Thanh thiếu niên dễ bị H5N1 tấn công nhất - Vì sao?
Chính thức đặt vấn đề này lại là một tờ báo của một quốc gia ở Bắc Mỹ chưa từng bị dịch cúm gia cầm tấn công. Theo Báo Ngôi sao Toronto, Canada, chỉ có sáu trong tổng số 97 ca tử vong do virus H5N1 trên toàn cầu là trên 40 tuổi. Số còn lại rơi vào độ tuổi mà hệ miễn dịch được xem là khỏe nhất.
Người ta cũng dẫn trường hợp điển hình năm ngoái tuy chưa đến mức tử vong ở tỉnh Thái Bình của Việt Nam, nơi có hai ca bệnh thập tử nhất sinh là hai anh em, một nam một nữ, đều ở tuổi bẻ gãy sừng trâu trong khi người ông ở tuổi thất thập lại chỉ bị cực nhẹ.
Vẫn theo phân tích của Toronto Star, tuổi trung bình của các nạn nhân là 19 và một phần tư trong số đó dưới 12 tuổi.
"Trẻ em, thiếu niên và thanh niên là những nạn nhân chính của virus chết người H5N1", bài của Toronto Star phát hành trên internet ngày 11/3/2006 viết, "Những khuôn mặt trùm kín ống thở và thiết bị lọc máu, những thân thể thấm đẫm mồ hôi, máu rỉ từ lỗ mũi và miệng. Chỉ 50% số đó qua khỏi và số còn lại tử vong trong vòng có vài ngày điều trị".
Trong số 176 ca nhiễm H5N1, có tới 97 ca tử vong. Ba ca tử vong khác ở nước cộng hòa trung Á Azerbaijan đang bị nghi là do nhiễm virus H5N1.
Và bây giờ là các nhà khoa học ở Bắc Mỹ, chứ không phải phần còn lại của thế giới, đang ráo riết tìm hiểu quy luật lây nhiễm của virus H5N1 vì họ hiểu, chẳng chóng thì chầy, con virus chết người kia sẽ cập bờ châu lục cuối cùng qua các đàn chim di cư ở bán đảo Alaska trong vòng 6-12 tháng nữa.
Cho đến nay, những gì các nhà khoa học biết về H5N1 chỉ là người chết vì viêm phổi đều có tiếp xúc gần với gia cầm nhiễm bệnh và hầu hết trong số đó là trẻ khỏe.
Song câu hỏi hóc búa mà họ chưa giải được là vì sao lại thế, vì sao những người khác cũng phơi nhiễm với những con gà, vịt nhiễm H5N1 lại thoát nạn. "Còn rất nhiều câu hỏi khác chưa được trả lời", Sonja Olsen, nhà dịch tễ học ở Trung tâm Kiểm soát Dịch bệnh (CDC) Mỹ có trụ sở ở Atlanta, nói trong một cuộc phỏng vấn ở Thailand, nơi bà đang nghiên cứu các ca lây nhiễm H5N1 trên người.
Kể từ vụ dịch đầu tiên năm 1997 ở Hongkong làm chết sáu người và vụ dịch thứ hai đầu năm 2003 giết chết một người, dịch cúm gia cầm đợt thứ ba nâng tổng số chết lên 97, tập trung chủ yếu ở các nước châu Á gồm Việt Nam, Indonesia, Thailand, Trung Quốc, Campuchea, Thổ Nhĩ Kỳ, và Iraq.
"Nhiều ca nhiễm cúm gia cầm xuất hiện ở người dưới 25 tuổi và chúng tôi vẫn chưa biết đích xác vì sao lại như thế", Maria Cheng, nữ phát ngôn nhân thuộc WHO nói.
Lý giải ban đầu
Trong một nghiên cứu ấn hành trên tạp chí y tế trực tuyến hồi tháng 11/2005 mang tên Nghiên cứu Hô hấp (Respiratory Research), các nhà khoa học Hongkong lưu ý virus H5N1 đang gây ra cái gọi là "cơn bão động lực tế bào" (cytonkine storm) trên các nạn nhân khỏe mạnh. Theo đó, chúng làm cho hệ miễn dịch của người trẻ và khỏe mạnh phản ứng quá mức với virus, làm cho phổi ngập chìm trong kháng thể được sản sinh quá mức và kết cục là làm cho phổi bị tê liệt. Cách giải thích này trùng với lý giải của các nhà khoa học về việc vì sao nhiều người trẻ khỏe bị chết bởi cúm Tây Ban Nha đến thế.
H5N1 là virus độc lực cao nhất trong số các virus cúm gà. Gia cầm chỉ cần nhiễm H5N1 trong vòng 48 tiếng là tử vong. Tính đến nay, toàn thế giới có 200 triệu gia cầm chết và tiêu hủy vì H5N1. Tháng Ba năm nay, nó lại làm người ta sợ hãi khi nhảy lên một số loài động vật nuôi như mèo và chồn đá ở Áo và Đức.
Theo Earl Brown, chuyên gia cúm gà và là giáo sư miễn dịch và virus học ở Đại học Ottawa, một nguyên nhân nữa khiến người trẻ mắc nhiều hơn người lớn tuổi là trẻ em hay chơi gần các con gia cầm con nhiễm bệnh. Ông mô tả cảnh những đứa trẻ Iraq 15 tuổi chạy qua một khu vực có hàng nghìn gà chết bị chôn, buộc chúng vào gậy rồi huơ lên không trung. Một bé trai Thổ Nhĩ Kỳ 14 tuổi và hai chị em gái của em, 15 và 11 tuổi, chết hồi tháng 2/2006, sau khi nghịch với cái đầu con gà nhiễm bệnh mà gia đình làm thịt và ăn. Một bé gái tám tuổi cũng người Thổ cũng chết sau khi hôn và ôm chặt con gà đang dãy chết mà em rất yêu quý.
Tuy nhiên, tính miễn dịch của mỗi người, kể cả nhân tố di truyền, cũng có thể đóng một phần vai trò khiến cho có người chết và có người ốm nhưng không chết, Brown nói. "Thông thường, người ta mắc cúm một lần trong vòng năm đến mười năm. Trẻ em có ít kháng thể dự trữ hơn từ lần cúm trước đó. Ngược lại, người lớn do nhiều lần trước đó mắc cúm nên hệ miễn dịch của họ mạnh hơn so với trẻ em".
Tuy nhiên vẫn chưa giải thích được con số không cân xứng những người ở độ tuổi 20s và 30s chết vì bệnh. Một giả thuyết cho rằng một số người miễn dịch với kháng nguyên N1 của virus cúm gà phát triển từ virus cúm Tây Ban Nha H1N1. Loại virus đó vẫn lưu hành dưới dạng ít độc lực hơn cho đến năm 1957 và cũng tái xuất hồi năm 1977.
Nguồn: NetNam 14/3/2006
