Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam
Thứ hai, 21/09/2009 05:37 (GMT+7)

Người góp phần hình thành ngành công nghệ nhận dạng

Trẻ hơn so với tuổi đời, với kiểu tóc ngắn năng động, tính cách quả quyết, nhanh nhẹn nhưng cởi mở là cảm nhận đầu tiên khi gặp chị, PGS.TS Lương Chi Mai -Viện phó Viện Công nghệ Thông tin-Viện KH&CN Việt Nam.

Tự nhận mình là người may mắn chị cho biết,“Trong công việc mình có một tập thể tốt, còn với gia đình, luôn được mọi người giúp đỡ và ủng hộ. Nếu không có được hai điều đó mình khó lèo lái được cuộc sống”. Đối với một người phụ nữ, để đảm đương được công việc của một nhà khoa học, gánh vác vai trò của một nhà quản lý lại “giữ lửa” được cho gia đình là một điều không phải dễ dàng. Để kết hợp một cách “không mất lòng ai” như vậy, đối với chị, không phải là một nghệ thuật sống, mà xuất phát từ tấm lòng và niềm đam mê công việc.

Cũng như bao người phụ nữ khác, TS. Lương Chi Mai luôn hoàn thành thiên chức của một người con, người vợ và người mẹ. Trong căn phòng làm việc của chị, bên cạnh những chồng sách khoa học xen kẽ là những cuốn sách dạy nấu ăn, chăm sóc sức khỏe và cả những cuốn tiểu thuyết mà chị mê đọc.“Đối với bất kỳ người phụ nữ nào, được chăm sóc gia đình là một hạnh phúc không gì thay thế: được tự tay nấu nướng cho chồng con, chăm sóc và dạy con học tập, đưa con đến trường. Những điều đó càng khiến mình thấy yêu công việc và tự nhủ phải phấn đấu không ngừng”, chị Mai tâm sự. Chính bởi vậy, nếu có bất cứ một khoảng thời gian rảnh tay ngoài công việc là chị tận dụng triệt để để bù đắp lại những “khoảng trống” cho gia đình.

Với quan niệm đã là nhà khoa học thì dù làm cán bộ quản lý cũng phải dành ít nhất 50% thời gian cho nghiên cứu khoa học. Chị đã cùng đồng nghiệp “lăn lội” tìm đề tài cho Viện.“Trong bối cảnh ngành công nghệ thông tin bùng nổ, để “cạnh tranh” tìm kiếm đề tài, không gì khác là phải nâng cao chất lượng nghiên cứu, tập trung đào tạo nguồn nhân lực trẻ”, chị Mai cho biết. Công nghệ thông tin là một trong những ngành mà những bạn trẻ được đào tạo từ nước ngoài trở về rất dễ bị các công ty lớn chiêu mộ. Để thu hút giữ chân họ tiếp tục con đường nghiên cứu tại Viện là một bài toán khó. Chị tâm sự: “Tôi đã suy nghĩ nhiều giải pháp, nhưng không có giải pháp nào tốt hơn là tạo cho họ một môi trường làm việc lành mạnh, một tập thể đam mê khoa học”. “Mình không có thiên hướng làm quản lý, bất cứ một nhà khoa học nào đều muốn dành trọn thời gian và cuộc đời để được làm nghiên cứu”,chị Mai cho biết. Rõ ràng, nếu so với nam giới, để đảm đương được công việc nghiên cứu lại gánh thêm “sứ mệnh” quản lý, đối với một người phụ nữ, dường như là một chặng đường chông gai và đầy rẫy thử thách. Nhưng với PGS.Lương Chi Mai, chị đã vượt qua một cách dễ dàng bằng tấm lòng, niềm đam mê và nghị lực. Để rồi tối tối, chị vẫn “túc trực” bên phòng bếp để giữ lửa cho gia đình.

Mê…công nghệ nhận dạng

Yêu toán từ nhỏ và luôn là học sinh giỏi, Lương Chi Mai được Nhà nước chọn ra nước ngoài học tập. Khi mới chân ướt chân ráo theo học Đại học Kishinov (Cộng hòa Mondavia), chị liền quyết định chọn theo học chuyên ngành toán ứng dụng một cách không hề do dự.“Ước muốn của mình là được làm nghiên cứu ứng dụng. Toán ứng dụng không phải là một ngành xa vời, những thuật toán đã tạo nên nhiều kỳ tích trong ngành khoa học máy tính”. Sau tốt nghiệp, chị về công tác tại Viện Khoa học Tính toán và Điều khiển (Viện CNTT bây giờ). Và đây là khởi nghiệp để rồi chị dành trọn đời mình cho cái nghiệp nghiên cứu về nhận dạng.“Và mình sẽ theo nó cho đến lúc không còn sức lực làm việc nữa thì mới chịu thôi”, chị Mai quả quyết. Như để giúp tôi hiểu rõ hơn về cái “nghiệp” đeo đẳng mình, chị giải thích,“Nhận dạng có nghĩa là nhận biết. Bất kỳ một đối tượng nào đều được biểu diễn bằng các đặc trưng như số đo, màu sắc, cân nặng…Dựa vào những đặc trưng rồi tìm ra các thuật toán để đối sánh sự giống nhau giữa vật thể này và vật thể khác. Đây là một nhánh của lĩnh vực trí tuệ nhân tạo”. Đến năm 1991, chị hoàn thành luận án tiến sỹ của mình ở Tiệp Khắc (cũ) với đề tài “Nghiên cứu các đường cong trong nhận dạng và giải thuật song song trong máy SIMD”.

Ngày chị về nước cũng là lúc ngành nghiên cứu nhận dạng chỉ mới có lác đác vài cư dân toán ứng dụng được GS. Bạch Hưng Khang tập hợp như GS. Hồ Tú Bảo, GS. Hoàng Kiếm... Tiếp thời gian sau đó, những thuật toán mà nhóm nghiên cứu dần được áp dụng vào thực tế để kiểm nghiệm như áp dụng vào việc thăm dò dầu khí, nhận diện ảnh vệ tinh,…Từ một nhóm nghiên cứu nhỏ ngày nay đã trở thành Phòng nghiên cứu Nhận dạng về công nghệ tri thức hàng đầu của cả nước.

Thuộc nhóm những người tiên phong khai sinh nên một ngành khoa học mới ở Việt Nam, tính đến nay, TS. Mai cũng xấp xỉ 26 năm tuổi nghề trong ngành nhận dạng và “thu hoạch” được khoảng 35 công trình đăng trên các tạp chí uy tín trong và ngoài nước; nhiều năm chủ nhiệm các đề tài về“Xây dựng thư viện modul nâng cao chất lượng ảnh phục vụ vectơ hóa trên ảnh đa mức sáng và ảnh màu”, “Nhận dạng, xử lý ảnh và ứng dụng”hay “Nghiên cứu một số vấn đề cơ bản của lĩnh vực xử lý tri thức trong trí tuệ nhân tạo”.

Con đường đến với VnDOCR 4.0

Năm 1987, TS.Lương Chi Mai bắt đầu tham gia vào nhóm nhận dạng chữ in.“Nhận dạng chữ Việt là một công việc khó chưa ở đâu làm được. Nhưng nếu người Việt mình không làm thì ai làm cho”, chị nói. Trước đó, nhóm nghiên cứu mới chỉ tập trung vào công việc nhận dạng chữ la-tinh. Còn đối với việc nhận đạng chữ Việt in, ngoài yêu cầu cần phải trang bị một số điều kiện kỹ thuật mà ngày đó còn…hiếm như các máy scaner thì kinh nghiệm và kiến thức của nhà khoa học là yếu tố quyết định. Trước nhu cầu của thị trường và sự phát triển của công nghệ, với những kiến thức tích lũy được trong thời gian còn là nghiên cứu sinh, chị cùng nhóm bắt tay vào nghiên cứu nhận dạng chữ Việt in.

Sau bao phen vất vả, “đứa con đầu lòng” của nhóm đã chào đời-phiên bản VnDOCR 1.0 phục vụ tự động hóa văn phòng trong nhập liệu tự động. Một văn bản sau khi được scan, với VnDOCR, có thể nhận biết một cách tự động để đầu ra là một văn bản với ký tự được soạn thảo do đó người dùng không phải soạn lại văn bản đã scan. Ngay lập tức, VnDOCR 1.0 đã được thị trường chào đón với nhiều tiện ích vượt trội mà nhiều người cho rằng... “ngoài mong đợi”. Từ đó đến nay, VnDOCR luôn được chau chuốt với nhiều tính năng mới như độ chính xác nhận dạng, xử lý bảng biểu, giao diện thân thiện… và là sản phẩm xử lý nhận dạng duy nhất hiện diện ở khắp các Bộ, ngành trong cả nước. Phiên bản mới nhất ngày nay là VnDOCR 4.0. Bên cạnh những phiên bản VnDOCR chuyên dụng, nhóm nghiên cứu phát triển những bản rút gọn cài đặt trong các máy scaner HP.

Được hỏi về hướng nghiên cứu tới. Chị cho biết:“chúng tôi sẽ tiếp tục nghiên cứu phát triển hệ thống nhận dạng tiếng nói, xây dựng những tài nguyên tiếng nói và văn bản cho cộng đồng. Đây là một bài toán khó và chúng mình sẽ đi từ dễ đến khó để giải quyết dần dần”. Hệ thống này sẽ hỗ trợ cho những người khiếm thị thao tác được những chức năng cơ bản của một người bình thường.

Cùng với VnDOCR đã đoạt giải nhất trong cuộc thi Sản phẩm CNTT tại Tuần lễ Tin học Việt Nam lần thứ 8 và giải nhất giải thưởng VIFOTEC, PGS.TS Lương Chi Mai đã được Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh và dự án Việt Nam-Canada trao tặng giải thưởng cán bộ nữ xuất sắc trong lĩnh vực CNTT.

Xem Thêm

Tin mới

Liên hiệp Hội tỉnh Đắk Lắk – Thành viên tích cực của Mặt trận trong giai đoạn mới
Trong hệ thống Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Liên hiệp Hội tỉnh Đắk Lắk là tổ chức tập hợp, đoàn kết đội ngũ trí thức KH&CN, làm cầu nối giữa trí thức với Đảng, Nhà nước và Nhân dân. Trong giai đoạn mới, phát huy vai trò thành viên của Mặt trận, Liên hiệp Hội tăng cường phối hợp, phát huy trí tuệ đội ngũ trí thức, góp phần củng cố khối đại đoàn kết và thúc đẩy tỉnh Đắk Lắk phát triển nhanh, bền vững.
VUSTA tổng kết 15 năm triển khai Dự án Quỹ Toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS
Ngày 12/11/2026, tại Quảng Ninh, Ban Quản lý dự án VUSTA - Dự án Quỹ Toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS tổ chức tổng kết dự án giai đoạn 2024-2026, đồng thời nhìn lại toàn bộ chặng đường hoạt động giai đoạn 2011-2026. Sự kiện đánh dấu 15 năm VUSTA đóng vai trò là cầu nối chiến lược, gắn kết cộng đồng cùng hệ thống y tế công của Việt Nam trong công tác phòng, chống dịch bệnh.
Giải thưởng Loa Thành lần thứ 38: Lần đầu tiên trao 02 giải Đặc biệt, ghi nhận 312 đồ án dự thi
Sáng 15/11, tại Hà Nội, Lễ trao Giải thưởng Loa Thành lần thứ 38 năm 2026 được tổ chức nhằm vinh danh những đồ án xuất sắc thuộc lĩnh vực Kiến trúc - Xây dựng. Mùa giải năm nay ghi nhận số lượng tham dự cao kỷ lục với 312 đồ án đến từ 29 trường đại học trên cả nước. Đặc biệt, lần đầu tiên trong lịch sử 38 năm tổ chức, Giải thưởng trao hai giải Đặc biệt cho những đồ án có chất lượng nổi bật.
Bắc Ninh: Hội thảo Sử dụng và khai thác công cụ sở hữu trí tuệ
Ngày 12/11, Liên hiệp các Hội Thành phố đã phối hợp Cục Sở hữu trí tuệ- Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức Hội thảo “Sử dụng và khai thác công cụ sở hữu trí tuệ thúc đẩy hoạt động nghiên cứu phát triển và đổi mới sáng tạo trong các trường đại học, cao đẳng trên địa bàn Thành phố Bắc Ninh”.
Đắk Lắk: Phát huy giá trị rừng và biển trong phát triển kinh tế xã hội của tỉnh
Việc hợp nhất tỉnh Đắk Lắk và tỉnh Phú Yên đã hình thành một không gian phát triển mới, kết nối vùng cao nguyên với duyên hải, kết nối đại ngàn với Biển Đông. Đây không chỉ là sự thay đổi về địa giới hành chính mà còn mở ra cơ hội tổ chức lại không gian phát triển, khai thác và sử dụng hiệu quả hơn các nguồn lực tự nhiên, văn hóa và con người.
Đẩy mạnh giáo dục STEM, tạo nền tảng phát triển nhân tài khoa học và công nghệ tại An Giang
Ngày 12/11, Liên hiệp Hội Việt Nam phối hợp với Liên hiệp Hội tỉnh An Giang tổ chức Hội thảo “Đẩy mạnh giáo dục STEM để phát triển nhân tài khoa học và công nghệ tỉnh An Giang”. Hội thảo có sự tham dự của lãnh đạo Liên hiệp Hội Việt Nam, đại diện Liên hiệp Hội các tỉnh, thành phố, các cơ quan sở ngành đại phương, trường đại học, cán bộ quản lý giáo dục và đông đảo thầy cô giáo trên địa bàn tỉnh.
Nhà văn hóa Lê Hồng Dương với hành trình gìn giữ di sản Kinh Bắc
Nhân dịp kỷ niệm Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11), sáng 12/12 tại Hà Nội, Viện Nghiên cứu, Bảo tồn và Phát huy Văn hóa Dân tộc (trực thuộc Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam) đã phối hợp với Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam tổ chức hội thảo khoa học với chủ đề “Nhà văn hóa Lê Hồng Dương với Di sản văn hóa dân tộc”.