Xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và kết nối nguồn lực trí thức
Hình thành các nhóm chuyên gia, nhóm công tác liên ngành để đề xuất các đề án, chương trình khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo có mục tiêu, sản phẩm đầu ra và lộ trình thực hiện rõ ràng.
Đây là nội dung được GS.TS Trương Xuân Lam, Phó Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (Liên hiệp hội Việt Nam) nhấn mạnh tại hội thảo "Xây dựng Hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và kết nối nguồn lực trí thức Việt Nam" do Liên hiệp Hội Việt Nam tổ chức sáng 17/11, tại Hà Nội.

GS.TS Trương Xuân Lam, Phó Chủ tịch Liên hiệp Hội Việt Nam phát biểu khai mạc hội thảo
Phát biểu khai mạc hội thảo, GS.TS Trương Xuân Lam, Phó Chủ tịch Liên hiệp Hội Việt Nam cho biết, Liên hiệp Hội Việt Nam đặt mục tiêu nâng cao năng lực tổ chức, điều phối, huy động trí thức; tăng cường chất lượng hoạt động tư vấn, phản biện và giám định xã hội; mở rộng tham gia các nhiệm vụ khoa học và công nghệ, đồng thời nâng cao uy tín, vị thế, năng lực góp sức giải quyết các bài toán quan trọng của đất nước theo tinh thần Đại hội IX của Liên hiệp Hội Việt Nam.
Theo định hướng đó, Liên hiệp Hội Việt Nam đưa ra cơ cấu vận hành kết nối các viện nghiên cứu, tổ chức khoa học công nghệ, trường đại học, đội ngũ chuyên gia là nguồn cung cấp tri thức, công nghệ và giải pháp; các doanh nghiệp, địa phương và tổ chức sản xuất kinh doanh làm chủ thể đặt hàng, ứng dụng và thương mại hóa kết quả nghiên cứu.
Trên cơ sở đó, GS.TS Trương Xuân Lam đề nghị các đại biểu tập trung thảo luận và định hướng 6 cụm vấn đề: hệ sinh thái tư vấn, phản biện và đóng góp xây dựng chính sách; hệ sinh thái phát triển kinh tế tuần hoàn, bền vững gắn với an ninh môi trường; hệ sinh thái chuyển đổi số, xây dựng cơ sở dữ liệu tri thức và trí tuệ nhân tạo; hệ sinh thái đổi mới sáng tạo; hệ sinh thái kết nối doanh nghiệp, thương mại hóa công nghệ và giải quyết bài toán địa phương; hệ sinh thái truyền thông, phổ biến kiến thức, đào tạo và phát triển nguồn nhân lực.

TS. Lê Anh Hưng (Viện trưởng Viện Khoa học và Đổi mới sáng tạo) phát biểu
Tham luận tại hội thảo, TS. Lê Anh Hưng, Viện trưởng Viện Khoa học và Đổi mới sáng tạo cho rằng, định hướng mới của Liên hiệp hội Việt Nam là lấy các tổ chức thành viên làm nòng cốt, xây dựng các chương trình khoa học và công nghệ quy mô lớn, thời gian 5 - 10 năm.
Cùng lúc, cơ chế đặt hàng, khoán chi và hợp tác thực hiện nhiệm vụ đặt ra yêu cầu toàn diện đối với tổ chức chủ trì, không chỉ chuyên môn mà cả quản trị, tài chính, sở hữu trí tuệ, dữ liệu và khả năng chứng minh tác động. Một tổ chức nhỏ đứng riêng lẻ khó đáp ứng các yêu cầu đó. Do đó, với mô hình "3 mô-đun – 1 chu trình", mục tiêu chung là nâng cao thực chất và bền vững năng lực khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số của các tổ chức trực thuộc Liên hiệp hội Việt Nam ở cả ba cấp cá nhân – tổ chức – hệ thống; đưa mỗi tổ chức tham gia lên một bậc trưởng thành; đồng thời hình thành mạng lưới nòng cốt và cơ chế cộng hưởng năng lực của Hệ sinh thái các tổ chức khoa học và công nghệ trực thuộc Liên hiệp Hội Việt Nam, làm nền tảng cho các chương trình liên kết dài hạn.

TS. Nguyễn Thị Thu Hiền (Viện Kinh tế và Pháp luật Quốc tế) phát biểu
Chia sẻ kinh nghiệm chuyển đổi số với AI - nền tảng để các tổ chức trong hệ sinh thái Liên hiệp Hội Việt Nam cùng bứt phá, TS. Nguyễn Thị Thu Hiền, Viện Kinh tế và Pháp luật Quốc tế cho rằng, thời gian qua Viện đã phối hợp các chuyên gia công nghệ xây dựng mô hình quản trị số và tự động hóa thông minh. Trong đó mô hình dựa trên 2 trụ cột vững chắc: Số hóa chuẩn hóa và kết nối năng lực (xây dựng “căn cước số” tổ chức); tự động hóa khép kín công tác tài chính, thu nộp phí. Thực tế vận hành tại Viện cho thấy, thời gian xử lý và cập nhập một hồ sơ tài chính đã rút ngắn từ vài ngày xuống dưới một phút, giải phóng hoàn toàn sức lao động cho bộ phần hành chính - kế toán để tập trung hỗ trợ chuyên môn.

TS. Trần Nguyên Các (Viện Nghiên cứu Tổ chức và Kinh tế số (RIDE) phát biểu
Đến từ Viện Nghiên cứu Tổ chức và Kinh tế số (RIDE), TS. Trần Nguyên Các đã tập trung làm rõ vai trò của trí tuệ nhân tạo (AI) trong quá trình chuyển đổi số, đổi mới phương thức quản trị, hoạt động nghiên cứu và nâng cao hiệu quả vận hành của các tổ chức khoa học và công nghệ.
Chuyển đổi số không đơn thuần là ứng dụng công nghệ mà trước hết là sự thay đổi về nhận thức, tư duy và phương thức làm việc của mỗi cá nhân, tổ chức. Quá trình này cần được triển khai đồng bộ trên các phương diện: chiến lược, công nghệ, dữ liệu, quy trình vận hành và văn hóa tổ chức. Trong đó, dữ liệu phải được tạo lập tại nguồn, quản lý thống nhất và khai thác, sử dụng theo thẩm quyền.
Theo TS Trần Nguyên Các, mối quan hệ tương hỗ giữa AI và chuyển đổi số, trong đó AI giúp khai thác dữ liệu, tự động hóa quy trình, hỗ trợ phân tích, dự báo và ra quyết định thông minh. Việc ứng dụng AI trong tổ chức có thể triển khai theo nhiều cấp độ, từ hỗ trợ nâng cao năng suất cá nhân, trao đổi và khai thác thông tin nội bộ, tham gia các quy trình công việc đến điều phối nguồn lực và quản trị tổng thể.
Đối với các tổ chức khoa học và công nghệ, TS. Trần Nguyên Các cho rằng cần chủ động tiếp cận, làm chủ và đưa AI vào hoạt động quản trị, nghiên cứu khoa học, xây dựng nhiệm vụ và đào tạo. Tuy nhiên, việc ứng dụng phải dựa trên ba nguyên tắc cốt lõi: Hiệu quả – Trách nhiệm – Kiểm soát. Người sử dụng cần có kiến thức, kỹ năng, phương pháp và khả năng đánh giá kết quả do AI tạo ra; đồng thời bảo đảm tính minh bạch, an toàn thông tin, bảo vệ dữ liệu cá nhân, không thiên vị và lấy con người làm trung tâm.
TS. Trần Nguyên Các gửi gắm thông điệp: AI không thay thế vai trò và trách nhiệm của con người mà là công cụ đồng hành, giúp con người nâng cao năng lực, chất lượng và hiệu quả công việc. Vì vậy, mỗi tổ chức cần xây dựng tư duy ứng dụng AI phù hợp, có cơ chế quản trị và giám sát chặt chẽ, từng bước hình thành môi trường làm việc số hiện đại, sáng tạo và hiệu quả.

Toàn cảnh hội thảo
Trong khuôn khổ hội thảo cũng diễn ra tọa đàm “Kết nối hệ sinh thái - cộng hướng năng lực - định hướng bài toàn lớn”, trong đó, các đại biểu đề cập tới một số vấn đề như: Ứng dụng AI trong quản trị, xây dựng nhiệm vụ, kết nối và chia sẻ tri thức, quản trị rủi ro; năng lực và điểm nghẽn liên kết; định hướng các cụm bài toán lớn; đối thoại cơ chế và cam kết hành động…Từ đó, các đại biểu đề xuất phát huy vai trò kết nối giữa các tổ chức nghiên cứu với đại phương và doanh nghiệp, hình thành các nhóm liên danh, phối hợp chuyên môn để tiếp nhận và triển khai các nhiệm vụ đặt hàng, chuyển giao công nghệ và phát triển sản phẩm.





