Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam
Thứ tư, 25/12/2024 16:16 (GMT+7)

Nữ tiến sĩ Tây học đầu tiên của Việt Nam

Người phụ nữ này là nữ tiến sĩ Tây học đầu tiên của Việt Nam. Tên tuổi của bà từng nổi đình nổi đám, thậm chí cánh mày râu trước khi gặp cũng phải chuẩn bị lời ăn tiếng nói cẩn thận.

Nữ tiến sĩ Tây học đầu tiên của Việt Nam: Nổi đình nổi đám rồi "mất tích" bí ẩn

Bà Hoàng Thị Nga sinh năm 1903 trong một gia đình danh giá tại làng Đông Ngạc, tổng Minh Cảo, huyện Từ Liêm, phủ Hoài Đức, tỉnh Cầu Đơ (nay thuộc phường Đông Ngạc, quận Bắc Từ Liêm, Hà Nội). Bà xuất thân từ dòng họ học thức, với tiên tổ là ông Hoàng Nguyễn Thự, người đỗ Tiến sĩ đệ tam giáp vào năm 1787. Thân phụ bà là ông Hoàng Huân Trung, đỗ Cử nhân năm Quý Mão (1903), từng giữ chức Tri phủ Phú Thọ, sau thăng hàm Tổng đốc và đảm nhiệm vai trò Hội trưởng Hội Khai trí Tiến đức, được nhân dân kính trọng gọi là "Cụ Thượng Hoàng".

Nu tien si Tay hoc dau tien cua Viet Nam

Bà Hoàng Thị Nga. Ảnh tư liệu gia đình - QH chụp lại

Gia đình bà cũng nổi bật với nhiều thành viên có học vấn cao, như anh trai bà, ông Hoàng Cơ Nghị, cử nhân Vật lý và là giáo sư tại Trường trung học Bảo hộ. Thuở nhỏ, bà Nga theo học tại trường nữ sinh tiểu học Pháp-Việt Ecole Brieux ở Hà Nội. Sau đó, bà tiếp tục học tại trường Sư phạm nữ sinh người Việt (École Normale des Institutrices annamites), nay là trường THCS Trưng Vương.

Sau khi tốt nghiệp, bà đã giảng dạy tại Đáp Cầu, Bắc Ninh, rồi tiếp tục học tại trường Cao đẳng Sư phạm (École Supérieure de Pédagogie). Tháng 8 năm 1928, bà theo học khoa Khoa học tại Đại học Paris (nay là Đại học Sorbonne) và lấy bằng Cử nhân năm 1931.

Nu tien si Tay hoc dau tien cua Viet Nam-Hinh-2

Trang bìa luận án Tiến sĩ của bà Hoàng Thị Nga. Ảnh tư liệu

Ngày 19/3/1935, bà bảo vệ thành công luận án Tiến sĩ Khoa học Vật lý với đề tài "Tính chất quang điện của các chất hữu cơ", trở thành người phụ nữ Việt Nam đầu tiên đạt học vị Tiến sĩ khoa học. Sự kiện này được tờ Tạp chí Khoa học ghi nhận vào ngày 1/7/1935 với tựa đề: "Thật là vẻ vang cho đàn bà nước Nam: Cô Hoàng Thị Nga mới đỗ tiến sĩ về khoa vật lý học". Bài báo khen ngợi bà Nga với nhận xét: "Hội đồng, sau khi nghe bài luận thuyết của cô, đồng thanh ngợi khen cô và nhận cho cô được lấy bằng tiến sĩ vào ưu hạng". Công chúng chứng kiến kỳ thi đều tỏ lòng khâm phục tài năng khoa học của bà

Nu tien si Tay hoc dau tien cua Viet Nam-Hinh-3

Bài báo về bà Hoàng Thị Nga trên tờ Tạp chí Khoa học số 97 ngày 1/7/1935. Ảnh tư liệu

Giáo sư Hoàng Xuân Sính, trong một bài viết trên tạp chí Xây dựng Đảng, cũng nhắc đến bà như người phụ nữ Việt đầu tiên đỗ Tiến sĩ Tây học. Ông mô tả thời điểm bà được Toàn quyền Đông Dương Đờ-cu tiếp đón khi trở về Việt Nam sau khi nhận bằng tiến sĩ. Giáo sư Hoàng Xuân Sính nhấn mạnh rằng các nam giới khi gặp bà đều phải chuẩn bị kỹ lưỡng lời ăn tiếng nói để không làm mất thể diện.

Nu tien si Tay hoc dau tien cua Viet Nam-Hinh-4

Chân dung bà Hoàng Thị Nga - Tiến sĩ đầu tiên của Việt Nam. Ảnh tư liệu

Theo nhiều tài liệu, bà Hoàng Thị Nga từng giữ vị trí Hiệu trưởng đầu tiên của trường Đại học Khoa học (hoặc trường Cao đẳng Khoa học) nhưng chỉ trong một thời gian ngắn trước khi bà quay về Pháp. Tuy vậy, lý do bà không còn được nhắc đến nhiều trong lịch sử giáo dục đại học Việt Nam vẫn còn là một ẩn số, và tên tuổi bà dần mất hút theo dòng thời gian.

Theo S.H/Sở Hữu Trí Tuệ và Sáng Tạo

Xem Thêm

Tin mới

VUSTA tổng kết 15 năm triển khai Dự án Quỹ Toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS
Ngày 12/11/2026, tại Quảng Ninh, Ban Quản lý dự án VUSTA - Dự án Quỹ Toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS tổ chức tổng kết dự án giai đoạn 2024-2026, đồng thời nhìn lại toàn bộ chặng đường hoạt động giai đoạn 2011-2026. Sự kiện đánh dấu 15 năm VUSTA đóng vai trò là cầu nối chiến lược, gắn kết cộng đồng cùng hệ thống y tế công của Việt Nam trong công tác phòng, chống dịch bệnh.
Giải thưởng Loa Thành lần thứ 38: Lần đầu tiên trao 02 giải Đặc biệt, ghi nhận 312 đồ án dự thi
Sáng 15/11, tại Hà Nội, Lễ trao Giải thưởng Loa Thành lần thứ 38 năm 2026 được tổ chức nhằm vinh danh những đồ án xuất sắc thuộc lĩnh vực Kiến trúc - Xây dựng. Mùa giải năm nay ghi nhận số lượng tham dự cao kỷ lục với 312 đồ án đến từ 29 trường đại học trên cả nước. Đặc biệt, lần đầu tiên trong lịch sử 38 năm tổ chức, Giải thưởng trao hai giải Đặc biệt cho những đồ án có chất lượng nổi bật.
Bắc Ninh: Hội thảo Sử dụng và khai thác công cụ sở hữu trí tuệ
Ngày 12/11, Liên hiệp các Hội Thành phố đã phối hợp Cục Sở hữu trí tuệ- Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức Hội thảo “Sử dụng và khai thác công cụ sở hữu trí tuệ thúc đẩy hoạt động nghiên cứu phát triển và đổi mới sáng tạo trong các trường đại học, cao đẳng trên địa bàn Thành phố Bắc Ninh”.
Đắk Lắk: Phát huy giá trị rừng và biển trong phát triển kinh tế xã hội của tỉnh
Việc hợp nhất tỉnh Đắk Lắk và tỉnh Phú Yên đã hình thành một không gian phát triển mới, kết nối vùng cao nguyên với duyên hải, kết nối đại ngàn với Biển Đông. Đây không chỉ là sự thay đổi về địa giới hành chính mà còn mở ra cơ hội tổ chức lại không gian phát triển, khai thác và sử dụng hiệu quả hơn các nguồn lực tự nhiên, văn hóa và con người.
Đẩy mạnh giáo dục STEM, tạo nền tảng phát triển nhân tài khoa học và công nghệ tại An Giang
Ngày 12/11, Liên hiệp Hội Việt Nam phối hợp với Liên hiệp Hội tỉnh An Giang tổ chức Hội thảo “Đẩy mạnh giáo dục STEM để phát triển nhân tài khoa học và công nghệ tỉnh An Giang”. Hội thảo có sự tham dự của lãnh đạo Liên hiệp Hội Việt Nam, đại diện Liên hiệp Hội các tỉnh, thành phố, các cơ quan sở ngành đại phương, trường đại học, cán bộ quản lý giáo dục và đông đảo thầy cô giáo trên địa bàn tỉnh.
Nhà văn hóa Lê Hồng Dương với hành trình gìn giữ di sản Kinh Bắc
Nhân dịp kỷ niệm Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11), sáng 12/12 tại Hà Nội, Viện Nghiên cứu, Bảo tồn và Phát huy Văn hóa Dân tộc (trực thuộc Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam) đã phối hợp với Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam tổ chức hội thảo khoa học với chủ đề “Nhà văn hóa Lê Hồng Dương với Di sản văn hóa dân tộc”.