Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam
Thứ hai, 31/07/2006 23:32 (GMT+7)

Tinh dầu thiên nhiên

Tinh dầu là một hỗn hợp của nhiều hợp chất, có một số đặc tính chung: rất ít tan trong nước, tan nhiều trong dung môi hữu cơ, bay hơi ở nhiệt độ thường, phần nhiều có màu vàng nhạt hoặc không màu, khi bị oxy hóa có thể bị sẫm màu; thường có mùi thơm dễ chịu và đặc trưng, một số có mùi khó chịu như tinh dầu Giun. Ở nhiệt độ thường, đa số tinh dầu có dạng lỏng, một số thành phần sau khi tách ra khỏi tinh dầu có thể kết thành tinh thể rắn như camphor, menthol, vanillin, borneol,… Đa số tinh dầu đều nhẹ hơn nước, nhưng cũng có một số nặng hơn như tinh dầu Quế, Đinh hương, Hương nhu,…

Trong thiên nhiên, tinh dầu được phân bố rộng rãi trong nhiều họ thực vật, nhưng tập trung ở một số họ: Hoa tán (Apiaceae), Cúc (Asteraceae), Hoa môi (Lamiaceae), Long não (Lauraceae), Sim (Myrtaceae), Cam (Rutaceae), Gừng (Zingiberaceae),… Tinh dầu được tạo thành từ các bộ phận của cây: từ tế bào tiết ở biểu bì cánh hoa (Hoa hồng) hay nằm sâu trong các mô (Quế, Long não, Gừng,…); từ lông tiết như ở các cây Bạc hà, Hương nhu; từ túi tiết như lá Tràm, Bạch đàn, Đinh hương; từ ống tiết ở Tiểu hồi, hạt Mùi,… và có thể tập trung tại bất cứ bộ phận nào của cây: lá, hoa, nụ hoa, quả, vỏ quả, vỏ than, gỗ, phần trên mặt đất, rễ, thân rễ,… Trong các loài thực vật, tinh dầu có vai trò quyến rũ các loại côn trùng giúp cho sự thụ phấn của hoa, một số loại tinh dầu được tiết ra là để bảo vệ cây, chống lại sự xâm nhập của nấm và các loại vi sinh vật.

Chiết xuất tinh dầu bằng dung môi trong phòng thí nghiệm Phần lớn tinh dầu đều được thu trực tiếp từ thực vật bằng nhiều cách khác nhau. Tùy theo đặc tính tinh dầu hoặc dược liệu chứa tinh dầu mà người ta lựa chọn phương pháp thích hợp để có sản phẩm chất lượng tốt và giá thành rẻ. Phương pháp phổ biến là cất kéo theo hơi nước, một số tinh dầu được chiết xuất với dung môi thích hợp; để thu tinh dầu của các loài hoa, người ta ướp hoa với một chất có tính hấp phụ để tinh dầu bị hấp phụ vào đó, rồi mới tách tinh dầu ra. Với các tinh dầu có ở vỏ quả, người ta dùng phương pháp ép. Ngoài ra một số tinh dầu lại được sản xuất bằng phương pháp tổng hợp nhưng mùi thơm và chất lượng không hoàn toàn giống tinh dầu có nguồn gốc thiên nhiên.

Tinh dầu và cây cỏ chứa tinh dầu được sử dụng rộng rãi trong y dược học như các cây Quế, Gừng, Kinh giới, Tía tô, Hành, Hương nhu, Ngò, Phòng phong, Bạc hà, …có chứa tinh dầu được dùng để làm dược liệu chữa các chứng bệnh cảm mạo. Dùng trong các trường hợp chân tay lạnh, hạ thân nhiệt, đau bụng, nôn mửa có Thảo quả, Đại hồi, Tiểu hồi, Riềng, Đinh hương, Sa nhân,… Làm khí huyết lưu thông, giảm uất, giảm đau dùng Hương phụ, Hậu phác, Mộc hương, Trầm hương,…

Với y dược học hiện đại, ngoài tác dụng tiêu hoá, lợi mật, thông mật; tinh dầu còn được dùng để kháng khuẩn và diệt khuẩn, đặc biệt trong viêm đường hô hấp trên; một số tinh dầu có tác dụng kích thích thần kinh trung ương (Đại hồi), một số khác có tác dụng tiêu diệt ký sinh trùng (tinh dầu Giun), rất nhiều tinh dầu có tác dụng chống viêm, làm lành vết thương, sinh cơ,… khi sử dụng ngoài da.

Một lượng lớn tinh dầu còn được tiêu thụ trên thế giới dưới dạng gia vị dùng trong công nghiệp thực phẩm hay công nghiệp bánh, kẹo, mứt, rượu: Quế, Gừng, Riềng, Đinh hương, Tiểu hồi, Thảo quả, Thì là, Tiêu,…Ngoài tác dụng giúp bảo quản thực phẩm, tinh dầu còn tạo mùi vị thơm ngon kích thích ăn ngon và giúp thức ăn dễ tiêu hoá.

Đó là chưa kể không ít tinh dầu được dùng trong kỹ nghệ pha chế nước hoa, xà phòng và mỹ phẩm.   

Nguồn: Thuốc và sức khỏe, số 295 (1.11.2005), tr 15, 16

Chiết xuất tinh dầu bằng dung môi trong phòng thí nghiệm

Xem Thêm

Thúc đẩy ứng dụng AI trong quản lý năng lượng - Giải pháp then chốt giảm phát thải nhà kính
Ngày 17/12, tại phường Bà Rịa, thành phố Hồ Chí Minh (TP.HCM), Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) phối hợp cùng Sở Công Thương TP.HCM, Trung tâm Chứng nhận Chất lượng và Phát triển Doanh nghiệp và Công ty Cổ phần Tập đoàn Vira tổ chức Hội thảo khoa học “Giải pháp thúc đẩy ứng dụng AI trong quản lý, sử dụng năng lượng hiệu quả nhằm giảm phát thải khí nhà kính”.
Thúc đẩy vai trò của Liên hiệp các Hội KH&KT địa phương trong bảo tồn đa dạng sinh học và thực thi chính sách
Trong hai ngày 12-13/11, tại tỉnh Cao Bằng, Liên hiệp các Hội KH&KT Việt Nam (VUSTA) phối hợp với Trung tâm Con người và Thiên nhiên (PanNature) và Liên hiệp các Hội KH&KT tỉnh Cao Bằng tổ chức Chương trình chia sẻ “Thúc đẩy vai trò của Liên hiệp các Hội KH&KT địa phương trong bảo tồn đa dạng sinh học và thực thi chính sách”.
Thúc đẩy ứng dụng thực tiễn của vật liệu tiên tiến trong sản xuất năng lượng sạch
Ngày 24/10, tại Trường Đại học Khoa học Tự nhiên – Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) phối hợp với Hội Khoa học Công nghệ Xúc tác và Hấp phụ Việt Nam (VNACA) tổ chức Hội thảo khoa học “Vật liệu tiên tiến ứng dụng trong sản xuất nhiên liệu tái tạo và giảm phát thải khí nhà kính”.
Dựa vào thiên nhiên để phát triển bền vững vùng núi phía Bắc
Đó là chủ đề của hội thảo "Đa dạng sinh học và giải pháp dựa vào thiên nhiên cho phát triển vùng núi phía Bắc" diễn ra trong ngày 21/10, tại Thái Nguyên do Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (Vusta) phối hợp với Trung tâm Con người và Thiên nhiên (PANNATURE) phối hợp tổ chức.
Muốn công tác quy hoạch hiệu quả, công nghệ phải là cốt lõi
Phát triển đô thị là một quá trình, đô thị hoá là tất yếu khách quan, là một động lực quan trọng cho phát triển kinh tế - xã hội nhanh và bền vững. Trong kỷ nguyên vươn mình, quá trình đô thị hoá không thể tách rời quá trình công nghiệp hoá - hiện đại hoá đất nước...
Hội thảo quốc tế về máy móc, năng lượng và số hóa lần đầu tiên được tổ chức tại Vĩnh Long
Ngày 20/9, tại Vĩnh Long đã diễn ra Hội thảo quốc tế về Máy móc, năng lượng và số hóa hướng đến phát triển bền vững (IMEDS 2025). Sự kiện do Hội Nghiên cứu Biên tập Công trình Khoa học và Công nghệ Việt Nam (VASE) - hội thành viên của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) phối hợp cùng Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Vĩnh Long (VLUTE) tổ chức.
Ứng dụng công nghệ số toàn diện là nhiệm vụ trọng tâm của VUSTA giai đoạn tới
Ứng dụng công nghệ số toàn diện, xây dựng hệ sinh thái số là bước đi cấp thiết nhằm nâng cao hiệu quả quản trị và phát huy sức mạnh đội ngũ trí thức của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA). Qua đó cho thấy, VUSTA không chỉ bắt kịp xu thế công nghệ mà còn chủ động kiến tạo những giá trị mới, khẳng định vai trò tiên phong của đội ngũ trí thức trong thời đại số.

Tin mới

Đắk Lắk: Đội ngũ trí thức đồng hành cùng báo chí cách mạng
Thông qua các công trình nghiên cứu, bài viết chuyên sâu, hoạt động tư vấn, phản biện xã hội và truyền thông khoa học, đội ngũ trí thức Đắk Lắk đã góp phần làm phong phú nội dung báo chí, lan tỏa tri thức, định hướng dư luận xã hội và cung cấp những luận cứ khoa học, thực tiễn phục vụ sự phát triển của địa phương trong thời kỳ mới.
Bà Hà Hoàng Yến làm Giám đốc Quỹ VIFOTEC
Chủ tịch Liên hiệp Hội Việt Nam Phan Xuân Dũng mong muốn bà Hà Hoàng Yến trên cương vị Giám đốc Quỹ VIFOTEC tiếp tục phấn đấu, rèn luyện, sâu sát, phát huy tốt vai trò và nhiệm vụ mới được phân công để góp phần cùng tập thể cán bộ Quỹ VIFOTEC vượt qua khó khăn, thách thức, thực hiện thắng lợi các mục tiêu, nhiệm vụ đã đề ra.
Quyết định số 185-QĐ/TW: Bộ Chính trị giao 1.878.362 biên chế năm 2026
Thay mặt Bộ Chính trị, đồng chí Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú đã ký ban hành Quyết định số 185-QĐ/TW ngày 02/6/2026, về biên chế các ban, cơ quan, đơn vị sự nghiệp của Đảng ở Trung ương; cơ quan Mặt trận Tổ quốc, cơ quan tham mưu, giúp việc Đảng uỷ Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể Trung ương, Đảng uỷ các cơ quan Đảng Trung ương và các tỉnh, thành phố năm 2026.
DigiFest 2026 và tinh thần đưa chuyển đổi số đi vào thực chất
Tại Diễn đàn quốc gia số Việt Nam - DigiFest 2026 vừa qua, các chuyên gia khẳng định, chuyển đổi số không đơn thuần là việc số hóa những quy trình cũ, mà phải kiến tạo những phương thức vận hành mới dựa trên công nghệ số để giải quyết hiệu quả các vấn đề thực tiễn, mang lại lợi ích thiết thực cho người dân, doanh nghiệp;tạo ra giá trị mới và động lực tăng trưởng cho nền kinh tế Việt Nam.
GS.VS.TSKH Trần Đình Long: Khoa học chỉ thật sự có giá trị khi đến được với người dân
Từ một cậu học trò nghèo đất Tổ Phú Thọ đến nhà khoa học được quốc tế ghi nhận, được vinh danh Công dân Thủ đô ưu tú năm 2025, hành trình của ông là câu chuyện đẹp về lòng say mê tri thức, tinh thần cống hiến và niềm tin bền bỉ vào tương lai của nền nông nghiệp Việt Nam.