Loét dạ dày: Căn bệnh phổ biến của nền văn minh

Khám phá vi khuẩn là nguyên nhân gây loét dạ dày đã mang lại giải nobel y học 2005 cho hai nhà bác học Úc barry j. Marshall và j. Robin warren.

Thế nào là loét dạ dày?

Dạ dày sử dụng dịch vị để phân mảnh thức ăn. Để bảo vệ thành dạ dày khỏi sự tấn công của acid clorhydric trong dịch vị, một màng nhày dày bao phủ bên trong dạ dày. Nhưng khi sự tái sinh các tế bào của màng nhày bị rối loạn, các kích thích của dịch vị tạo ra những vết loét trong dạ dày đường kính vài milimet. Hai dạng loét được ghi nhận tùy vị trí:

- Loét tá tràng diễn ra ở ruột tá, điểm tiếp nối giữa dạ dày và ruột non, chiếm 90%.

- Loét dạ dày nằm ở dạ dày có thể dẫn đến các biến chứng trầm trọng.

Các triệu chứng loét như thế nào?

Loét là một thương tổn hở với các triệu chứng đau. Một cách khái quát, loét kéo theo những cơn đau như chuột rút, nóng bỏng, đau quặn thắt ở dạ dày. Cơn đau xuất hiện khoảng 4 giờ sau bữa ăn và có thể kéo dài tới bữa ăn kế tiếp. Bên cạnh đó còn có thể có các triệu chứng phối hợp như: buồn nôn, nôn, rối loạn tiêu hóa. Việc cung cấp thức ăn vào dạ dày thường giúp giảm đau. Các triệu chứng kéo dài vài ngày rồi trở nên đau theo định kỳ.

Khi nào cần đi khám bác sĩ?

Nếu cơn đau không thể giảm khi dùng thuốc băng rịt bao tử, nếu tái xuất hiện nhiều lần trong ngày, đêm thì nên đi khám để được điều trị sớm và hiệu quả.

Đâu là những yếu tố làm nặng loét dạ dày?

Có nhiều yếu tố làm tăng nặng vết loét dù không phải là nguyên gây ra loét, đó là nghiện thuốc lá, nghiện rượu, dùng nhiều cà phê, bị stress thường xuyên, dùng các thuốc AINS và các thuốc corticoid. Cần từ bỏ các yếu tố trên một khi đã chẩn đoán bị loét. Trong lĩnh vực ăn uống cần theo một chế độ ăn uống cân bằng, sử dụng nhiều rau quả để cung cấp chất xơ (sợi) và tránh các món chiên xào quá nhiều mỡ hoặc quá nhiều gia vị. Cần dành thời gian cho việc ăn uống, những bữa ăn vội vã sẽ làm cho dịch vị tiết ra nhiều, gây đau cho vết loét.

Chẩn đoán loét dạ dày như thế nào?

Việc chẩn đoán cần đến kỹ thuật chụp fibroscopie dạ dày để thấy rõ vết loét và lấy sinh thiết các mảnh màng nhày. Phương pháp chụp nội soi nhờ vào một dụng cụ gọi là fibroscope, một ống mềm đưa vào miệng và hướng đến vùng bị tổn thương. Không đau đớn lẫn nguy hiểm, kỹ thuật này cần đến sự hợp tác của bệnh nhân. Tuy nhiên bệnh nhân vẫn không thoải mái lắm với phương pháp này nên phương pháp trắc nghiệm gián tiếp hiện nay là dùng test qua đường hô hấp.

Điều trị ra sao?

Theo chỉ định của thầy thuốc. Cơ bản nhất vẫn là dùng thuốc tác dụng cùng lúc làm giảm tiết dịch vị và kháng sinh để tiêu diệt HP. Hai nhóm dược phẩm thường được sử dụng:

- Chống tăng tiết để ngăn chặn sự sản xuất acid chlorhydric và làm liền các tổn thương màng nhày: Đó là chất ngăn chặn pompe proton thường được dùng từ 4-6 tuần.

- Các kháng sinh để tiệt trừ HP thường là amoxicillin và clarithromycin trong ít nhất là một tuần. Trong vòng vài ngày, các triệu chứng biến mất nhưng không nên ngưng điều trị vì bệnh dễ tái phát cùng với chủng HP đã đề kháng với liều điều trị và kháng sinh đã sử dụng.

Khi nào cần đến phẫu thuật?

Với sự tiến bộ trong liệu pháp điều trị, chỉ định phẫu thuật ngày càng ít. Tuy nhiên trong trường hợp xuất huyết dạ dày, bác sĩ phẫu thuật sẽ phải khâu lại các mạch máu hoặc khâu lại vết loét. Trong loét dạ dày điều gây lo ngại là sự phát triển thành ung thư dạ dày. Sau nhiều lần tái đi tái lại không được điều trị đúng mức hoặc trong trường hợp nghi ngờ tình trạng của vét loét, bác sĩ phẫu thuật có thể lấy đi một phần dạ dày nơi có vết loét rồi tùy tình hình có thể cắt dây thần kinh phế vị để giảm tình trạng tiết ra acid chlorhydric.

Biến chứng gồm những gì?

Nếu không được điều trị, vết loét có thể phát triển các biến chứng như xuất huyết dạ dày hoặc thủng dạ dày. Xuất huyết có thể được nhận biết ở tình trạng ói ra máu (màu đỏ hoặc đen) hoặc có máu đen trong phân. Tình trạng xuất huyết cho thấy mức trầm trọng các mạch máu bị tổn thương.

Thủng bao tử thường kèm theo đau dữ dội ở bụng cần phải thăm khám khẩn cấp. Chúng thường kéo theo viêm màng bụng. Bệnh nhân cần được nhập viện và can thiệp bằng phẫu thuật. Cũng có thể có bệnh nhân không có triệu chứng đau dữ dội nhưng vẫn bị xuất huyết.

Làm sao tránh tái nhiễm?

Nguyên tắc đầu tiên để tránh tái nhiễm là theo sự điều trị của thầy thuốc và không nên tự ý ngưng sớm việc điều trị. Tiếp theo là thay đổi các thói quen xấu dẫn đến việc loét dạ dày và tránh các yếu tố nguy cơ.

Nguồn: SK&ĐS; tuoitre.com.vn  21/3/2006