà đỗ tốt nghiệp hạng ưu ngành khoa học tự nhiên rồi nghiên cứu sinh tại Trung tâm quốc gia nghiên cứu Pháp.


Lúc bấy giờ, tôi thấy bên nhà có nhiều trẻ em mồ côi do hoàn cảnh chiến tranh. Vì thế, tôi muốn lập những làng trẻ mồ côi để nuôi dạy các em trong khung cảnh gia đình, có người mẹ


GS Lê Kim Ngọc

Kể từ đó, bà Lê Kim Ngọc đạt được nhiều thành tựu trong nghiên cứu khoa học, đặc biệt là công trình “Lát mỏng tế bào”. Công trình này mang ý nghĩa mở đường, khai mở một thời kỳ mới cho ngành công nghệ sinh học thực vật khi được ứng dụng rộng rãi trong nhân giống, thuần theo cây mẹ, trong công nghệ ghép gien để tạo giống mới vì phải trắc nghiệm xem các cây vừa tạo ra đã nhập thực sự gien đó hay không. Ưu điểm của phương pháp này là các mầm được tạo ra ngay trên các tế bào gốc chứ không qua thể chai (còn gọi là thể sần - callus) nên ít bị đột chứng biến đổi gien (genetic variation)...”. Từ đó, phương pháp “Lát mỏng tế bào” có thể bắt mầm cây nở hoa theo ý muốn, giúp cải tạo cây đạt hiệu quả hơn. Phương pháp này trở thành nền tảng cho việc nghiên cứu cải tạo giống cây ngày nay. Vì thế, đây là một công trình mang tính đột phá đối với ngành sinh học thế giới hồi thập niên 1970. Tên tuổi của GS Lê Kim Ngọc được nhắc đến rộng rãi trên các ấn phẩm, chuyên san khoa học hàng đầu thế giới, như tờ Nature của Anh.

Bà lập gia đình cùng GS Trần Thanh Vân vào thập niên 1960 và sinh ra 2 người con gái. Hiện nay, vợ chồng bà có tất cả 6 cháu ngoại.

Bán thiệp nuôi trẻ mồ côi

Làng trẻ em SOS Việt Nam được thiết lập trên bốn nguyên tắc sư phạm của Tổ chức Làng trẻ em SOS quốc tế là bà mẹ, anh chị em, mái ấm gia đình và cộng đồng làng, là nơi nuôi dưỡng, chăm sóc và giúp đỡ trẻ em mồ côi, trẻ em bị bỏ rơi, trẻ em có hoàn cảnh khó khăn tìm lại tình yêu thương, được tạo điều kiện hưởng đầy đủ quyền về trẻ em, được phát triển toàn diện để trở thành công dân có ích. Mỗi làng trẻ em SOS có từ 12 - 20 gia đình. Mỗi gia đình có một người mẹ SOS chăm sóc và nuôi dạy từ 8 - 10 trẻ. Đến nay, có tổng cộng 14 làng trẻ em SOS tại Việt Nam. Dự kiến, sẽ sớm có thêm 2 làng nữa tại Gia Lai và Thái Bình.

Ở tuổi 79, bà vẫn không ngại khó khăn di chuyển qua lại giữa Pháp và Việt Nam để chăm lo cho những trẻ em quê nhà. Tất cả đều nhằm tiếp tục phát triển Tổ chức Giúp đỡ trẻ em Việt Nam (Aide à l’Enfance du Vietnam - AEVN) do bà sáng lập tại Pháp vào năm 1970. Trả lời Thanh Niên, GS Ngọc cho biết lý do bà sáng lập AEVN: “Lúc bấy giờ, tôi thấy bên nhà có nhiều trẻ em mồ côi do hoàn cảnh chiến tranh. Vì thế, tôi muốn lập những làng trẻ mồ côi để nuôi dạy các em trong khung cảnh gia đình, có người mẹ”. Vì muốn chăm lo cho trẻ mồ côi ở quê nhà, bà cùng chồng là GS Trần Thanh Vân bắt đầu gây quỹ bằng cách bán thiệp từ năm 1971.

Cứ thế, hai vợ chồng bà cùng một số bạn bè và sinh viên dậy thật sớm để đi bán thiệp khi nhiệt độ bên ngoài nhiều lúc âm từ 10 - 15 độ C. Vợ chồng bà phải nhờ người chị cả trông con giúp trong lúc đi bán thiệp. Khi đó, mỗi xấp thiệp được bán với giá khoảng 10 franc. Việc bán thiệp chủ yếu tập trung vào các nhà thờ trong dịp cuối tuần. Có lẽ, do nhìn thấy nỗ lực không quản công cực khổ của những tình nguyện viên AEVN mà nhiều người đã mua ủng hộ. Từ nguồn quyên góp này, AEVN đã góp tiền nuôi dưỡng các em ở Làng trẻ em SOS tại Gò Vấp, Sài Gòn, từ năm 1971 - 1973. Đến năm 1974, sau 3 năm liên tiếp bán thiệp, AEVN quyên góp được khoảng 500.000 USD (tính theo thời giá bấy giờ) làm nguồn quỹ xây dựng nên Làng trẻ em SOS ở Đà Lạt. Đây là làng trẻ em SOS đầu tiên do AEVN xây dựng với mô hình như một ngôi nhà ở thông thường, các em nhỏ được nuôi dưỡng bởi những người mẹ. Sau năm 1975, cả làng SOS ở Gò Vấp lẫn Đà Lạt đều phải ngưng hoạt động.

Mãi đến năm 1989, AEVN phải tái dựng Làng SOS Đà Lạt và tổ chức xây dựng lại hoàn toàn Làng SOS Gò Vấp. Năm 1999, AEVN xây dựng trung tâm hỗ trợ trẻ em ở Thủy Xuân, Huế, và lập trường dạy nghề làm bánh mì và bánh ngọt Pháp. Các em ra trường được làm trong các khách sạn lớn ở Huế, Hội An, Hà Nội... Một em đã đậu thủ khoa đại học và được giữ lại trường làm giảng viên đại học sau khi tốt nghiệp, một em đang làm luận án tiến sĩ tại ĐH Osaka (Nhật Bản). Năm 2006, hội xây dựng Làng SOS Quảng Bình và có một số em tại làng này đã thi đỗ vào trường chuyên của tỉnh.

Về sau, với sự phát triển của internet khiến việc bán thiệp khó khăn, AEVN phải tổ chức bán hàng vào dịp Noel. Ngoài ra, một số tình nguyện viên không chỉ “chạy rông” bán thiệp mà còn nhận đỡ đầu trẻ em ở các làng SOS do AEVN xây dựng. Chia sẻ với Thanh Niên, GS Trần Thanh Vân cho hay AEVN hiện đóng góp khoảng 150.000 euro (gần 200.000 USD) mỗi năm cho 3 làng SOS trên.  Không chỉ giúp nuôi dưỡng trẻ em mồ côi, GS Lê Kim Ngọc luôn song hành cùng chồng trong các dự án góp phần nâng tầm khoa học Việt Nam mà Thanh Niêntừng đăng bài. 

Xem Thêm

Tin mới

Liên hiệp Hội tỉnh Đắk Lắk – Thành viên tích cực của Mặt trận trong giai đoạn mới
Trong hệ thống Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Liên hiệp Hội tỉnh Đắk Lắk là tổ chức tập hợp, đoàn kết đội ngũ trí thức KH&CN, làm cầu nối giữa trí thức với Đảng, Nhà nước và Nhân dân. Trong giai đoạn mới, phát huy vai trò thành viên của Mặt trận, Liên hiệp Hội tăng cường phối hợp, phát huy trí tuệ đội ngũ trí thức, góp phần củng cố khối đại đoàn kết và thúc đẩy tỉnh Đắk Lắk phát triển nhanh, bền vững.
VUSTA tổng kết 15 năm triển khai Dự án Quỹ Toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS
Ngày 12/11/2026, tại Quảng Ninh, Ban Quản lý dự án VUSTA - Dự án Quỹ Toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS tổ chức tổng kết dự án giai đoạn 2024-2026, đồng thời nhìn lại toàn bộ chặng đường hoạt động giai đoạn 2011-2026. Sự kiện đánh dấu 15 năm VUSTA đóng vai trò là cầu nối chiến lược, gắn kết cộng đồng cùng hệ thống y tế công của Việt Nam trong công tác phòng, chống dịch bệnh.
Giải thưởng Loa Thành lần thứ 38: Lần đầu tiên trao 02 giải Đặc biệt, ghi nhận 312 đồ án dự thi
Sáng 15/11, tại Hà Nội, Lễ trao Giải thưởng Loa Thành lần thứ 38 năm 2026 được tổ chức nhằm vinh danh những đồ án xuất sắc thuộc lĩnh vực Kiến trúc - Xây dựng. Mùa giải năm nay ghi nhận số lượng tham dự cao kỷ lục với 312 đồ án đến từ 29 trường đại học trên cả nước. Đặc biệt, lần đầu tiên trong lịch sử 38 năm tổ chức, Giải thưởng trao hai giải Đặc biệt cho những đồ án có chất lượng nổi bật.
Bắc Ninh: Hội thảo Sử dụng và khai thác công cụ sở hữu trí tuệ
Ngày 12/11, Liên hiệp các Hội Thành phố đã phối hợp Cục Sở hữu trí tuệ- Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức Hội thảo “Sử dụng và khai thác công cụ sở hữu trí tuệ thúc đẩy hoạt động nghiên cứu phát triển và đổi mới sáng tạo trong các trường đại học, cao đẳng trên địa bàn Thành phố Bắc Ninh”.
Đắk Lắk: Phát huy giá trị rừng và biển trong phát triển kinh tế xã hội của tỉnh
Việc hợp nhất tỉnh Đắk Lắk và tỉnh Phú Yên đã hình thành một không gian phát triển mới, kết nối vùng cao nguyên với duyên hải, kết nối đại ngàn với Biển Đông. Đây không chỉ là sự thay đổi về địa giới hành chính mà còn mở ra cơ hội tổ chức lại không gian phát triển, khai thác và sử dụng hiệu quả hơn các nguồn lực tự nhiên, văn hóa và con người.
Đẩy mạnh giáo dục STEM, tạo nền tảng phát triển nhân tài khoa học và công nghệ tại An Giang
Ngày 12/11, Liên hiệp Hội Việt Nam phối hợp với Liên hiệp Hội tỉnh An Giang tổ chức Hội thảo “Đẩy mạnh giáo dục STEM để phát triển nhân tài khoa học và công nghệ tỉnh An Giang”. Hội thảo có sự tham dự của lãnh đạo Liên hiệp Hội Việt Nam, đại diện Liên hiệp Hội các tỉnh, thành phố, các cơ quan sở ngành đại phương, trường đại học, cán bộ quản lý giáo dục và đông đảo thầy cô giáo trên địa bàn tỉnh.
Nhà văn hóa Lê Hồng Dương với hành trình gìn giữ di sản Kinh Bắc
Nhân dịp kỷ niệm Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11), sáng 12/12 tại Hà Nội, Viện Nghiên cứu, Bảo tồn và Phát huy Văn hóa Dân tộc (trực thuộc Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam) đã phối hợp với Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam tổ chức hội thảo khoa học với chủ đề “Nhà văn hóa Lê Hồng Dương với Di sản văn hóa dân tộc”.