Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam
Thứ hai, 31/07/2006 23:32 (GMT+7)

Tinh dầu thiên nhiên

Tinh dầu là một hỗn hợp của nhiều hợp chất, có một số đặc tính chung: rất ít tan trong nước, tan nhiều trong dung môi hữu cơ, bay hơi ở nhiệt độ thường, phần nhiều có màu vàng nhạt hoặc không màu, khi bị oxy hóa có thể bị sẫm màu; thường có mùi thơm dễ chịu và đặc trưng, một số có mùi khó chịu như tinh dầu Giun. Ở nhiệt độ thường, đa số tinh dầu có dạng lỏng, một số thành phần sau khi tách ra khỏi tinh dầu có thể kết thành tinh thể rắn như camphor, menthol, vanillin, borneol,… Đa số tinh dầu đều nhẹ hơn nước, nhưng cũng có một số nặng hơn như tinh dầu Quế, Đinh hương, Hương nhu,…

Trong thiên nhiên, tinh dầu được phân bố rộng rãi trong nhiều họ thực vật, nhưng tập trung ở một số họ: Hoa tán (Apiaceae), Cúc (Asteraceae), Hoa môi (Lamiaceae), Long não (Lauraceae), Sim (Myrtaceae), Cam (Rutaceae), Gừng (Zingiberaceae),… Tinh dầu được tạo thành từ các bộ phận của cây: từ tế bào tiết ở biểu bì cánh hoa (Hoa hồng) hay nằm sâu trong các mô (Quế, Long não, Gừng,…); từ lông tiết như ở các cây Bạc hà, Hương nhu; từ túi tiết như lá Tràm, Bạch đàn, Đinh hương; từ ống tiết ở Tiểu hồi, hạt Mùi,… và có thể tập trung tại bất cứ bộ phận nào của cây: lá, hoa, nụ hoa, quả, vỏ quả, vỏ than, gỗ, phần trên mặt đất, rễ, thân rễ,… Trong các loài thực vật, tinh dầu có vai trò quyến rũ các loại côn trùng giúp cho sự thụ phấn của hoa, một số loại tinh dầu được tiết ra là để bảo vệ cây, chống lại sự xâm nhập của nấm và các loại vi sinh vật.

Chiết xuất tinh dầu bằng dung môi trong phòng thí nghiệm Phần lớn tinh dầu đều được thu trực tiếp từ thực vật bằng nhiều cách khác nhau. Tùy theo đặc tính tinh dầu hoặc dược liệu chứa tinh dầu mà người ta lựa chọn phương pháp thích hợp để có sản phẩm chất lượng tốt và giá thành rẻ. Phương pháp phổ biến là cất kéo theo hơi nước, một số tinh dầu được chiết xuất với dung môi thích hợp; để thu tinh dầu của các loài hoa, người ta ướp hoa với một chất có tính hấp phụ để tinh dầu bị hấp phụ vào đó, rồi mới tách tinh dầu ra. Với các tinh dầu có ở vỏ quả, người ta dùng phương pháp ép. Ngoài ra một số tinh dầu lại được sản xuất bằng phương pháp tổng hợp nhưng mùi thơm và chất lượng không hoàn toàn giống tinh dầu có nguồn gốc thiên nhiên.

Tinh dầu và cây cỏ chứa tinh dầu được sử dụng rộng rãi trong y dược học như các cây Quế, Gừng, Kinh giới, Tía tô, Hành, Hương nhu, Ngò, Phòng phong, Bạc hà, …có chứa tinh dầu được dùng để làm dược liệu chữa các chứng bệnh cảm mạo. Dùng trong các trường hợp chân tay lạnh, hạ thân nhiệt, đau bụng, nôn mửa có Thảo quả, Đại hồi, Tiểu hồi, Riềng, Đinh hương, Sa nhân,… Làm khí huyết lưu thông, giảm uất, giảm đau dùng Hương phụ, Hậu phác, Mộc hương, Trầm hương,…

Với y dược học hiện đại, ngoài tác dụng tiêu hoá, lợi mật, thông mật; tinh dầu còn được dùng để kháng khuẩn và diệt khuẩn, đặc biệt trong viêm đường hô hấp trên; một số tinh dầu có tác dụng kích thích thần kinh trung ương (Đại hồi), một số khác có tác dụng tiêu diệt ký sinh trùng (tinh dầu Giun), rất nhiều tinh dầu có tác dụng chống viêm, làm lành vết thương, sinh cơ,… khi sử dụng ngoài da.

Một lượng lớn tinh dầu còn được tiêu thụ trên thế giới dưới dạng gia vị dùng trong công nghiệp thực phẩm hay công nghiệp bánh, kẹo, mứt, rượu: Quế, Gừng, Riềng, Đinh hương, Tiểu hồi, Thảo quả, Thì là, Tiêu,…Ngoài tác dụng giúp bảo quản thực phẩm, tinh dầu còn tạo mùi vị thơm ngon kích thích ăn ngon và giúp thức ăn dễ tiêu hoá.

Đó là chưa kể không ít tinh dầu được dùng trong kỹ nghệ pha chế nước hoa, xà phòng và mỹ phẩm.   

Nguồn: Thuốc và sức khỏe, số 295 (1.11.2005), tr 15, 16

Chiết xuất tinh dầu bằng dung môi trong phòng thí nghiệm

Xem Thêm

Thúc đẩy khởi nghiệp đổi mới sáng tạo gắn với tự tạo việc làm cho thanh niên trí thức
Sáng ngày 28/7, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) đã phối hợp với Viện Khoa học và Quản lý kinh tế (IESEM) tổ chức hội thảo "Thực trạng và giải pháp thúc đẩy khởi nghiệp đổi mới sáng tạo gắn với tự tự tạo việc làm cho thanh niên trí thức trong bối cảnh Cách mạng công nghiệp 4.0".
Thúc đẩy ứng dụng AI trong quản lý năng lượng - Giải pháp then chốt giảm phát thải nhà kính
Ngày 17/12, tại phường Bà Rịa, thành phố Hồ Chí Minh (TP.HCM), Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) phối hợp cùng Sở Công Thương TP.HCM, Trung tâm Chứng nhận Chất lượng và Phát triển Doanh nghiệp và Công ty Cổ phần Tập đoàn Vira tổ chức Hội thảo khoa học “Giải pháp thúc đẩy ứng dụng AI trong quản lý, sử dụng năng lượng hiệu quả nhằm giảm phát thải khí nhà kính”.
Thúc đẩy vai trò của Liên hiệp các Hội KH&KT địa phương trong bảo tồn đa dạng sinh học và thực thi chính sách
Trong hai ngày 12-13/11, tại tỉnh Cao Bằng, Liên hiệp các Hội KH&KT Việt Nam (VUSTA) phối hợp với Trung tâm Con người và Thiên nhiên (PanNature) và Liên hiệp các Hội KH&KT tỉnh Cao Bằng tổ chức Chương trình chia sẻ “Thúc đẩy vai trò của Liên hiệp các Hội KH&KT địa phương trong bảo tồn đa dạng sinh học và thực thi chính sách”.
Thúc đẩy ứng dụng thực tiễn của vật liệu tiên tiến trong sản xuất năng lượng sạch
Ngày 24/10, tại Trường Đại học Khoa học Tự nhiên – Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) phối hợp với Hội Khoa học Công nghệ Xúc tác và Hấp phụ Việt Nam (VNACA) tổ chức Hội thảo khoa học “Vật liệu tiên tiến ứng dụng trong sản xuất nhiên liệu tái tạo và giảm phát thải khí nhà kính”.
Dựa vào thiên nhiên để phát triển bền vững vùng núi phía Bắc
Đó là chủ đề của hội thảo "Đa dạng sinh học và giải pháp dựa vào thiên nhiên cho phát triển vùng núi phía Bắc" diễn ra trong ngày 21/10, tại Thái Nguyên do Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (Vusta) phối hợp với Trung tâm Con người và Thiên nhiên (PANNATURE) phối hợp tổ chức.
Muốn công tác quy hoạch hiệu quả, công nghệ phải là cốt lõi
Phát triển đô thị là một quá trình, đô thị hoá là tất yếu khách quan, là một động lực quan trọng cho phát triển kinh tế - xã hội nhanh và bền vững. Trong kỷ nguyên vươn mình, quá trình đô thị hoá không thể tách rời quá trình công nghiệp hoá - hiện đại hoá đất nước...
Hội thảo quốc tế về máy móc, năng lượng và số hóa lần đầu tiên được tổ chức tại Vĩnh Long
Ngày 20/9, tại Vĩnh Long đã diễn ra Hội thảo quốc tế về Máy móc, năng lượng và số hóa hướng đến phát triển bền vững (IMEDS 2025). Sự kiện do Hội Nghiên cứu Biên tập Công trình Khoa học và Công nghệ Việt Nam (VASE) - hội thành viên của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) phối hợp cùng Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Vĩnh Long (VLUTE) tổ chức.

Tin mới

Tuổi trẻ Liên hiệp Hội Việt Nam hướng tới chào mừng Đại hội IX bằng những công trình thiết thực
Ngày 25/8, Đoàn Thanh niên Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (Liên hiệp Hội Việt Nam) thực hiện công trình thanh niên hướng tới chào mừng Đại hội đại biểu toàn quốc Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật lần thứ IX, nhiệm kỳ 2026-2031, gồm hai hoạt động chính là cải tạo, chỉnh trang và gắn biển “Vườn hoa Thanh niên” và số hóa Phòng Truyền thống Liên hiệp Hội Việt Nam.
489 đại biểu chính thức tham dự Đại hội Liên hiệp Hội Việt Nam lần thứ IX
Ngày 24/8 tại Hà Nội, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (Liên hiệp Hội Việt Nam) đã tổ chức gặp mặt đại diện các cơ quan báo chí, thông tin về Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX, nhiệm kỳ 2026-2031. Theo Ban Tổ chức, Đại hội sẽ diễn ra trong hai ngày 27 và 28/8 tại Trung tâm Hội nghị Quốc gia, Hà Nội, với chủ đề “Đoàn kết - Sáng tạo - Đột phá - Phát triển”.
Phú Thọ: Đẩy mạnh truy xuất nguồn gốc, mã số mã vạch và tuân thủ chất lượng sản phẩm
Ngày 21/8/2026, tại Trung tâm Hội nghị tỉnh Phú Thọ, Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Phú Thọ, trực tiếp là Chi cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng, phối hợp với Hội Mã số Mã vạch Việt Nam tổ chức Hội nghị tuyên truyền, phổ biến kiến thức về truy xuất nguồn gốc, mã số mã vạch, ghi nhãn hàng hóa và công bố tiêu chuẩn chất lượng sản phẩm.
Lào Cai: Phó Chủ tịch UBND tỉnh Giàng Quốc Hưng làm Trưởng ban Tổ chức Hội thi
Ngày 20/8, Chủ tịch UBND tỉnh Lào Cai Nguyễn Tuấn Anh đã ký ban hành Quyết định số 2945/QĐ-UBND về việc kiện toàn và thành lập Ban Tổ chức Hội thi Sáng tạo kỹ thuật cùng Cuộc thi Sáng tạo thanh, thiếu niên, nhi đồng cấp tỉnh. Phó Chủ tịch UBND tỉnh Giàng Quốc Hưng được tín nhiệm giao trọng trách Trưởng ban.
Hội nghị Ban Chấp hành Đảng bộ Liên hiệp Hội Việt Nam tháng 8/2026: tập trung hoàn tất công tác tổ chức Đại hội IX
Chiều 22/8, Ban Chấp hành Đảng bộ Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (LHHVN) tổ chức hội nghị thường kỳ nhằm đánh giá kết quả công tác tháng 8, triển khai nhiệm vụ trọng tâm tháng 9/2026 và báo cáo công tác chỉ đạo chuẩn bị Đại hội đại biểu toàn quốc LHHVN lần thứ IX, nhiệm kỳ 2026-2031.
Vĩnh Long: Nâng cao nhận thức về bảo vệ môi trường, ứng phó biến đổi khí hậu, hướng đến sản xuất nông nghiệp hữu cơ
Ngày 21/8/2026, tại xã An Phú Tân, tỉnh Vĩnh Long, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh Vĩnh Long phối hợp với Chi cục Môi trường tỉnh và UBND xã An Phú Tân tổ chức Hội nghị tập huấn tuyên truyền, nâng cao nhận thức về công tác bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu, hướng đến sản xuất nông nghiệp theo hướng hữu cơ.
GS.TS. Chu Phạm Ngọc Sơn: Một đời đưa tri thức khoa học vào thực tiễn
Cuốn sách “Giáo sư - Tiến sĩ Chu Phạm Ngọc Sơn, Nhà Giáo thanh cao, Nhà Khoa học tài năng, một nhân cách lớn” vừa được ra mắt tại TP. Hồ Chí Minh nhân kỷ niệm 90 năm ngày sinh của cố GS.TS Chu Phạm Ngọc Sơn. Ấn phẩm là sự tri ân đối với một nhà khoa học tiêu biểu – người đã dành trọn cuộc đời gắn tri thức khoa học với thực tiễn sản xuất, giáo dục và sự phát triển của đất nước.