Suy ngẫm về bột thịt xương

Với những hiểu biết của những năm 90, việc cấm sử dụng bột thịt xương để chế biến thức ăn cho các loài vật nuôi là hợp lý. Thời gian qua đã có nhiều công trình nghiên cứu và ngày nay người ta được biết, chỉ riêng gia súc nhai lại mới bị tác động của prion. Lợn và gia cầm không hề liên quan đến bệnh bò điên. Thế nhưng hai loại gia súc này hiện vẫn chịu ảnh hưởng lệnh cấm của cộng đồng châu Âu đưa ra 10 năm trước đây.

Bột thịt xương là loại nguyên liệu có giá trị tốt về cung cấp năng lượng, protein, vitamin và muối khoáng, tỷ lệ tiêu hoá cao. Qua điều tra mới đây ở 27 công ty chế biến thức ăn gia súc Mỹ, do Hiệp hội chế biến tiến hành, bột thịt xương có thành phần dinh dưỡng như sau: ẩm độ - 3 – 11,2%; Protein thô: 49 – 52,8%; Mỡ thô: 8,5 – 14,8%; Canxi: 6 – 12%; Lân tổng số: 3,5 – 5%; Lysin: 2,2 – 3%; Năng lượng trao đổi gia cầm: 1,770 – 2,420 Mcal/kg.

Khi bột thịt xương bị cấm làm nguyên liệu giàu protein để chế biến thức ăn gia súc, người ta phải dùng sản phẩm đậu tương nhập khẩu từ châu Âu nên một lượng lớn diện tích trồng đậu tương trên đã được tăng cường để đáp ứng yêu cầu của châu Âu. Theo tính toán trong luận án tiến sĩ của Emiel Elferink ở Trường Đại học Groningen – Hà Lan thì hàng năm 16 triệu tấn bột thịt xương bị cấm sử dụng ở Âu châu phải thay thế bằng 21 triệu tấn khô đậu tương. Từ lúc có lệnh cấm sử dụng bột thịt xương, diện tích trồng đậu tương đã từ 10 triệu ha trong những năm 80, ngày nay đã tăng lên 20 triệu ha. Người ta phải khai hoang rừng nhiệt đới ở Nam Mỹ để mở rộng diện tích trồng đậu tương; Như vậy, lệnh cấm sử dụng bột thịt xương còn gây tác động xấu đối với môi trường tự nhiên.

Một ý kiến tranh luận gay gắt khác cho rằng, lợn và gia cầm thuộc loại dạ dày đơn, chúng ăn được nhiều loại thức ăn chứ không phải chỉ đơn thuần các khẩu phần ăn chay. Cho đến bây giờ người ta vẫn chưa thấy lợn và gia cầm nhiễm bệnh bò điên. Các nhà khoa học kết luận, bột thịt xương chế biến từ phụ phẩm giết mổ lợn và gia cầm là an toàn. Nhóm luật sư nông nghiệp ở Bruxen đã vận động để cho phép sử dụng trở lại bột thịt xương, nhưng cảm thấy chậm chạp và khó khăn. Hình như ban bố luật dễ hơn loại bỏ luật.

Tuy nhiên, công chúng ít hiểu biết còn đang lo lắng về việc bột thịt xương tái xuất hiện trong thức ăn gia súc. Đứng trên quan điểm lý thuyết có thể suy ra, việc cấm sử dụng vẫn giữ nguyên đối với bò, vì nó là gia súc nhai lại. Nhưng đối với lợn và gia cầm, việc cấm sử dụng bột thịt xương là không có cơ sở. Để thuyết phục, việc cấp thiết nên làm là cho gia cầm ăn bột thịt xương chế biến từ phụ phẩm giết mổ lợn và cho lợn ăn bột thịt xương chế biến từ phụ phẩm giết mổ gia cầm. Các thể nghiệm DNA có thể phân biệt sự sai khác nhau trên. Nhưng việc làm này không thể là lý do để làm cho người ta tán thành cho phổ biến và sử dụng bột thịt xương. Nó đòi hỏi tổ chức nghiêm ngặt dây chuyền sản xuất thức ăn sử dụng bột thịt xương lợn riêng và sản xuất thức ăn sử dụng bột thịt xương gia cầm riêng.

Hiện nay các loại thức ăn của các loại gia súc có thể sản xuất ở một số cơ sở chế biến. Việc sử dụng bột xương trở lại đòi hỏi phải có dây chuyền sản xuất thức ăn có sử dụng bột xương riêng cho lợn, cho gia cầm và thức ăn cho gia súc nhai lại không sử dụng bột thịt xương. Bột thịt xương vốn là nguyên liệu chế biến rẻ tiền; nhưng khi bột thịt xương được sử dụng trở lại với những hạn chế nêu trên, liệu thức ăn sản xuất có hạ được giá thành không?