Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam
Thứ bảy, 27/02/2010 17:33 (GMT+7)

Lương y Phó Đức Thành - Một trí thức yêu nước

Nền Đông y Việt Namđã có hàng nghìn năm lịch sử, là di sản văn hóa Việt Namvới những phương pháp chữa bệnh độc đáo bằng những cây thuốc quý có trên đất nước Việt Nam .

Nhiều thế hệ thầy thuốc Đông y Việt Namđã góp phần vun đắp, xây dựng nền Đông y Việt Nam với lòng yêu nước và sự nghiệp chăm sóc sức khỏe nhân dân. Từ thế kỷ thứ 13 đến thế kỷ thứ 19 đã có 59 danh y để lại cho đất nước 61 tác phẩm về y, dược và dưỡng sinh, phòng bệnh cho các thế hệ mai sau. Thế kỷ thứ 20, đất nước Việt Nam mang nhiều dấu ấn lịch sử với cuộc cách mạng tháng Tám thành công giải phóng đất nước, giải phóng dân tộc Việt Nam khỏi ách xâm lược của thực dân Pháp. Trong cuộc đấu tranh gian khổ lâu dài ấy, nhiều thầy thuốc Đông y không chỉ hành nghề chăm sóc sức khỏe nhân dân mà còn đấu tranh với chính quyền thực dân Pháp để tiếp tục xây dựng và bảo tồn nền Đông y Việt Nam .

Trong những người của thế hệ ấy có lương y Phó Đức Thành là một điển hình, cuốn sách Phó Đức Thành thân thế và sự nghiệp của Đa Văn đã nói nhiều về cụ, trong bài này, tôi muốn nói công lao của danh y Phó Đức Thành về đấu tranh thành lập “Trung kỳ y học hội” và đấu tranh bảo tồn nền Đông y Việt Nam. Ngày 17/7/1943, chính quyền Đờ cu (Decoux) toàn quyền Pháp tại Đông Dương ra lệnh cấm Đông y hoạt động, cụ Phó Đức Thành đã viết báo phản đối hành động này của chính quyền Đờ cu: “Cấm đoán, hạn chế như vậy là vô lý”.

Sau khi cách mạng tháng Tám năm 1945 thành công, cụ là người hăng hái vận động nhân dân sử dụng thuốc nam, trồng thuốc nam để tự chữa bệnh, mở các lớp học để phổ biến, sử dụng thuốc nam. Sau chiến thắng Điện Biên Phủ, khi về Hà Nội được gặp Hồ Chủ tịch, Bác Hồ đã khen ngợi cụ Phó Đức Thành “Cụ hăng hái hoạt động cho thuốc ta là một việc tốt, cần bảo tồn và phát huy vốn quý của dân tộc”.

Đoàn chủ tọa trong kỳ họp đầy tiên thành lập Hội Đông y Trung ương. (Từ trái sang phải: BS. Nguyễn Văn Hưởng, Phó Đức Thành, Nguyễn Trung Khiêm, Bành Hải Siêu, Hoàng Văn Thâm).

Năm 1956, cụ Phó Đức Thành được Bộ Y tế mời về Bộ để xây dựng tổ chức Đông y của ngành y tế. Cụ là người chủ trương và vận động đểtái thành lập Hội Đông y Việt Nam năm 1957. Ngày 23/3/1957 ban trù bị gồm: cụ Phó Đức Thành trưởng ban, cụ Lê Huy Phách phó trưởng ban, cụ Vũ Khắc Gia thư ký, cụ Quan Triệu Ngang, Lê Đại Thành, PhanTrọng Quỳnh, Phạm Văn Hoán, Nguyễn Trung Khiêm, BS. Nguyễn Văn Hưởng. Sau đó, Bộ Nội vụ ban hành nghị định số 399VN/DC/NV ngày 3/6/1957 (tiền thân của Hội Đông y Việt Nam được thành lập theo Nghịđịnh số 337NV/NĐ ngày 22/8/1946 gọi là Hội Nghiên cứu nam dược, đến năm 1948 tản cư về huyện Phú Xuyên, Hà Đông (nay là Hà Nội). Hội đổi tên thành Hội Đông y cứu quốc năm 1957 được tái lập từ VĩnhLinh trở ra gồm 32 tỉnh thành phía Bắc với bốn cấp hội từ Trung ương đến cơ sở.

Sau giải phóng miền Nam, Ban Bí thư Trung ương Đảng có Chỉ thị 118CT/TW ngày 30/9/1981 cho thành lập hội Đông y các tỉnh phía Nam vừa giải phóng với ba cấp hội tỉnh, huyện, xã), cho tái lập Hội Đông y Việt Nam, bầu cụ Nguyễn Trung Khiêm làm Chủ tịch Trung ương hội, cụ Phó Đức Thành, BS. Nguyễn Văn Hưởng làm Phó Chủ tịch Trung ương hội. Sau đó cụ được cử đi vận động tổ chức thành lập các tỉnh hội từ Lạng Sơn đến Quảng Bình.

Lương y Phó Đức Thành trong một chuyến thực địa

Cụ Phó Đức Thành là người say mê với thuốc nam, cụ đã sưu tầm nhiều cây thuốc quý, trồng nhiều thuốc nam để hướng dẫn nhân dân dùng.Những cây thuốc, vị thuốc cụ sưu tầm được đã đăng trên Tạp chí “Dược học thông báo” (Năm 1959). Cụ còn mở nhiều lớp học bồi dưỡng kiến thức thuốc nam cho cán bộ hội viên Hội Đông y và những ngườihành nghề Đông y lúc bấy giờ. Cụ còn là thầy giáo dạy cho lớp cán bộ đầu tiên vượt Trường Sơn đi đánh Mỹ giải phóng miền Nam (đi B) về kiến thức tìm và sử dụng thuốc nam trong rừng những năm 1958 -1959 trước khi đoàn lên đường ra mặt trận. Cụ viết sách và nhiều tài liệu về các cây thuốc của Việt Nam .

Tôi viết bài này sau 41 năm cụ Phó Đức Thành đi xa (1880 - 1988), với tình cảm của một người thầy thuốc thế hệ sau, biết ơn thế hệ trước đã dày công xây đắp cho nền Đông y Việt Nam và Hội Đông y Việt Nam trong một chặng đường dài. Cụ đã dành cả tuổi trẻ cho đến cuối đời vẫn một lòng với sự nghiệp Đông y, vẫn làm thuốc phục vụ sức khỏe nhân dân, kể cả khi đấu tranh với thực dân Pháp để bảo vệ nền Đông y của nước nhà. Cụ là một tấm gương tận tâm với nghề nghiệp không màng danh lợi, tất cả vì nền Đông y Việt Nam .

Về Hội Đông y Việt Nam, cụ là người sáng lập ra “Trung kỳ y học hội” (năm 1936) suốt một chặng đường dài từ 1928 đến 1936 trong khó khăn gian khổ đấu tranh với chính quyền thực dân Pháp để lập ra một tổ chức nghề nghiệp yêu nước tiền thân của Hội Đông y Việt Nam ngày nay và sau cách mạng tháng 8/1945 thành công, cụ đã đi suốt chặng đường cách mạng cho đến khi Hội Đông y Việt Nam được tái lập 1957. Khi tuổi già sức yếu vẫn hăng say nhiệt tình với Hội Đông y, với nền Đông y Việt Nam . Cụ đã hy sinh trên một chuyến đi công tác dự Đại hội Hội Đông y tỉnh Cao Bằng.

Lương y, thầy thuốc Phó Đức Thành - một trí thức yêu nước xứng đáng là bậc tiền bối có tấm gương cao cả, sự hy sinh trong sáng của một người sáng lập ra Hội Đông y Việt Nam . Mong rằng vong linh của cụ được về Y miếu Thăng Long để hàng năm các thế hệ thầy thuốc Đông y Việt Nam đến thắp hương tưởng nhớ cụ”.

Xem Thêm

Tin mới

Liên hiệp Hội tỉnh Đắk Lắk – Thành viên tích cực của Mặt trận trong giai đoạn mới
Trong hệ thống Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Liên hiệp Hội tỉnh Đắk Lắk là tổ chức tập hợp, đoàn kết đội ngũ trí thức KH&CN, làm cầu nối giữa trí thức với Đảng, Nhà nước và Nhân dân. Trong giai đoạn mới, phát huy vai trò thành viên của Mặt trận, Liên hiệp Hội tăng cường phối hợp, phát huy trí tuệ đội ngũ trí thức, góp phần củng cố khối đại đoàn kết và thúc đẩy tỉnh Đắk Lắk phát triển nhanh, bền vững.
VUSTA tổng kết 15 năm triển khai Dự án Quỹ Toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS
Ngày 12/11/2026, tại Quảng Ninh, Ban Quản lý dự án VUSTA - Dự án Quỹ Toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS tổ chức tổng kết dự án giai đoạn 2024-2026, đồng thời nhìn lại toàn bộ chặng đường hoạt động giai đoạn 2011-2026. Sự kiện đánh dấu 15 năm VUSTA đóng vai trò là cầu nối chiến lược, gắn kết cộng đồng cùng hệ thống y tế công của Việt Nam trong công tác phòng, chống dịch bệnh.
Giải thưởng Loa Thành lần thứ 38: Lần đầu tiên trao 02 giải Đặc biệt, ghi nhận 312 đồ án dự thi
Sáng 15/11, tại Hà Nội, Lễ trao Giải thưởng Loa Thành lần thứ 38 năm 2026 được tổ chức nhằm vinh danh những đồ án xuất sắc thuộc lĩnh vực Kiến trúc - Xây dựng. Mùa giải năm nay ghi nhận số lượng tham dự cao kỷ lục với 312 đồ án đến từ 29 trường đại học trên cả nước. Đặc biệt, lần đầu tiên trong lịch sử 38 năm tổ chức, Giải thưởng trao hai giải Đặc biệt cho những đồ án có chất lượng nổi bật.
Bắc Ninh: Hội thảo Sử dụng và khai thác công cụ sở hữu trí tuệ
Ngày 12/11, Liên hiệp các Hội Thành phố đã phối hợp Cục Sở hữu trí tuệ- Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức Hội thảo “Sử dụng và khai thác công cụ sở hữu trí tuệ thúc đẩy hoạt động nghiên cứu phát triển và đổi mới sáng tạo trong các trường đại học, cao đẳng trên địa bàn Thành phố Bắc Ninh”.
Đắk Lắk: Phát huy giá trị rừng và biển trong phát triển kinh tế xã hội của tỉnh
Việc hợp nhất tỉnh Đắk Lắk và tỉnh Phú Yên đã hình thành một không gian phát triển mới, kết nối vùng cao nguyên với duyên hải, kết nối đại ngàn với Biển Đông. Đây không chỉ là sự thay đổi về địa giới hành chính mà còn mở ra cơ hội tổ chức lại không gian phát triển, khai thác và sử dụng hiệu quả hơn các nguồn lực tự nhiên, văn hóa và con người.
Đẩy mạnh giáo dục STEM, tạo nền tảng phát triển nhân tài khoa học và công nghệ tại An Giang
Ngày 12/11, Liên hiệp Hội Việt Nam phối hợp với Liên hiệp Hội tỉnh An Giang tổ chức Hội thảo “Đẩy mạnh giáo dục STEM để phát triển nhân tài khoa học và công nghệ tỉnh An Giang”. Hội thảo có sự tham dự của lãnh đạo Liên hiệp Hội Việt Nam, đại diện Liên hiệp Hội các tỉnh, thành phố, các cơ quan sở ngành đại phương, trường đại học, cán bộ quản lý giáo dục và đông đảo thầy cô giáo trên địa bàn tỉnh.
Nhà văn hóa Lê Hồng Dương với hành trình gìn giữ di sản Kinh Bắc
Nhân dịp kỷ niệm Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11), sáng 12/12 tại Hà Nội, Viện Nghiên cứu, Bảo tồn và Phát huy Văn hóa Dân tộc (trực thuộc Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam) đã phối hợp với Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam tổ chức hội thảo khoa học với chủ đề “Nhà văn hóa Lê Hồng Dương với Di sản văn hóa dân tộc”.