Giải khát mùa nắng: Đề phòng thiếu nước và thừa nước

Con người có thể cầm cự sự thiếu hụt các dưỡng chất trong nhiều tháng, năm, nhưng không thể sống thiếu nước trong vài ngày. Do quá trình tự “thanh tẩy” của cơ thể đòi hỏi nó phải thải nước ra ngoài thường xuyên, người ta cần thu nhập đủ lượng nước mỗi ngày - gồm nước uống giải khát và nước chứa trong thực phẩm - nhằm tránh nguy cơ thiếu hụt nước. Nhờ vào cảm giác khát, người ta điều khiển lượng nước uống vào. Nhưng cái khái đến chậm hơn sự thiếu hụt nước, vì thế các đối tượng như người lao động nặng ngoài trời và người cao tuổi có nguy cơ bị kiệt nước cấp tính.

Uống nhiều nước là một ý tưởng tốt, và nước tinh khiết thường là thứ nước giải khát tốt nhất. Nước dư thừa sẽ không tích tụ trong cơ thể một người khoẻ mạnh mà sẽ thải ra nhanh chóng qua nước tiểu và mồ hôi. Số muối thất thoát sẽ được thức ăn trong ngày bù đắp.

Tuy nhiên, việc uống quá nhiều nướckhông phải là không chất chứa mối nguy cơ. Các nghiên cứu gần đây cho thấy việc tiếp nước quá mức trong một cuộc vận động kéo dài, như chạy marathon hay đua xe đạp đường dài, có thể làm loãng máu và dẫn đến giảm natri - huyết. Các tế bào cơ thể, bao gồm tế bào não, sẽ hấp thu lượng dịch dư thừa và trương phình lên, và áp lực gia tăng trong sọ có nguy cơ gây tử vong hay tổn thương não vĩnh viễn.

Khảo sát cho thấy giảm natri - huyết là hiện tượng khá phổ biến: ở 488 vận động viên marathon Boston 2002, có tới 13% được tiếp nước quá nhiều, trong số đó nhiều người có triệu chứng hạ - natri - huyết - buồn nôn, chóng mặt, lú lẫn, ngủ lịm – có thể khiến người ta lầm tưởng là do thiếu hụt nước! Làm sao phân biệt và phát hiện tình trạng thừa nước? Các nhà nghiên cứu đề nghị một test đơn giản: nếu bạn nặng cân hơn so với trước khi vận động, thì đó là bạn đã uống nước quá nhiều.

Trong mùa nắng, “dân nhậu” thích uống bia hơn là uống rượu. Nhưng những người uống nhiều bia thường hay bỏ ăn và thu nạp ít protein và chất khoáng. Khi một người uống dồn dập cả một két bia chẳng hạn, khối lượng bia có thể vượt quá khả năng bài tiết của thận và dẫn đến giảm natri - huyết.

Để phòng tránh thừa nước và giảm natri - huyết, khi vận động nặng bạn chỉ nên uống từng ngụm – thay vì uống từng chai! Muốn uống “thoải mái” hơn, bạn có thể dùng thêm nước thể thao (có chứa calori và chất điện giải), nước khoáng, nước chanh muối, hay là thêm ít muối vào nước. Không uống quá nhiều bia; khi uống, đừng nên dùng “đồ mồi” (món mặn). Các chuyên gia về thể thao khuyên các vận động viên không uống nhiều rượu đêm trước ngày thi đấu, nhưng nếu chỉ uống cỡ một lon bia thôi thì không sao, ngược lại nó có thể giúp bạn thư giãn và ngủ tốt!

Nguồn: Tuần báo Khoa học phổ thông, số 12/06, 7/4/2006