Mộ Mạc Công Du ở đâu

a. Hà Tiên Địa Phương Chí của Trần Thiêm Trung

Sách được soạn thảo ngày 5 – 3 – 1957, in ronéo năm 1962 trên một mặt giấy. cả tập dày trên 130 tờ, các trang sách đánh số không trật tự, nhưng nội dung gộp chung gồm 50 trang chữ đánh máy, có một số trang vẽ bản đồ và nhiều văn bia chữ Hán.

Đây xét riêng các văn bia chữ Hán. Sách có kèm giữa tờ/ trang thứ 42 bis và tờ/ trang thứ 43 là 38 trang/ tờ chép 45 mẫu văn bia chữ Hán. Khi chép các văn bia ấy, ông Trần Thiêm Trung đã nhờ một người biết chữ Hán chép hộ. Nhưng bản thân người viết không rành công việc khảo cứu, nên có chỗ ghi thiếu, nơi lại chép thừa. Tờ đầu (số 1) là bia mộ Mạc Cửu, tờ cuối (số 45) là bia Phụng Nghị Đại Phu họ Mạc.Tập văn bia này được Trần Thiêm Trung sao gửi cho Trương Bửu Lâm, Viện trưởng Viện Khảo cổ Sài Gòn, trước khi xảy ra vụ Ngô Đình Diệm bị đảo chánh năm 1963. Trong số 45 bia ấy, có văn bia mộ Mạc Công Tài mà không có văn bia Mạc Công Du. Có lẽ ông Trần Thiêm Trung không biết trên núi Bình San có mộ Mạc Công Du. Hoặc giả người viết Hà Tiên địa phương chíkhông quan tâm tìm hiểu ngôi mộ đất nằm dưới chân Mạc Tử Hoàng. Vào năm 1957 – 1962, ngôi mộ đất này đã hiện diện nơi đó, mà bia đá chưa khắc chữ nào. Trong sách của ông cũng không một lời nào viết về ngôi mộ này.

b. Hà Tiên Mạc Thị thế hệ khảocủa Trần Kinh Hoà

Theo lời mở đầu sách Hà Tiên Mạc Thị thế hệ khảocủa tác giả, quyển sách này ra đời do bởi tập văn bia ở núi Bình San, mà ông Trương Bửu Lâm Viện trưởng Viện Khảo cổ Sài Gòn đã đưa cho tác giả. Ông Lâm nhờ ông này điều chỉnh hộ, khi giáo sư họ Trần đang thỉnh giảng tại Sài Gòn, Huế và Đà Lạt. Nhưng tác giả chưa kịp đi Hà Tiên đối chiếu với thực địa thì xảy ra vụ đảo chánh Ngô Đình Diệm, tác giả Trần Kinh Hoà đành phải rời Việt Nam, đi Hồng Kông. Sách Hà Tiên Mạc thị thế hệ khảohoàn thành tại Hồng Kông. Tập văn bia của Trương Bửu Lâm là do Trần Thiêm Trung gửi cho, trích từ sách Hà Tiên địa phương chí.Sách của giáo sư Trần Kinh Hoà không có bia mộ Mạc Công Du là điều đương nhiên, vì sách Hà Tiên địa phương chíkhông có.

Qua khảo sát, chúng ta biết chắc chắn mộ Mạc Công Du không phải bị thất lạc như nhiều người đã lầm tưởng. Ngày nay chúng ta biết được ngôi mộ Mạc Công Du tồn tại núi Bình San, và chúng ta có thể xác định được.

Chúng tôi xin mời qúi vị trở lại tình hình trước năm 2005.

Chúng ta đều biết từ xưa nay, tại khu vực núi Lăng Hà Tiên có một qui luật bất thành văn. Nếu không phải là con cháu họ Mạc, không ai được phép chôn tại khu thềm mộ chính diện. Từ mộ Mạc Tử Hoàng trở xuống, những ngôi mộ được chôn theo một qui cách nhất định: chỉ thế hệ con mới đước đặt nằm ở tầng thấp hơn ở phía dưới. Vì Mạc Công Du đã là Trấn thủ Hà Tiên từ năm 1818, chắc chắn ngàoi ông ra không ai được phép chôn tại bậc thềm dưới chân Mạc Tử Hoàng.Có một ngôi mộ đất ở thềm chính, nằm dưới chân Mạc Tử Hoàng, trên đường dẫn qua mộ Mạc Thiên Tích. Trước mộ đất có cái bia bằng đá granit, cao độ 8 tấc, rộng 3 tấc. Mặt bia không có chữ nào. Dưới bia có mặt bàn bằng đá khá tốt. Hàng năm, con cháu họ Mạc vẫn đến đây cúng kiến, vào dịp lễ thanh minh. Những gì chúng tôi vừa trình bày trên đây là sự thật. Thời gian qua chúng tôi đã khảo cứu và nắm vững các tư liệu nên biết rõ đây là mộ của Mạc Công Du. Phía dưới ngôi mộ là khu sinh phần do Mạc Công Du cho làm trước khi chết.

Ông Nguyễn Thanh Tòng, cháu gọi bà Mạc Thị Hương bằng bà ngoại cùng với một số con cháu họ Mạc ở Cà Mau, đã xác nhận với ban Bảo vệ Di tích núi Bình San rằng: hằng năm mỗi kỳ cúng thanh minh, gia đình họ Mạc vẫn đến cúng vái và truyền khẩu với nhau để nhắc cho con cháu biết: mộ đất ở tầng dưới mộ Mạc Tử Hoàng chính là người con ông ấy.Họ xin ban Bảo vệ Di tích núi Bình San cho phép lập bia và bảo đảm rằng: nếu có ai trưng đủ bằng cớ, chứng minh ấy là thân nhân của họ, con cháu họ Mạc sẵn sàng đứng ra nhận lãnh trách nhiệm và chịu thiệt hại về mặt vật chất cũng như tinh thần. Họ bảo đảm rằng đây là ông tổ của họ thì không ai tranh chấp được.

Khi thấy thân nhân họ Mạc có ý muốn dựng lại bia có khắc chữ đàng hoàng, và nghĩ rằng đấy là việc làm hợp đạo lý của con cháu họ Mạc, chúng tôi không ngăn cản họ. Cái bia có tên Mạc Công Du hôm nay là do con cháu họ Mạc dựng vào dịp thanh minh năm 2006. Từ đó gia đình họ Mạc cất đi được cái mặc cảm có tội với tiền thân, tổ phụ. Đã từ lâu, họ rất đau khổ: Trên nửa thế kỷ nay, Hà Tiên có con đường Mạc Công Du, thế mà mồ mả ông tổ đời thứ tư nhánh trực hệ của họ lại không ai biết(thời Pháp con đường gọi Rue de l’Inspection, được đổi thành đường Mạc Công Du từ năm 1954).