Sách, Tri thức và Khát vọng phát triển đất nước

Mỗi quốc gia đều có văn hóa đọc riêng và trong một vài trường hợp đặc biệt, chính chiến lược phát triển văn hóa đọc đúng đắn đã trở thành đòn bẩy thay đổi hoàn toàn con đường phát triển của một đất nước. Nhật Bản là một ví dụ điển hình. Sau Thế chiến II, Nhật Bản là một quốc gia kiệt quệ. Tuy nhiên, họ đã vực dậy nhờ việc coi giáo dục và đọc sách là ưu tiên hàng đầu. Người Nhật có khái niệm "Tachiyomi" (đọc đứng) – hình ảnh người dân đứng đọc sách tại các cửa hàng hay trên tàu điện ngầm đã trở thành biểu tượng của dân tộc này.

Chính phủ Nhật cũng áp dụng quy định giờ đọc sách bắt đầu ngày mới tại các trường học. Việc đọc sách giúp người dân nhanh chóng tiếp thu khoa học kỹ thuật phương Tây, đồng thời giữ vững kỷ luật và đạo đức truyền thống. Đây là chìa khóa biến Nhật Bản thành nền kinh tế lớn thứ 2 thế giới trong nhiều thập kỷ. Sự phát triển ấn tượng của Nhật Bản đã chứng minh một nghịch lý đầy cảm hứng: Khi tài nguyên thiên nhiên có hạn, thì trí tuệ con người là nguồn tài nguyên càng khai thác lại càng được khơi mở. Trên hành trình phát triển, tri thức chính là đòn bẩy giúp một dân tộc vượt qua mọi khúc quanh lịch sử để chạm đến sự thịnh vượng.

Việt Nam là quốc gia sở hữu nhiều lợi thế về tự nhiên, nhưng Việt Nam cũng là một đất nước đặc biệt chú trọng chiến lược phát triển văn hóa đọc. Đây là sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa truyền thống hiếu học ngàn đời của dân tộc với tầm nhìn chiến lược của lãnh đạo Đảng và Nhà nước qua các thời kỳ, khẳng định việc lấy tri thức làm gốc cho mọi sự hưng thịnh. Việc Chính phủ đổi tên Ngày Sách Việt Nam thành "Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam" đã khẳng định vị trí cốt lõi của sách trong việc nâng cao kiến thức, kỹ năng, phát triển tư duy, giáo dục và rèn luyện nhân cách con người. Đặc biệt, sự ra đời của Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam đã đánh dấu bước ngoặt tư duy chiến lược, xác định văn hóa là nền tảng tinh thần, là nguồn lực nội sinh và động lực đột phá để đất nước phát triển bền vững. Trong đó, việc phát triển văn hóa đọc chính là giải pháp then chốt để xây dựng hệ giá trị con người Việt Nam đủ bản lĩnh và trí tuệ bước vào kỷ nguyên mới.

Khi đọc sách không chỉ là sở thích cá nhân, mà trở thành nhu cầu thiết yếu của toàn xã hội, chúng ta sẽ có một thế hệ lao động đủ trí, đức và bản lĩnh để làm chủ công nghệ và sáng tạo trong thời đại số. Sách cũng là nguồn nhiên liệu tinh thần để thắp sáng và nuôi dưỡng lý tưởng sống của mỗi cá nhân, tạo một cuộc cách mạng về nhận thức, biến "khát vọng cá nhân" kết thành “khát vọng của cả dân tộc” và hệ ý thức chung về "vận mệnh quốc gia".

Là ngôi nhà chung của đội ngũ trí thức khoa học và công nghệ cả nước, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) luôn xác định việc lan tỏa văn hóa đọc là nhiệm vụ chính trị - xã hội trọng tâm. Việc thúc đẩy văn hóa đọc không đơn thuần là một hoạt động phong trào, mà chính là thực hiện sứ mệnh cao cả: bồi đắp trí tuệ cho đội ngũ trí thức, nâng cao dân trí, từ đó tạo nền tảng vững chắc để thực hiện khát vọng đưa Việt Nam trở thành quốc gia phát triển, hiện đại.

Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính cùng Lãnh đạo Liên hiệp Hội Việt Nam thăm quan gian hàng của NXB Tri thức (năm 2021)

Ngay từ ngày đầu thành lập, NXB Tri thức – Đơn vị trực thuộc VUSTA kiên định với một con đường khá “gian nan” nhưng đầy tự hào, đó là nỗ lực trên hành trình cung cấp những 'hệ quy chiếu' giá trị cho xã hội thông qua việc bền bỉ xuất bản các tác phẩm tinh hoa về triết học, chính trị, kinh tế và khoa học cơ bản. Với triết lý Chân thành – Chuyên nghiệp – Khai phóng, NXB Tri thức luôn kiên trì thực hiện sứ mệnh và tầm nhìn, góp phần cùng cơ quan chủ quản hiện thực hóa việc triển khai các Nghị quyết quan trọng của Bộ Chính trị trong bối cảnh mới như Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia và Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam.

Lãnh đạo Liên hiệp Hội Việt Nam tặng hoa chúc mừng cán bộ, nhân viên Nhà Xuất bản Tri thức nhân Kỷ niệm 71 năm Ngày truyền thống ngành Xuất bản, In và Phát hành sách Việt Nam

Hưởng ứng Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam 2026 và xu hướng chuyển đổi số, NXB Tri thức đã xuất bản hai ấn phẩm "Nước Mỹ 250 năm – Ngọn Hải đăng cho kỷ nguyên AI" (America at 250: A Beacon for the AI Age) và Lũng đoạn công nghệ. Với những nội dung được các tác giả dày công nghiên cứu và hệ thống hóa, cuốn sách Nước Mỹ 250 năm – Ngọn Hải đăng cho kỷ nguyên AI là tác phẩm vượt ra ngoài những quan ngại đạo đức chung chung để đề xuất một cách tiếp cận mang tính cấu trúc đối với những thách thức của thời đại mới. Cuốn sách tiếp cận tương lai qua các chiều cạnh gắn kết với nhau của mô hình chính trị – xã hội, phát triển kinh tế, quốc phòng, và quan hệ quốc tế. Ở trung tâm của đóng góp tiên phong ấy là các khái niệm AIWS Trust Infrastructure và AIWS Trust Order - được đề xuất như những nền tảng thiết yếu để xây dựng một tương lai đáng tin cậy cho nhân loại trong Kỷ nguyên AI. America at 250: A Beacon for the AI Age là sự kết hợp hiếm có giữa bản lĩnh chính khách và tầm nhìn công nghệ dài hạn: Governor Michael S. Dukakis, một nhà lãnh đạo công xuất sắc của nước Mỹ, cùng Nguyễn Anh Tuấn, nhà sáng lập AI World Society (AIWS) và đồng sáng lập Boston Global Forum (BGF)

Cuốn sách America at 250: A Beacon for the AI Age

Với Lũng đoạn công nghệ, tác giả Neil Postman đã mang đến một khái niệm mới chưa từng có tiền lệ – 'Technopoly' – để mô tả trạng thái khi công nghệ trở nên chuyên quyền, lấn át và định nghĩa lại mọi giá trị văn hóa truyền thống. Cuốn sách là một lời cảnh báo sâu sắc từ tầm quốc gia đến mỗi cá nhân: ở tầm vĩ mô, đó là bài toán chọn lựa công nghệ để đầu tư phát triển; ở tầm vi mô, đó là cuộc đấu tranh để con người không bị chiếm dụng quỹ thời gian và tự do bởi các thiết bị thông minh. Những cảnh báo này chính là 'hồi chuông' cần thiết để chúng ta không chỉ thụ hưởng công nghệ một cách thụ động, mà còn biết cách kiểm soát và đặt chúng vào bối cảnh các mục tiêu nhân văn của con người.

Cuốn sách Lũng đoạn công nghệ của Tác giảNeil Postman - một trong những nhà tư tưởng, phê bình văn hóa và truyền thông có ảnh hưởng sâu rộng nhất của Hoa Kỳ thế kỷ XX

Việc thực thi tinh thần Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa cũng cần tiếp nhận những luồng tư duy mới để làm giàu nội lực quốc gia. Trong bối cảnh đó, NXB Tri thức đã chủ động hội nhập, đưa những tư duy tiên phong về quản trị, công nghệ và đạo đức toàn cầu đến với độc giả cả nước qua những tác phẩm có giá trị, thể hiện tinh thần đồng hành cùng đất nước bứt phá trong kỷ nguyên của khoa học công nghệ và trí tuệ nhân tạo.

Đất nước chúng ta đang chuyển mình mạnh mẽ trong kỷ nguyên mới - kỷ nguyên của sự hội nhập sâu rộng và cạnh tranh dựa trên kinh tế tri thức. Khát vọng phát triển đất nước chỉ có thể hiện thực hóa khi chúng ta xây dựng được một xã hội học tập, nơi mà trí thức không ngừng được làm mới và văn hóa đọc trở thành một nhu cầu tự thân, một hơi thở của đời sống tinh thần. Sách sẽ không còn là những trang giấy tĩnh lặng, mà là những thực thể sống động, mang theo những tư tưởng khai phóng và những giải pháp có thể xoay chuyển thực tại.