Tự hào hành trình từ lò cao kháng chiến đến ngành luyện kim hiện đại Việt Nam

Ngày 7/11, tại Hà Nội đã diễn ra Hội nghị khoa học công nghệ Đúc - Luyện kim lần thứ 20. Sự kiện do Hội Đúc - Luyện kim Hà Nội (thuộc Liên hiệp các Hội Khoa học & Kỹ thuật Hà Nội – thành viên của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam) tổ chức nhân kỷ niệm 30 năm thành lập Hội và 115 năm ngày sinh Kỹ sư Võ Quý Huân - người đặt nền móng cho ngành luyện kim hiện đại nước nhà. Hội nghị có sự tham gia của các chuyên gia, viện và nhà trường liên quan đến lĩnh vực đúc - luyện kim trong cả nước.

Các đại biểu chụp ảnh lưu niệm. Ảnh: Mai Loan.

TRI ÂN ĐÓNG GÓP CỦA NGƯỜI ĐẶT NỀN MÓNG NGÀNH LUYỆN KIM VIỆT NAM HIỆN ĐẠI

Mở đầu Lễ kỷ niệm, Hội nghị đã dành 1 phút tưởng nhớ đến kỹ sư Võ Quý Huân. Thay mặt BCH Hội phát biểu, kỹ sư Phạm Bá Kiêm, Phó Chủ tịch Hội Đúc - Luyện kim Hà Nội cho hay, kỹ sư Võ Quý Huân là kỹ sư luyện kim đầu tiên được đào tạo bài bản từ nền khoa học kỹ thuật tiên tiến hiện đại, một trí thức Việt kiều được Chủ tịch Hồ Chí Minh đưa về nước năm 1946.

Ông được mệnh danh là cha đẻ của lò cao kháng chiến và là người thực hiện công nghệ luyện kim của Việt Nam theo phương thức kỹ thuật hiện đại của châu Âu lúc bấy giờ.

Kỹ sư Phạm Bá Kiêm, Phó Chủ tịch Hội Đúc - Luyện kim Hà Nội thay mặt BCH Hội đọc báo cáo thân thế và sự nghiệp của kỹ sư Võ Quý Huân. Trên màn hình chiếu bài báo "Kỹ sư Võ Quý Huân: Người đặt nền móng ngành luyện kim Việt Nam hiện đại" đăng trên Báo Tri thức và Cuộc sống của tác giả Mai Loan. Ảnh: Mai Loan.

“Ngày nay đất nước đã có ngành Công nghiệp gang thép hiện đại với bao nguồn lực mạnh mẽ. Những người trong ngành luyện kim đều ghi nhận công lao to lớn trong việc đặt những viên gạch đầu tiên, xây nên nền công nghiệp gang thép nói riêng và luyện kim nói chung cho đất nước của kỹ sư Võ Quý Huân”, ông khẳng định.

Bà Võ Quý Hòa Bình, con gái kỹ sư Võ Quý Huân xúc động chia sẻ về người cha của mình tại buổi Lễ. Ảnh: Mai Loan.

Tại buổi lễ, bà Võ Quý Hòa Bình, con gái kỹ sư Võ Quý Huân xúc động chia sẻ, khi nhắc tới người cha Võ Quý Huân, gia đình bà luôn nhớ về một con người ưu tú của Tổ quốc. Suốt cả cuộc đời của mình, trong những năm tháng kháng chiến gian khổ cho đến khi hòa bình lập lại, lại tiến hành và khôi phục xây dựng đất nước, kỹ sư Võ Quý Huân đã hiến trọn cả tuổi trẻ, trí tuệ và tâm huyết cho cuộc cách mạng, đặc biệt là dành trọn vẹn đến hơi thở cuối cùng cho sự nghiệp phát triển của ngành đúc luyện kim nước nhà.

“Đối với cha tôi, sự cống hiến cho Tổ quốc, cho ngành, nghề mà ông yêu quý cũng là lẽ sống lớn nhất của cuộc đời ông”, bà Võ Quý Hòa Bình chia sẻ.

KHẲNG ĐỊNH VAI TRÒ CỐT LÕI TRONG CÔNG TÁC TƯ VẤN, PHẢN BIỆN VÀ GIÁM ĐỊNH XÃ HỘI

Báo cáo tổng kết kết quả 30 năm hoạt động Hội Đúc - Luyện kim Hà Nội, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Tô Duy Phương, Chủ tịch Hội Đúc - Luyện kim Hà Nội cho hay, Hội Đúc – Luyện kim Hà Nội được thành lập ngày 9/11/1996 theo quyết định số 3049/QĐ-UBND ngày 17/9/1996 của UBND Thành phố Hà Nội.

Ban đầu tổng số hội viên khoảng 150 người. Sau năm 2020 đến nay số lượng hội viên đã tăng lên 320 người với 12 hội viên tập thể và 2 hội viên liên kết ngoài địa bàn Hà Nội.

Tiến sĩ Tô Duy Phương, Chủ tịch Hội Đúc - Luyện kim Hà Nội phát biểu tại buổi Lễ. Ảnh: Mai Loan.

Thời gian qua, Hội khẳng định vai trò cốt lõi trong công tác tư vấn, phản biện và giám định xã hội. Đơn vị đã tích cực tham gia tư vấn quy hoạch khai thác, chế biến và sử dụng đất hiếm, gắn với thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị. Hội đã chủ trì và triển khai nhiều nhiệm vụ khoa học công nghệ trọng điểm. Năm 2026, Hội đăng cai Hội nghị - Triển lãm quốc tế lần thứ 15 về bauxit, alumin và nhôm nhằm thúc đẩy công nghệ sản xuất nhôm trong nước và giải quyết bài toán xử lý môi trường bùn đỏ.

Với những đóng góp thiết thực trong nghiên cứu, ứng dụng và đào tạo nhân lực, 5 năm qua Hội được nhận 3 Bằng khen của UBND thành phố Hà Nội và 5 Bằng khen của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam. Nhiều hội viên sở hữu 5 bằng sáng chế, giải pháp hữu ích và Giải thưởng Vifotec…

Phát biểu tại buổi lễ, Chủ tịch danh dự Hội Đúc - Luyện kim Việt Nam, kỹ sư Phạm Chí Cường nhấn mạnh, ngành luyện kim ra đời giữa những năm tháng kháng chiến với muôn vàn gian khó. Tuy nhiên, nhờ ý chí kiên cường và tinh thần bám trụ của các thế hệ kỹ sư, người lao động, ngành công nghiệp luyện kim nước nhà không chỉ được gìn giữ mà còn vươn lên phát triển mạnh mẽ.

Chủ tịch danh dự Hội Đúc - Luyện kim Việt Nam, kỹ sư Phạm Chí Cường ghi nhận những đóng góp lớn lao của Hội Đúc - Luyện kim Hà Nội. Ảnh: Mai Loan.

Ghi nhận những thành tựu Hội Đúc - Luyện kim Hà Nội đạt được trong thời gian qua, Chủ tịch danh dự Hội Đúc - Luyện kim Việt Nam, kỹ sư Phạm Chí Cường khẳng định: “Không có Hội Đúc - Luyện kim Hà Nội thì không có Hội Đúc - Luyện kim Trung ương”.

Theo ông Cường, hiện năng lực sản xuất của ngành luyện kim không còn giới hạn ở lĩnh vực kim loại đen, mà đã mở rộng sang luyện kim màu với bước ngoặt lịch sử: Những thỏi nhôm đầu tiên được sản xuất thành công tại Lâm Đồng, hiện thực hóa ước mơ kéo dài hàng thập kỷ của nhiều thế hệ chuyên gia. Ông Cường cho rằng, Hội cần tiếp tục nỗ lực để góp phần xây dựng ngành luyện kim Việt Nam ngày càng vững mạnh.