Đề xuất giải pháp tăng cường vai trò kết nối của VUSTA với các Hội ngành trong hoạt động tư vấn, phản biện

Hội thảo do Tổng Thư ký VUSTA Nguyễn Quyết Chiến và Trưởng ban Tư vấn, phản biện VUSTA Bùi Kim Tuyến đồng chủ trì. Tham dự hội thảo có đại diện Văn phòng Trung ương Đảng, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.

Toàn cảnhHội thảo“Giải pháp phát huy vai trò của Liên hiệp Hội Việt Nam là cầu nối giữa các hội thành viên, đội ngũ trí thức khoa học và công nghệ với cơ quan Đảng, Nhà nước và Mặt trận Tổ quốc trong các hoạt động tư vấn, phản biện và giám định xã hội”

Phát biểu khai mạc và đề dẫn hội thảo, Tổng Thư ký VUSTA Nguyễn Quyết Chiến khẳng định, thực tiễn đặt ra yêu cầu ngày càng cao về việc huy động trí tuệ của đội ngũ chuyên gia, nhà khoa học và các tổ chức hội nghề nghiệp vào quá trình xây dựng, hoàn thiện và tổ chức thực hiện các chủ trương, chính sách, chương trình, dự án phát triển. Với chức năng tập hợp, đoàn kết đội ngũ trí thức KH&CN, VUSTA có vị trí đặc biệt trong việc kết nối các Hội ngành toàn quốc với các cơ quan Đảng, Nhà nước và Mặt trận Tổ quốc Việt Nam. Hoạt động tư vấn, phản biện và giám định xã hội không chỉ là một nhiệm vụ quan trọng của VUSTA, mà còn là phương thức phát huy trí tuệ xã hội, cung cấp luận cứ khoa học, góp phần nâng cao chất lượng quyết sách và củng cố sự đồng thuận của Nhân dân trong quá trình phát triển đất nước.

Đặc biệt, với mạng lưới 92 Hội ngành toàn quốc, quy tụ đông đảo chuyên gia, nhà khoa học, cán bộ quản lý và trí thức có trình độ chuyên môn sâu trong các ngành, lĩnh vực, VUSTA có tiềm năng rất lớn để tổ chức những hoạt động tư vấn, phản biện có chất lượng, từ các vấn đề chuyên ngành đến những bài toán liên ngành, liên vùng và những vấn đề chiến lược của quốc gia. Đây là nguồn lực trí tuệ vô cùng quý báu cần được kết nối, tổ chức và phát huy một cách bài bản, đúng thời điểm và đúng địa chỉ.

Tổng Thư ký VUSTA Nguyễn Quyết Chiến phát biểu khai mạc, đề dẫn hội thảo

Tuy nhiên, bài toán đặt ra hiện nay không nằm ở số lượng hội thảo hay số lượng báo cáo gửi đi, mà cốt lõi là trí tuệ ấy được huy động ra sao, chuyển hóa thành kiến nghị có giá trị như thế nào và được các cơ quan có thẩm quyền tiếp thu, phản hồi ở mức độ nào.

Đảng, Nhà nước và Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đã có nhiều chủ trương, quy định tạo cơ sở chính trị và pháp lý thuận lợi để VUSTA và các hội thành viên thực hiện điều này và thực tế trong nhiều năm qua, VUSTA và các hội thành viên cũng đã tích cực triển khai nhiệm vụ này, đạt được nhiều kết quả quan trọng. Tuy nhiên cũng còn gặp không ít khó khăn, hạn chế, chưa phát huy được tối đa tiềm năng, trí tuệ của đội ngũ trí thức KH&CN nước nhà.

Từ những căn cứ và yêu cầu thực tiễn đó, Tổng Thư ký VUSTA cho rằng, hội thảo cần tập trung làm rõ một vấn đề cốt lõi: Làm thế nào để nâng tầm mối quan hệ giữa VUSTA và các Hội ngành toàn quốc, biến tiềm năng trí tuệ thành năng lực tư vấn, phản biện có ảnh hưởng thực chất đối với quá trình xây dựng, thực thi chính sách; đồng thời đề nghị đại biểu trao đổi, thảo luận tập trung vào 4 nhóm nội dung: xác định rõ hơn cơ chế phối hợp giữa VUSTA và các Hội ngành toàn quốc; đổi mới phương thức phát hiện vấn đề và tổ chức tư vấn, phản biện; thiết lập cơ chế kết nối chính danh, kịp thời và hiệu quả với các cơ quan có thẩm quyền; các điều kiện bảo đảm và mô hình tổ chức thực hiện.

Hội thảo do Tổng Thư ký VUSTA Nguyễn Quyết Chiến và Trưởng ban Tư vấn, phản biện VUSTA Bùi Kim Tuyến đồng chủ trì

Tại hội thảo, các đại biểu không chỉ nêu những kiến nghị chung, mà còn đi sâu phân tích các khó khăn, điểm nghẽn từ thực tiễn và đề xuất nhiều giải pháp thiết thực.

Theo đó, hệ thống cần sớm xây dựng Quy chế phối hợp giữa VUSTA với các hội thành viên (đặc biệt là các Hội ngành toàn quốc), trong đó xác định rõ vai trò điều phối của VUSTA và cơ chế kết nối, phân định trách nhiệm với các cơ quan Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc; Lựa chọn các vấn đề lớn mang tính liên ngành, đa ngành để xây dựng kế hoạch tư vấn, phản biện chủ động giữa VUSTA và các Hội. Đồng thời, các đại biểu kiến nghị thúc đẩy xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu chuyên gia dùng chung theo nguyên tắc "đúng, đủ, sạch, sống", chuẩn hóa quy trình cung cấp thông tin đầu vào và thiết lập cơ chế phản hồi chính thức từ các cơ quan tiếp nhận.

Ông Nguyễn Đức Kiên,Phó Vụ trưởng Vụ Tổng hợp, Văn phòng Trung ương Đảng phát biểu tại hội thảo

Ông Trương Xuân Quý,Phó Trưởng ban Thường trực Ban Công tác hội quần chúng, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam phát biểu tại hội thảo

Bên cạnh đó, các ý kiến cũng nhấn mạnh sự cần thiết phải xây dựng cơ chế chính thức về việc tiếp nhận, phản hồi thông tin và theo dõi kết quả tiếp thu kiến nghị giữa VUSTA với các cơ quan Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc; nâng cao chất lượng báo cáo phản biện theo hướng đưa ra giải pháp khả thi thay vì chỉ nêu vấn đề, đồng thời bảo đảm nguồn lực tài chính ổn định cho các nhiệm vụ lớn.

Nhiều chuyên gia đề xuất lựa chọn các vấn đề lớn, mang tính liên ngành để phối hợp đưa vào chương trình giám sát, phản biện xã hội hàng năm của Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam; Chủ động nghiên cứu các nghị quyết, chiến lược phát triển của Đảng, Nhà nước và Mặt trận Tổ quốc để đề xuất tư vấn, phản biện từ sớm, từ xa; tăng cường hợp tác với các bộ, ngành, viện nghiên cứu và xem xét thành lập các Hội đồng tư vấn chuyên sâu của VUSTA và nghiên cứu thí điểm các mô hình phối hợp cụ thể...

GS.VS. Trần Đình Long, Chủ tịch Hội Giống cây trồng Việt Nam phát biểu tại hội thảo

Phó Chủ tịch Tổng hội Địa chất Việt Nam Phạm Ngọc Sơn phát biểu tại hội thảo

Các đại biểu thống nhất rằng, cần hình thành một cơ chế kết nối thông suốt, trong đó VUSTA là đầu mối tập hợp, điều phối, kết nối; các Hội ngành toàn quốc là những trung tâm tri thức chuyên sâu; đội ngũ trí thức là nguồn lực sáng tạo và phản biện khoa học; còn các cơ quan Đảng, Nhà nước và MTTQ Việt Nam là những chủ thể tiếp nhận, chuyển hóa các kiến nghị có giá trị thành quyết sách, chương trình hành động phù hợp. Qua đó, tiếng nói khoa học được phát huy đầy đủ hơn, đóng góp thiết thực hơn cho sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước.

Phát biểu kết luận hội thảo, Tổng Thư ký VUSTA khẳng định nguyên tắc "Sức mạnh của VUSTA nằm ở các hội thành viên". Khi VUSTA phát huy tốt vai trò điều phối, các hội thành viên chủ động nâng cao năng lực và các cơ quan có thẩm quyền tăng cường sử dụng tri thức khoa học, hoạt động tư vấn, phản biện và giám định xã hội sẽ có điều kiện đóng góp thiết thực hơn vào sự phát triển bền vững của đất nước.

Theo Tổng Thư ký Nguyễn Quyết Chiến, toàn bộ ý kiến phát biểu và tham luận tại hội thảo sẽ được Ban tổ chức tổng hợp đầy đủ, báo cáo Đoàn Chủ tịch VUSTA làm cơ sở ban hành các chỉ đạo, định hướng trong thời gian tới, góp phần phát huy tối đa tiềm năng của mạng lưới 92 Hội thành viên và vai trò cầu nối của VUSTA trong hoạt động tư vấn, phản biện.