Liên hiệp các hội và khoa học kỹ thuật Việt Nam
Thứ tư, 21/12/2005 16:16 (GMT+7)

Dây ruột gà – cây thuốc trợ dương đắc lực

Ruột gà là cây thân leo, sống nhiều năm, thân non màu tím, có râu, sau trở nên nhẵn; cành non có cạnh mọc chằng chịt vào nhau, lá mọc đối, hình ngọn giáo hay bầu dục, dài 6-14cm, rộng 2,5-6cm; khi còn non lá có nhiều lông tơ ở mặt dưới, về sau rụng dần và có màu trắng mốc. Lá lớn có màu xanh, cuống ngắn, có lông thô màu đỏ sẫm, cuống lá có hình bao gươm, lá kèm hình ống. Hoa nhỏ màu trắng, sau hơi ngả vàng, mọc thành tán ỏ nách lá, đầu cành. Quả tròn, khi chín có màu đỏ. Mùa hoa tháng 5-6, quả tháng 7-10.

Dây ruột gà là cây mọc hoang ỏ ven rừng thứ sinh, trung du và miền núi.

Thời gian sinh trưởng kéo dài đến 3 năm mới cho thu hoạch rễ cây để làm thuốc. Rễ có thể đào quanh năm, tốt nhất là vào mùa thu-đông. Rễ dây ruột gà phân nhánh, một số uốn cong thành hình tròn, khi khô có màu nâu sẫm có vân ngoằn ngoèo, giữa có lõi gỗ, khó bị bẻ gãy, hình dạng giống như ruột gà, mùi khó ngửi.

Người ta đào rễ dây ruột gà về rửa sạch đất cát, cắt bỏ các rễ con, phơi hay sấy cho gần khô, đập dẹt rồi phơi, sấy tiếp cho đến khi khô hẳn để làm thuốc với tên dược liệu là ba kích (Radix Morindae Officinalin). Loại tốt là những rễ to, mập, màu tím xanh, có hình chuỗi ngọc, bóng, đặc ruột, lõi gỗ nhỏ, không lấm đất cát. Bảo quản nơi khô ráo thoáng mát. Nếu bị mốc, không được lấy nước rửa mà nên phơi thật khô rồi lấy bàn chải chải cho sạch mốc. Trong rễ cây có chứa đường, nhựa, axit hữu cơ, vitaminC, tinh dầu, anthraglucosid, phytosterol.

Theo đông y, vị thuốc ba kích có vị cay ngọt, tính hơi ấm, tác dụng ôn thận, trợ dương, kiện tỳ, bổ tuỷ, mạnh gân cốt, trừ phong thấp. Nước sắc ba kích làm tăng sức dẻo dai, tăng cường sức đề kháng của cơ thể, giúp chống viêm, làm tăng nhu động ruột và làm giảm huyết áp.

Thường dùng để bổ thận, trợ dương, chữa liệt dương, di mộng tinh, tảo tinh (xuất tinh sớm), phụ nữ kinh nguyệt chậm hoặc bế kinh, chữa phong thấp đau nhức, cao huyết áp.

Ngày dùng 8-16g, dạng thuốc sắc, cao lỏng, viên chế từ cao hoặc ngâm rượu uống. Có thể dùng để hầm với thịt gà, dê để ăn bồi bổ, tăng cường sức khoẻ.

Phụ nữ bị rong kinh, kinh đến sớm thì không nên dùng ba kích.

Sau đây là một số bài thuốc có dùng ba kích:

Chữa cao huyết áp thể thận hư hoả vượng:

Ba kích, tiên mao, dâm dương hoắc, tri mẫu, hoàng bá, đương quy, lượng bằng nhau 12g. Sắc với 750ml nước, còn lại 200ml chia 2 lần uống trước bữa ăn.

Chữa di tinh, dương nuy do thận khí hư yếu:

Ba kích, thục địa đều 16g, sơn thù, kim anh tử đều 12g. Sắc uống như trên.

Chữa dương sự yếu, lưng gối mỏi đau, tay chân lạnh:

Ba kích 12g, tục đoạn 12g, bổ cốt chi 12g, hồ đào nhục 5 quả. Sắc uống hoặc sấy khô tán bột uống.

Những bài thuốc ngâm rượu có ba kích.

Ba kích thục địa tửu:

Ba kích (bỏ lõi) 60g, thục địa 45 g, câu kỷ tử 30g, chế phụ tử 20g, cúc hoa 60g, thục tiêu (bỏ hạt, khâu miệng lại, sao qua cho bớt chất nước) 30g. Tất cả tán nhuyễn, cho vào bình, nhâm với 3 lít rượu trắng tốt, niêm kín miệng bình. Sau 7-10 ngày là dùng được. Ngày uống 2 lần sáng tối, mỗi lần 30-50ml trước bữa ăn. Nên uống rượu ấm.

Tác dụng: Bổ thận tráng dương, tăng cường sức lực, dưỡng dung nhan.

Ba kích thiên tửu:

Ba kích 18g, ngưu tất 18g, thạch hộc 18g, khương hoạt 27g, đương quy 27g, gừng sống 27g, tiêu sọ 2g. Tất cả giã nát, cho vào bình ngâm với 2 lít rượu trắng tốt, niêm kín miệng bình rồi đem chưng cách thuỷ khoảng 1 giờ, sau đó ngâm trong nước cho nguội. Ngày uống 2-3 lần, mỗi lần 20-30ml trước bữa ăn. Nên uống rượu ấm.

Tác dụng: Bổ thận tráng dương, hoạt huyết thông kinh, kiện cân cốt. Dùng rất tốt cho các trường hợp thân hư, liệt dương, đau lưng mỏi gối, đau khớp, hai chân yếu, bọp vẻ, chấn thương, vùng bụng ứ kết lạnh đau.

Thung dung – ba kích tửu:

Nhục thung dung 50g, ngưu tất 40g, ba kích 40g, thổ ty tử 20g, chế phụ tử 20g, tiêu sọ 20g, nhục đậu khấu 20g, bổ cốt chi (sao thơm) 25g, chỉ thực 25g, mộc hương 15g, lộc nhung (thui bỏ lông) 10g, nhục quế 20g, xà sàng tử 15g, gừng nướng 20g. Tất cả tán nhỏ, đựng trong túi vải, cho vào bình ngâm với 3 lít rượu tốt, niêm kín miệng bình. Sau 7-10 ngày là dùng được. Ngày uống 2 lần sáng tối, mỗi lầm 30-50ml, trước bữa ăn, uống rượu ấm.

Tác dụng: Bổ ích can thận, mạnh gân cốt, tai thính mắt tỏ, chống lão hoá.

Ba kích, cam-kỷ tửu:

Ba kích (bỏ lõi) 100g, cam cúc hoa (bỏ cọng) 100g, câu kỷ tử (bỏ cuống) 100g, nhục thung dung 100g. Tất cả tán nhỏ, đựng trong túi vải sạch, ngâm với 4 lít rượu tốt, niêm kín miệng bình. Sau 7-10 ngày là dùng được. Có thể pha thêm nước sôi để nguội và cho dễ uống. Ngày uống 2 lần sáng tối, mỗi lần 20-30 trước bữa ăn. Nên uống rượu ấm.

Tác dụng: Điều hoà nguyên khí, giúp sáng mắt, tỏ tai, dùng lâu sẽ giúp cơ thể cường tráng, dương sự bền vững.

Nguồn: Khoa học và Đời sống, số 258,259, ngày 15/1/2005

Xem Thêm

Tiền Giang: Hiệu quả ứng dụng của giải pháp “Phần mềm hỗ trợ người khiếm thị”
Với mong muốn giúp người khiếm thị có phương tiện hỗ trợ trong sinh hoạt, học tập, thuận lợi trong giao tiếp và tiếp cận thông tin được nhanh chóng, kịp thời, ThS Lê Trung Kính(GV Trường THPT Chuyên Tiền Giang) đã nghiên cứu tạo ra giải pháp “Phần mềm hỗ trợ người khiếm thị(Smart eye)” rất tiện dụng. Giải pháp này đạt giải Ba, Hội thi Sáng tạo kỹ thuật tỉnh Tiền Giang lần thứ XV(2022 – 2023).
Cần Thơ: Giải pháp và cơ hội giảm phát thải khí nhà kính
Ngày 7/6, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh Cần Thơ phối hợp với Sở nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Hiệp hội Trang trại và Doanh nghiệp Nông nghiệp - Văn phòng đại điện vùng Đồng bằng sông Cửu Long đã tổ chức hội thảo khoa học “Giải pháp và cơ hội giảm phát thải khí nhà kính từ đề án 1 triệu hécta lúa chất lượng cao vùng đồng bằng sông Cửu Long”.
Đắk Lắk: Điều chế viên nén bao phim chứa cao chiết toàn cây đinh lăng
Giải pháp “Điều chế viên nén bao phim chứa cao chiết toàn cây Đinh lăng (Polyscias fruticosa (L.) Harms) trồng tại Đắk Lắk” của ThS. Lê Trung Khoảng và cộng sự đã được Hội đồng khoa học Quỹ Hỗ trợ Sáng tạo Kỹ thuật Việt Nam (VIFOTEC) đánh giá cao và trao giải Khuyến khích Giải thưởng Sáng tạo Khoa học và Công nghệ Việt Nam năm 2023.
Tiết kiệm năng lượng, thích ứng biến đổi khí hậu và bảo vệ môi trường
Thời gian qua Liên hiệp cá Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh Vĩnh Long và các tổ chức thành viên đã luôn chủ động tập hợp lực lượng, nguồn lực để triển khai các hoạt động truyền thông và phổ biến kiến thức có nhiều bước tiến, đạt kết quả đáng ghi nhận, ông Hà Văn Sơn – Chủ tịch Liên hiệp Hội Vĩnh Long cho biết.
Điểm sáng về phát triển cộng đồng, bảo bệ môi trường
Với đội ngũ cán bộ có chuyên môn cao, nhiệt tình, năng động, Trung tâm Nghiên cứu Quản trị tài nguyên vùng cao (CEGORN) đã kêu gọi các nguồn lực và hỗ trợ thực hiện các chương trình phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi và quản trị tài nguyên, bảo tồn thiên nhiên tại khu vực miền Trung,
Vĩnh Long: Nâng cao nhận thức cộng đồng góp phần giảm khí nhà kính
Ngày 28-29/5/2024, về “Giải pháp nâng cao nhận thức cộng đồng góp phần giảm khí nhà kính tại Vĩnh Long” do Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật phối hợp với Sở Tài nguyên và Môi trường, Sở Công Thương, Sở Giáo dục & Đào tạo tỉnh Vĩnh Long, cùng sự đồng hành hỗ trợ của Cty Cổ phần Sáng tạo Xanh Việt Nam (GREEN IN) đã được tổ chức 03 buổi Hội thảo,
Phát động Chương trình Rừng xanh lên 2024
Hưởng ứng Ngày Môi trường Thế giới(05/6), sáng ngày 02/6/2024, tại Vân Hồ(Sơn La) và Hang Kia - Pà Cò(Hòa Bình), Vusta và Trung tâm Con người và Thiên nhiên(PanNature) đã phối hợp với chính quyền và người dân địa phương tổ chức lễ phát động Chương trình Rừng xanh lên năm 2024 nhằm phục hồi khoảng 10 ha rừng ở Vân Hồ (Sơn La) và 15 ha rừng ở Khu BTTN Hang Kia - Pà Cò.
Vĩnh Long: Tìm giải pháp phát triển nguồn nhân lực xanh
Sáng ngày 28/5, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh (Liên hiệp hội) đã phối hợp Công ty Cổ phần Sáng tạo xanh Việt Nam, Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Vĩnh Long tổ chức hội thảo “Nguồn nhân lực xanh hướng tới phát triển bền vững- cơ hội và thách thức cho địa phương”.

Tin mới

Diễn đàn Đối tác EU năm 2024
Việt Nam thiết lập quan hệ ngoại giao với Liên minh Châu Âu (EU) tháng 10 năm 1990, Đến nay, Việt Nam đã trở thành một trong những đối tác chính của Liên minh châu Âu trong khu vực, với số lượng thỏa thuận cao nhất so với bất kỳ quốc gia nào ở Đông Nam Á (bao gồm EVFTA và JETP).
Thanh Hóa: Triển khai Giải thưởng Sáng tạo khoa học công nghệ Việt Nam
Ngày 06/6/2024, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Thanh Hóa (Liên hiệp hội) đã tổ chức các hội nghị triển khai kế hoạch tổ chức Hội thi Sáng tạo kỹ thuật Thanh Hóa lần thứ 14 (2024 - 2025) và Giải thưởng Sáng tạo khoa học công nghệ Việt Nam năm 2024. Đồng chí Nguyễn Văn Phát - Chủ tịch Liên hiệp hội, Trưởng Ban Tổ chức, chủ trì các hội nghị.
Tiền Giang: Hiệu quả ứng dụng của giải pháp “Phần mềm hỗ trợ người khiếm thị”
Với mong muốn giúp người khiếm thị có phương tiện hỗ trợ trong sinh hoạt, học tập, thuận lợi trong giao tiếp và tiếp cận thông tin được nhanh chóng, kịp thời, ThS Lê Trung Kính(GV Trường THPT Chuyên Tiền Giang) đã nghiên cứu tạo ra giải pháp “Phần mềm hỗ trợ người khiếm thị(Smart eye)” rất tiện dụng. Giải pháp này đạt giải Ba, Hội thi Sáng tạo kỹ thuật tỉnh Tiền Giang lần thứ XV(2022 – 2023).
Cần Thơ: Giải pháp và cơ hội giảm phát thải khí nhà kính
Ngày 7/6, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh Cần Thơ phối hợp với Sở nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Hiệp hội Trang trại và Doanh nghiệp Nông nghiệp - Văn phòng đại điện vùng Đồng bằng sông Cửu Long đã tổ chức hội thảo khoa học “Giải pháp và cơ hội giảm phát thải khí nhà kính từ đề án 1 triệu hécta lúa chất lượng cao vùng đồng bằng sông Cửu Long”.
Đắk Lắk: Điều chế viên nén bao phim chứa cao chiết toàn cây đinh lăng
Giải pháp “Điều chế viên nén bao phim chứa cao chiết toàn cây Đinh lăng (Polyscias fruticosa (L.) Harms) trồng tại Đắk Lắk” của ThS. Lê Trung Khoảng và cộng sự đã được Hội đồng khoa học Quỹ Hỗ trợ Sáng tạo Kỹ thuật Việt Nam (VIFOTEC) đánh giá cao và trao giải Khuyến khích Giải thưởng Sáng tạo Khoa học và Công nghệ Việt Nam năm 2023.
Đẩy mạnh hoạt động tư vấn phản biện
Tư vấn, phản biện là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của Liên Hiệp Hội Việt Nam và Liên hiệp Hội các tỉnh thành. Với ý thức trách nhiệm, tinh thần khách quan khoa học, hoạt động Tư vấn, phản biện phản khách quan ý kiến của đội ngũ trí thức đóng góp vào việc xây dựng chủ trương, đường lối, chính sách, pháp luật và thực hiện có hiệu quả các đề án, dự án kinh tế – xã hội quan trọng của đất nước.
Tiết kiệm năng lượng, thích ứng biến đổi khí hậu và bảo vệ môi trường
Thời gian qua Liên hiệp cá Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh Vĩnh Long và các tổ chức thành viên đã luôn chủ động tập hợp lực lượng, nguồn lực để triển khai các hoạt động truyền thông và phổ biến kiến thức có nhiều bước tiến, đạt kết quả đáng ghi nhận, ông Hà Văn Sơn – Chủ tịch Liên hiệp Hội Vĩnh Long cho biết.
Chủ tịch Phan Xuân Dũng: 25 xây dựng và phát triển LHH Thái Bình đạt nhiều thành tựu đáng ghi nhận
Sáng ngày 7/6, Liên hiệp các hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh Thái Bình (Liên hiệp Hội) đã tổ chức kỷ niệm 25 năm ngày thành lập (7/6/1999 – 7/6/2024) và gặp mặt đại biểu trí thức tiêu biểu tỉnh Thái Bình năm 2024. TSKH Phan Xuân Dũng – Chủ tịch VUSTA đã đến dự, phát biểu chúc mừng và giao nhiệm vụ cho Liên hiệp Hội trong thời gian tới.
Đắk Lắk: Dự thảo Quyết định Ban hành định mức kinh tế - kỹ thuật về khuyến nông
Ngày 04/6/2024, Liên hiệp hội Đắk Lắk đã tổ chức họp Hội đồng tư vấn, phản biện, góp ý Dự thảo Quyết định Ban hành định mức kinh tế - kỹ thuật về khuyến nông trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk. TS. Vương Hữu Nhi – Chủ tịch Liên hiệp hội tỉnh làm Chủ tịch Hội đồng.
Phú Thọ: Sơ kết 6 tháng đầu năm 2024
Ngày 05/6/2024, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh Phú Thọ, Trung tâm Nghiên cứu Bảo tồn và Phát huy Văn hóa Dân tộc tỉnh Phú Thọ đã tổ chức Hội nghị sơ kết 6 tháng đầu năm, triển khai nhiệm vụ công tác 6 tháng cuối năm 2024.
Điểm sáng về phát triển cộng đồng, bảo bệ môi trường
Với đội ngũ cán bộ có chuyên môn cao, nhiệt tình, năng động, Trung tâm Nghiên cứu Quản trị tài nguyên vùng cao (CEGORN) đã kêu gọi các nguồn lực và hỗ trợ thực hiện các chương trình phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi và quản trị tài nguyên, bảo tồn thiên nhiên tại khu vực miền Trung,