Lương y Phó Đức Thành - Một trí thức yêu nước

Nền Đông y Việt Namđã có hàng nghìn năm lịch sử, là di sản văn hóa Việt Namvới những phương pháp chữa bệnh độc đáo bằng những cây thuốc quý có trên đất nước Việt Nam .

Nhiều thế hệ thầy thuốc Đông y Việt Namđã góp phần vun đắp, xây dựng nền Đông y Việt Nam với lòng yêu nước và sự nghiệp chăm sóc sức khỏe nhân dân. Từ thế kỷ thứ 13 đến thế kỷ thứ 19 đã có 59 danh y để lại cho đất nước 61 tác phẩm về y, dược và dưỡng sinh, phòng bệnh cho các thế hệ mai sau. Thế kỷ thứ 20, đất nước Việt Nam mang nhiều dấu ấn lịch sử với cuộc cách mạng tháng Tám thành công giải phóng đất nước, giải phóng dân tộc Việt Nam khỏi ách xâm lược của thực dân Pháp. Trong cuộc đấu tranh gian khổ lâu dài ấy, nhiều thầy thuốc Đông y không chỉ hành nghề chăm sóc sức khỏe nhân dân mà còn đấu tranh với chính quyền thực dân Pháp để tiếp tục xây dựng và bảo tồn nền Đông y Việt Nam .

Trong những người của thế hệ ấy có lương y Phó Đức Thành là một điển hình, cuốn sách Phó Đức Thành thân thế và sự nghiệp của Đa Văn đã nói nhiều về cụ, trong bài này, tôi muốn nói công lao của danh y Phó Đức Thành về đấu tranh thành lập “Trung kỳ y học hội” và đấu tranh bảo tồn nền Đông y Việt Nam. Ngày 17/7/1943, chính quyền Đờ cu (Decoux) toàn quyền Pháp tại Đông Dương ra lệnh cấm Đông y hoạt động, cụ Phó Đức Thành đã viết báo phản đối hành động này của chính quyền Đờ cu: “Cấm đoán, hạn chế như vậy là vô lý”.

Sau khi cách mạng tháng Tám năm 1945 thành công, cụ là người hăng hái vận động nhân dân sử dụng thuốc nam, trồng thuốc nam để tự chữa bệnh, mở các lớp học để phổ biến, sử dụng thuốc nam. Sau chiến thắng Điện Biên Phủ, khi về Hà Nội được gặp Hồ Chủ tịch, Bác Hồ đã khen ngợi cụ Phó Đức Thành “Cụ hăng hái hoạt động cho thuốc ta là một việc tốt, cần bảo tồn và phát huy vốn quý của dân tộc”.

Đoàn chủ tọa trong kỳ họp đầy tiên thành lập Hội Đông y Trung ương. (Từ trái sang phải: BS. Nguyễn Văn Hưởng, Phó Đức Thành, Nguyễn Trung Khiêm, Bành Hải Siêu, Hoàng Văn Thâm).

Sau giải phóng miền Nam, Ban Bí thư Trung ương Đảng có Chỉ thị 118CT/TW ngày 30/9/1981 cho thành lập hội Đông y các tỉnh phía Nam vừa giải phóng với ba cấp hội tỉnh, huyện, xã), cho tái lập Hội Đông y Việt Nam, bầu cụ Nguyễn Trung Khiêm làm Chủ tịch Trung ương hội, cụ Phó Đức Thành, BS. Nguyễn Văn Hưởng làm Phó Chủ tịch Trung ương hội. Sau đó cụ được cử đi vận động tổ chức thành lập các tỉnh hội từ Lạng Sơn đến Quảng Bình.

Lương y Phó Đức Thành trong một chuyến thực địa

Tôi viết bài này sau 41 năm cụ Phó Đức Thành đi xa (1880 - 1988), với tình cảm của một người thầy thuốc thế hệ sau, biết ơn thế hệ trước đã dày công xây đắp cho nền Đông y Việt Nam và Hội Đông y Việt Nam trong một chặng đường dài. Cụ đã dành cả tuổi trẻ cho đến cuối đời vẫn một lòng với sự nghiệp Đông y, vẫn làm thuốc phục vụ sức khỏe nhân dân, kể cả khi đấu tranh với thực dân Pháp để bảo vệ nền Đông y của nước nhà. Cụ là một tấm gương tận tâm với nghề nghiệp không màng danh lợi, tất cả vì nền Đông y Việt Nam .

Về Hội Đông y Việt Nam, cụ là người sáng lập ra “Trung kỳ y học hội” (năm 1936) suốt một chặng đường dài từ 1928 đến 1936 trong khó khăn gian khổ đấu tranh với chính quyền thực dân Pháp để lập ra một tổ chức nghề nghiệp yêu nước tiền thân của Hội Đông y Việt Nam ngày nay và sau cách mạng tháng 8/1945 thành công, cụ đã đi suốt chặng đường cách mạng cho đến khi Hội Đông y Việt Nam được tái lập 1957. Khi tuổi già sức yếu vẫn hăng say nhiệt tình với Hội Đông y, với nền Đông y Việt Nam . Cụ đã hy sinh trên một chuyến đi công tác dự Đại hội Hội Đông y tỉnh Cao Bằng.

Lương y, thầy thuốc Phó Đức Thành - một trí thức yêu nước xứng đáng là bậc tiền bối có tấm gương cao cả, sự hy sinh trong sáng của một người sáng lập ra Hội Đông y Việt Nam . Mong rằng vong linh của cụ được về Y miếu Thăng Long để hàng năm các thế hệ thầy thuốc Đông y Việt Nam đến thắp hương tưởng nhớ cụ”.