Phát huy vai trò nòng cốt của trí thức KH&CN tỉnh Cà Mau

Đại hội đại biểu Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh Cà Mau lần thứ I mang ý nghĩa đặc biệt, là minh chứng rõ nét nhất cho sự lớn mạnh của tổ chức quy tụ đội ngũ trí thức tỉnh nhà, hình thành từ chủ trương hợp nhất mang tầm nhìn chiến lược giữa Liên hiệp hội tỉnh Bạc Liêu và Liên hiệp hội tỉnh Cà Mau (cũ). Việc hợp nhất không chỉ đơn thuần là sắp xếp hành chính mà đã quy tụ và khơi dậy sức mạnh của hai vùng đất vốn giàu tiềm năng. Vượt qua những khó khăn, thách thức tất yếu của giai đoạn đầu sắp xếp lại bộ máy, Liên hiệp hội đã nhanh chóng củng cố nền tảng, hình thành khối đại đoàn kết trí thức vững mạnh. Sức mạnh nội sinh ấy được minh chứng qua việc tập hợp thành công 27 tổ chức hội thành viên và hội viên liên kết, quy tụ một lực lượng hơn 33.000 hội viên hoạt động trên nhiều lĩnh vực từ khoa học, kỹ thuật, y dược đến giáo dục và văn hóa xã hội. Đội ngũ này chính là hạt nhân trong việc thúc đẩy đổi mới sáng tạo, đưa khoa học từ lý thuyết vào thực tiễn đời sống.

Ban Chấp hành Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh Cà Mau lần thứ I, nhiệm kỳ 2026 - 2031 ra mắt tại Đại hội

Một trong những dấu ấn đậm nét của Liên hiệp hội tỉnh Cà Mau thời gian qua chính là công tác giám định và phản biện xã hội. Trải qua những biến động của quá trình kiện toàn tổ chức, Liên hiệp hội đã thực hiện hoàn thành việc giám định và phản biện xã hội cho 29 dự án, đề án, chương trình trọng điểm, trong đó bao gồm 07 nhiệm vụ phản biện và 22 nhiệm vụ giám định. Cần nhấn mạnh rằng, việc cung cấp các luận cứ khoa học khách quan, đa chiều thông qua hoạt động giám định và phản biện xã hội giúp các cấp lãnh đạo tỉnh có cái nhìn khách quan trước khi ban hành các quyết sách. Những phân tích chuyên sâu từ đội ngũ trí thức đã trực tiếp tháo gỡ nhiều điểm nghẽn trong các lĩnh vực như quy hoạch đô thị, quản lý tài nguyên thiên nhiên và nhất là công tác ứng phó với tình trạng xâm nhập mặn đang diễn biến ngày càng phức tạp. Các ý kiến phản biện không chỉ phản ánh kiến thức chuyên môn vững vàng mà còn thể hiện trách nhiệm công dân sâu sắc của giới trí thức đối với quê hương.

Song hành cùng công tác giám định và phản biện xã hội, sứ mệnh lan tỏa tri thức cũng được Liên hiệp hội triển khai bài bản và hiệu quả. Việc chủ trì và phối hợp tổ chức thành công 40 cuộc hội thảo khoa học cấp tỉnh và cấp khu vực đã tạo ra một không gian học thuật sôi động. Những hội thảo này hoàn toàn không mang tính hàn lâm xa rời thực tế, mà bám sát vào thực tiễn của đời sống kinh tế - xã hội. Trong lĩnh vực nông nghiệp và thủy sản, các diễn đàn khoa học về công nghệ nuôi biển, nuôi tôm quảng canh cải tiến thích ứng biến đổi khí hậu hay mô hình nuôi tôm càng xanh xen canh lúa sạch đã trực tiếp hỗ trợ phổ biến các quy trình kỹ thuật chuẩn xác, giúp người nông dân tối ưu hóa năng suất và bảo vệ môi trường. Ở bình diện kinh tế số, các hội thảo về hợp tác xã thông minh và thương mại điện tử đã định hình lại tư duy sản xuất, tạo đà cho các mô hình kinh doanh hiện đại bám rễ sâu vào khu vực nông thôn. Ở khía cạnh y tế cộng đồng, việc đánh giá mô hình y học gia đình và chiến lược phòng chống bệnh không lây nhiễm đã góp phần quan trọng vào việc kiến tạo mạng lưới chăm sóc sức khỏe nhân dân mang tính dự phòng từ cơ sở.

Bên cạnh đó, Liên hiệp hội còn đóng vai trò là “chiếc nôi” ươm mầm và khơi dậy tiềm năng sáng tạo không giới hạn trong mọi tầng lớp nhân dân. Phong trào thi đua lao động sáng tạo đã thực sự trở thành một làn sóng mạnh mẽ. Hội thi Sáng tạo kỹ thuật cấp tỉnh đã thu hút tới 690 hồ sơ tham gia dự thi, vinh danh 131 giải pháp cấp tỉnh và có 07 giải pháp xuất sắc đạt giải toàn quốc. Không dừng lại ở giới chuyên môn, Cuộc thi Sáng tạo thanh thiếu niên nhi đồng đã chắp cánh cho những ước mơ khoa học từ ghế nhà trường với 1.586 mô hình tranh tài, giành được 345 giải cấp tỉnh và 15 giải quốc gia. Trong khuôn khổ Giải thưởng Sáng tạo Khoa học và Công nghệ Việt Nam (VIFOTEC), địa phương đã tự hào có 26 công trình đủ tiêu chuẩn tham gia và xuất sắc giành được các giải thưởng cao quý. Những con số này là minh chứng cho một sức sống khoa học năng động, nơi tri thức không ngừng được tái tạo và hỗ trợ ứng dụng trực tiếp để tiết kiệm chi phí sản xuất, bảo vệ môi trường và cải thiện chất lượng sống.

Hoạt động Liên hiệp hội ngày càng được mở rộng thông qua các hoạt động hợp tác quốc tế thiết thực. Liên hiệp hội đã phối hợp triển khai dự án thúc đẩy phát triển doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ gia đình dựa vào hệ sinh thái bền vững tại xã Đất Mũi, do Tổ chức Save the Children International tài trợ. Dự án này không chỉ dừng lại ở việc hỗ trợ kinh phí hay kỹ thuật, mà chú trọng vào việc đào tạo chuyên sâu một lực lượng cán bộ nòng cốt bản địa, trực tiếp dẫn dắt quá trình chuyển đổi sinh thái, đảm bảo tính bền vững lâu dài cho các mô hình sinh kế của người dân ven biển.

Từ những nền tảng đã được xây dựng, Đại hội lần thứ I đã vạch ra định hướng cho nhiệm kỳ 2026 - 2031 thông qua ba khâu đột phá mang tính chiến lược. Khâu đột phá đầu tiên là thực hiện công cuộc chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ thông tin và đổi mới sáng tạo trong hệ thống hoạt động của Hội. Khâu đột phá thứ hai mang tính đặc thù sâu sắc: phát huy tối đa lợi thế của hai khu vực sau hợp nhất để phát triển bền vững. Định hướng này đòi hỏi sự kết hợp hài hòa nguồn lực, văn hóa và quy trình của cả hai đơn vị hành chính cũ, tạo ra sức mạnh tổng hợp nhằm xây dựng một bộ máy tinh gọn, thống nhất ý chí hành động. Khâu đột phá thứ ba là tăng cường sự chỉ đạo của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh và Liên hiệp Hội Việt Nam trong công tác chuyên môn, qua đó phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân, đưa hoạt động giám sát và phản biện xã hội đi vào chiều sâu và thực chất nhất.

Để hiện thực hóa ba khâu đột phá này, Liên hiệp hội đã đề ra những mục tiêu mang tính định lượng rõ ràng: phấn đấu thực hiện 20 nhiệm vụ giám định và phản biện xã hội chất lượng cao; tổ chức 22 hội thảo khoa học cấp tỉnh; hỗ trợ thúc đẩy việc ứng dụng một số công nghệ tiên tiến vào các lĩnh vực mũi nhọn như năng lượng tái tạo, kinh tế tuần hoàn và công nghệ nuôi biển. Những mục tiêu này thể hiện khát vọng mong muốn đóng góp trực tiếp vào các chỉ tiêu kinh tế của tỉnh đến năm 2030, hỗ trợ địa phương duy trì tốc độ tăng trưởng vượt mức 10% và đưa Cà Mau cất cánh trở thành một trung tâm kinh tế năng động trong khu vực.

Có thể nói, Đại hội đại biểu Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh Cà Mau lần thứ I không chỉ ghi nhận những nỗ lực trong giai đoạn chuyển giao mà còn thắp lên ngọn lửa khát vọng cho một kỷ nguyên phát triển mới. Với bề dày tri thức, bản lĩnh khoa học, đội ngũ trí thức khoa học công nghệ đã, đang và sẽ tiếp tục khẳng định vai trò là ngọn cờ đầu trong công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Với phương châm hành động “Đoàn kết - Đổi mới - Sáng tạo - Phát triển”, lực lượng trí thức Cà Mau cam kết sẽ tiếp tục phát huy vai trò, trách nhiệm, biến tri thức thành động lực vật chất to lớn, góp phần hiện thực hóa khát vọng xây dựng quê hương Cà Mau giàu mạnh, văn minh, phát triển bền vững./.