Góp ý Luật luật An toàn, vệ sinh lao động: Lấy bảo vệ con người và quản trị rủi ro làm trung tâm

Hội thảo là diễn đàn khoa học - thực tiễn quan trọng nhằm huy động trí tuệ của đội ngũ trí thức, chuyên gia và cộng đồng doanh nghiệp đóng góp trực tiếp cho dự thảo Luật trước khi trình Quốc hội. Tham dự hội thảo có đại diện cơ quan chủ trì soạn thảo - Cục Việc làm (Bộ Nội vụ), cùng đông đảo các nhà khoa học, chuyên gia đại diện cho các hội thành viên VUSTA, các cơ sở đào tạo, viện nghiên cứu và các doanh nghiệp dịch vụ an toàn, vệ sinh lao động (ATVSLĐ).

Quang cảnh hội thảo

Phát biểu khai mạc hội thảo, PGS.TS Phạm Ngọc Linh nhấn mạnh: Luật An toàn, vệ sinh lao động số 84/2015/QH13 được Quốc hội khóa XIII thông qua ngày 25/6/2015 và có hiệu lực thi hành từ năm 2016. Qua 10 năm đi vào cuộc sống, Luật đã tạo hành lang pháp lý quan trọng, góp phần nâng cao nhận thức, trách nhiệm của người sử dụng lao động và người lao động; đóng góp tích cực vào việc cải thiện điều kiện làm việc, giảm thiểu tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp và bảo vệ sức khỏe cho hàng triệu lao động trên cả nước.

Phó  Chủ tịch VUSTA Phạm Ngọc Linh phát biểu khai mạc định hướng hội thảo

Tuy nhiên, đất nước đang bước sang giai đoạn phát triển mới. Bối cảnh kinh tế - xã hội, khoa học công nghệ và thị trường lao động có nhiều thay đổi lớn, đặt ra yêu cầu cấp thiết phải thể chế hóa các chủ trương, đường lối của Đảng, đặc biệt là Chỉ thị số 31-CT/TW của Ban Bí thư về tiếp tục tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối meo với công tác an toàn, vệ sinh lao động trong tình hình mới. Đồng thời, việc sửa đổi Luật còn nhằm bảo đảm tính đồng bộ của hệ thống pháp luật trong tiến trình sắp xếp bộ máy nhà nước, tương thích với các luật mới ban hành như Luật Tổ chức chính quyền địa phương, Luật Thanh tra, Luật Đầu tư, đáp ứng mô hình chính quyền địa phương 02 cấp và tương thích với sự dịch chuyển của phương thức sản xuất: Chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo (AI), tự động hóa và sự xuất hiện của các mô hình lao động mới.

Phó Chủ tịch Phạm Ngọc Linh định hướng hội thảo tập trung thảo luận theo 4 nhóm nội dung: Đổi mới cơ chế quản lý hoạt động huấn luyện ATVSLĐ và cắt giảm thủ tục hành chính; Hoàn thiện quy định khai báo, điều tra tai nạn lao động, sự cố kỹ thuật gắn với phân định thẩm quyền chính quyền 2 cấp; Đồng bộ hóa các quy định về thanh tra, kiểm tra và quản lý nhà nước; Giải pháp bảo vệ quyền lợi người lao động và thúc đẩy ứng dụng KHCN.

Phát biểu tại hội thảo, GS.TS Lê Vân Trình, Chủ tịch VOSHA cho rằng, cải cách pháp luật ATVSLĐ phải hướng tới hai mục tiêu đồng thời: tạo thuận lợi cho hoạt động sản xuất, kinh doanh và nâng cao mức độ an toàn, sức khỏe của người lao động. Hai mục tiêu này không đối lập nhau; ngược lại, quản trị an toàn tốt chính là nền tảng của năng suất, chất lượng và phát triển bền vững.

GS.TS Lê Vân Trình, Chủ tịch VOSHA

Để bảo đảm tính thống nhất và rõ ràng của pháp luật, GS.TS Lê Vân Trình cho rằng cần rà soát các quy định về thẩm quyền quản lý thiết bị, khai báo và điều tra tai nạn lao động (TNLĐ); việc đơn giản hóa thủ tục và điều chỉnh cơ chế quản lý phải đi kèm các yêu cầu về năng lực chuyên môn, chất lượng huấn luyện, tính khách quan của điều tra tai nạn và hiệu quả giám sát việc khắc phục nguy cơ. Để tạo nền tảng cho quản trị ATVSLĐ hiện đại, GS.TS. Lê Vân Trình cho rằng cần tiếp tục hoàn thiện pháp luật theo hướng quản trị rủi ro, phối hợp liên ngành, quản lý dựa trên dữ liệu và tăng cường sự tham gia của người lao động, tổ chức công đoàn, các tổ chức khoa học và xã hội - nghề nghiệp.

Thảo luận tại hội thảo, các đại biểu đồng thuận cao với chủ trương bãi bỏ điều kiện kinh doanh dịch vụ huấn luyện ATVSLĐ, chuyển mạnh từ "tiền kiểm" sang "hậu kiểm" và giao quyền tự chủ cho người sử dụng lao động. Tuy nhiên, việc bỏ tiền kiểm phải đi đôi với kiểm soát chặt chẽ chất lượng huấn luyện thông qua chuẩn đầu ra, nâng cao tiêu chuẩn giảng viên và bắt buộc người lao động phải qua kiểm tra năng lực thực hành trước khi giao việc.

PGS.TS Nguyễn An Lương, nguyên Phó Chủ tịch Thường trực Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam phát biểu tại hội thảo

Các đại biểu đánh giá cao việc dự thảo điều chỉnh vai trò của công đoàn cấp trên cơ sở tại nơi chưa thành lập công đoàn cơ sở và việc sửa đổi quy định khai báo, điều tra TNLĐ phù hợp với chính quyền địa phương 02 cấp. TS. Phạm Ngọc Sơn (Tổng hội Địa chất Việt Nam) nhấn mạnh điều tra TNLĐ không đơn thuần là thủ tục hành chính mà là hoạt động chuyên môn nhằm tìm nguyên nhân kỹ thuật và ngăn ngừa tai nạn tái diễn; đòi hỏi phải quy định rõ nguyên tắc phối hợp liên ngành và bảo đảm sự tham gia thực chất của công đoàn.

TS.BS Nguyễn Khánh Long (VOSHA) đánh giá cao việc bảo đảm tính độc lập, khách quan trong khai báo và điều tra tai nạn lao động của dự thảo, cho phép người bị tai nạn, người chứng kiến, thân nhân hoặc đại diện người lao động được quyền trực tiếp thông báo sự cố, tai nạn đến cơ quan nhà nước, tạo kênh giám sát độc lập và phòng ngừa hành vi che giấu vụ việc.

ThS. LS Đinh Việt Thanh (Tổng Công ty May 10) kiến nghị nâng cao năng lực cho người lao động thuộc khu vực sản xuất nhỏ, kinh tế hợp tác, lao động không có quan hệ lao động thông qua mạng lưới hỗ trợ ATVSLĐ tại cộng đồng; giáo dục văn hóa an toàn từ tuổi nhỏ, nghiên cứu bổ sung tại Điều 4 của Luật một định hướng chính sách về bảo vệ sức khỏe thể chất, tinh thần, sức khỏe sinh sản và phòng ngừa hậu quả nghề nghiệp lâu dài.

ThS. LS Đinh Việt Thanh, đại diệnTổng Công ty May 10  đóng góp ý kiến tại hội thảo

Về quản lý máy, thiết bị có yêu cầu nghiêm ngặt, ông Lê Duy Thặng (Phó Chủ tịch VOSHA, Tổng giám đốc công ty Cổ phần LDT, TP Hồ Chí Minh) và TS. Mai Thị Thu Thảo (Phó viện trưởng, Viện Nghiên cứu An toàn và Sức khỏe Cộng đồng) kiến nghị giải pháp áp dụng Tem kiểm định điện tử dán mã QR-Code kết nối trực tiếp với Cơ sở dữ liệu quốc gia về ATVSLĐ.

TS. Mai Thị Thu Thảo, Phó viện trưởng, Viện Nghiên cứu An toàn và Sức khỏe Cộng đồng phát biểu tham luận

Đối với các ngành đặc thù như vật liệu nổ công nghiệp, PGS.TS Trần Quang Hiếu (Trường Đại học Mỏ - Địa chất, Hội Kỹ thuật nổ mìn Việt Nam) kiến nghị sửa đổi, bổ sung Điều 14 Luật ATVSLĐ theo hướng công nhận các nội dung huấn luyện kỹ thuật an toàn vật liệu nổ công nghiệp tương đương với chương trình huấn luyện ATVSLĐ chung, nhằm tránh trùng lặp nhưng không làm giảm yêu cầu về năng lực chuyên môn và kỹ năng thực hành an toàn. Việc công nhận phải dựa trên đối chiếu nội dung, kết quả đánh giá và không thay thế các yêu cầu sát hạch, chứng nhận bắt buộc theo pháp luật chuyên ngành.

Bên cạnh đó, các đại biểu cũng kiến nghị xây dựng hệ thống dữ liệu quốc gia liên thông giữa kiểm định thiết bị, huấn luyện an toàn, quan trắc môi trường lao động, khám bệnh nghề nghiệp và quá trình đóng/hưởng bảo hiểm, đổi mới cơ chế tài chính Quỹ Bảo hiểm TNLĐ-BNN và chính sách khuyến khích doanh nghiệp tuân thủ tốt...

Phát biểu tổng kết hội thảo, GS.TS Lê Vân Trình, Chủ tịch VOSHA khẳng định, mục đích của Luật ATVSLĐ không chỉ tạo ra cơ chế hay thủ tục quản lý, mà mục tiêu tối thượng là bảo vệ an toàn tính mạng, sức khỏe cho người lao động. Ban Tổ chức hội thảo sẽ tiếp thu các ý kiến phản biện khách quan, tâm huyết của các đại biểu tại hội thảo để xây dựng báo cáo tư vấn, phản biện chính thức của VUSTA gửi các cơ quan có thẩm quyền, góp phần xây dựng Luật ATVSLĐ thực sự trở thành công cụ hữu hiệu bảo vệ người lao động và thúc đẩy phát triển bền vững ở Việt Nam.