Cần ban hành cơ chế tài chính đặc thù cho hoạt động tư vấn - phản biện

Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (Liên hiệp Hội Việt Nam) là tổ chức chính trị – xã hội của trí thức khoa học và công nghệ (KH&CN), với 156 hội thành viên và 570 đơn vị KH&CN trực thuộc, là nơi quy tụ đông đảo đội ngũ nhà khoa học, chuyên gia đầu ngành trên nhiều lĩnh vực.

Là tổ chức được Đảng, Chính phủ giao nhiệm vụ tư vấn, phản biện và giám định xã hội (Thể hiện quan QĐ -22-2002/QĐ-TTg. QĐ 14-2014/QĐ-TTg), trong những năm qua, Liên hiệp Hội đã đóng vai trò trung tâm trong việc cung cấp luận cứ khoa học, phản biện chính sách, tham mưu chiến lược cho Đảng và Nhà nước về phát triển KH&CN, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo.

Liên hiệp Hội đã tích cực phối hợp với các cơ quan như Ban Tuyên giáo Trung ương, Ủy ban KH&CNMT của Quốc hội, các Bộ, ngành để tổ chức hội thảo, diễn đàn chuyên đề nhằm góp ý các dự thảo luật, nghị quyết và chiến lược quốc gia.

Đặc biệt, Liên hiệp Hội đã tham gia góp ý kiến sâu sắc vào Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị Dự thảo Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo, Dự thảo Chiến lược phát triển đội ngũ trí thức, và nhiều chính sách liên quan đến phát triển KH&CN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

TS Lê Công Lương phát biểu tại Hội thảo "Vai trò của trí thức khoa học và công nghệ Liên hiệp Hội Việt Nam trong việc thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị"

Liên hiệp Hội Việt Nam đã nghiêm túc triển khai chương trình kế hoạch hành động thực hiện các Nghị quyết của Đảng, Chính phủ, đặc biệt trong Kế hoạch hành động thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW. Liên hiệp Hội Việt Nam đã và đang xây dựng, triển khai 4 đề án lớn giai đoạn 2025–2030 gồm: Chuyển đổi số, Phát triển KH&CN và đổi mới sáng tạo, Thúc đẩy tư vấn – phản biện, và Phổ biến tri thức.

Đề xuất các cơ chế đặc thù về tài chính, nhân lực, tổ chức cho các tổ chức KH&CN ngoài công lập, thúc đẩy liên kết công – tư – trí thức trong nghiên cứu và ứng dụng.

Từ những việc đã làm được trong thời gian qua, Liên hiệp Hội Việt Nam nhận thấy, cần đặt công tác tư vấn, tham mưu trong tổng thể chiến lược phát triển đất nước, có tầm nhìn dài hạn và thực tiễn sâu sắc.

Coi trọng và phát huy vai trò của trí thức trong và ngoài hệ thống Liên hiệp Hội như một nguồn lực quan trọng, đồng hành với Đảng trong hoạch định chính sách.

Tăng cường năng lực thể chế, số hóa hoạt động, và kết nối liên ngành để nâng cao hiệu quả tư vấn phản biện.

Từ đó, chúng tôi có một số kiến nghị đề xuất Chính phủ và các bộ ngành liên quan cần quan tâm, bố trí kinh phí cho Liên hiệp Hội Việt Nam triển khai 4 đề án lớn giai đoạn 2025–2030 gồm: Chuyển đổi số, Phát triển KH&CN và đổi mới sáng tạo, Thúc đẩy tư vấn – phản biện, và Phổ biến tri thức; giao cho Liên hiệp Hội chủ trì thực hiện một số nhiệm vụ KH&CN, đề án chiến lược về chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo.

Ban hành cơ chế tài chính đặc thù cho hoạt động phản biện – tư vấn, trong đó có ngân sách ổn định và cơ chế khoán sản phẩm.

Cho phép các hội thành viên tham gia cung cấp dịch vụ công trong lĩnh vực KH&CN và đổi mới sáng tạo.

Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cần tăng cường cơ chế phối hợp 3 bên: Mặt trận Tổ quốc Việt Nam – Liên hiệp Hội Việt Nam và đội ngũ trí thức KH&CN để làm tốt công tác tư vấn, phản biện, giám định và giám sát xã hội, cung cấp luận cứ khoa học, phản biện chính sách, tham mưu chiến lược cho Đảng và Nhà nước về phát triển KH&CN, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo góp phần to lớn hơn nữa vào công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.