Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam
Thứ tư, 22/07/2009 17:25 (GMT+7)

Ký ức về người con gái của tướng Giáp

Tuổi thơ dữ dội và vinh quang

GS.TS Võ Hồng Anh (thứ 2 từ trái sang) chơi cùng bạn bè khi học ở Internat. (Ảnh được TS Hồ Bất Khuất cung cấp)
GS.TS Võ Hồng Anh (thứ 2 từ trái sang) chơi cùng bạn bè khi học ở Internat. (Ảnh được TS Hồ Bất Khuất cung cấp)
GS.TS Hồng Anh là kết quả của mối tình lãng mạn giữa hai trí thức trẻ có hoài bão lớn. Năm 1929, anh thanh niên cách mạng Võ Nguyên Giáp trong vai một nhà báo đi trên một chuyến xe lửaHà Nội - Huế để thực hiện một nhiệm vụ cách mạng. Khi tàu dừng ở ga Vinh, có hai thiếu nữ lên tàu. Ngay lúc ấy, Võ Nguyên Giáp đã để ý đến cô gái có mái tóc dày đen nhánh xoã ngang lưng, nước datrắng hồng, gương mặt trái xoan hiền dịu, đôi mắt đen láy ánh lên một sự thẳng thắn, cương trực và rất đỗi dịu dàng. Khi biết được đó chính là em gái của chị Nguyễn Thị Minh Khai, Võ Nguyên Giáp càngđể ý hơn.

Hôm ấy, Nguyễn Thị Quang Thái lên đường vào Huế nhập học trường Đồng Khánh. Câu chuyện giữa anh thanh niên và người bạn đi cùng sôi nổi, Quang Thái ngồi im lặng, mãi sau mới tham gia chuyện trò. Ấn tượng của Võ Nguyên Giáp lúc đó về cô nữ sinh Đồng Khánh Huế xinh đẹp và ít nói rất mạnh.

Sau khi vào Huế làm việc tại Quan hải tùng thư, rồi làm biên tập cho báo Tiếng dâncủa cụ Huỳnh Thúc Kháng,  Võ Nguyên Giáp không quên lưu giữ hình ảnh người nữ sinh Đồng Khánh ông đã gặp trên chuyến tàu hôm nào.

Thế rồi, một hôm nữ sinh Quang Thái đến tìm gặp một người để nhận công tác đoàn thể. Hóa ra đó lại là Võ Nguyên Giáp. Cuộc gặp gỡ đột ngột khiến Võ Nguyên Giáp sững sờ, trái tim xao xuyến. Từ đây, hai người bắt đầu kết thân và thành vợ thành chồng năm Võ Nguyên Giáp 24 tuổi, còn Quang Thái 20 tuổi.

Sau khi cưới nhau, họ ra Hà Nội, Võ Nguyên Giáp dạy học, Quang Thái học trường Y. Năm 1941, Võ Hồng Anh ra đời ở thủ đô nhưng không được sống với ba mẹ nhiều vì ba mẹ bận việc cách mạng. Quang Thái bị bắt và bị giam ở Hỏa Lò. Trước khi chết, bà rất mong được gặp Hồng Anh. Bà nội đưa Hồng Anh lên tàu ra gặp mẹ nhưng năm đó máy bay của quân đồng minh ném bom đoàn tàu, bà cháu không ra được. Thế là nhà cách mạng Quang Thái hy sinh mà không được gặp chồng con.

Trong kháng chiến chống Pháp, khi sơ tán lên Việt Bắc, một lần Bác Hồ đến thăm gia đình, Hồng Anh nhận ra Bác ngay, nhưng không dám tới gần. Mãi tới khi ba bảo: “Hồng Anh ra đây chào Bác Hồ đi con!”, lúc ấy chị mới lò dò đến gần Bác và nói: “Cháu chào Bác Hồ ạ!”. Bác Hồ kéo Hồng Anh vào lòng hỏi: “Ra Việt Bắc cháu có vui không?”. “Dạ, có ạ”. Ba Hồng Anh nói thêm: “Nó ra đây thấy cái gì cũng mới lạ. Vừa rồi được đi ô tô lần đầu, cháu reo lên vui thích, nhưng chỉ một lúc sau là ỉu xìu vì chóng mặt”. Bác Hồ cúi xuống hỏi: “Thế lúc ấy cháu có khóc không?” “Dạ, cháu chưa khóc ạ!”, Bác Hồ liền sửa ngay: “Cháu phải nói là “không khóc” chứ không phải là chưa khóc”.

Nữ sinh Võ Hồng Anh đọc lời chào mừng Bác Hồ thăm Liên Xô năm 1955.
Nữ sinh Võ Hồng Anh đọc lời chào mừng Bác Hồ thăm Liên Xô năm 1955.
Về sau chính GS.TS Hồng Anh là một trong những người được Bác Hồ yêu mến đặc biệt. Khi chị còn là học sinh trường Internat, mỗi lần sang thăm Liên Xô, Bác Hồ đều ghé thăm trường và chính HồngAnh được tập thể tín nhiệm viết và đọc lời chúc mừng Bác, kể cho Bác nghe về tình hình học tập, sinh hoạt của sinh viên Việt Nam tại Xô Viết.

Với GS.TS Hồng Anh, đó là “những kỷ niệm không bao giờ quên” mà chị thường nhắc lại mỗi khi trò chuyện với bạn bè cũng như vào các dịp kỷ niệm sinh nhật Bác hay ngày Quốc khánh 2/9.

Nhà khoa học tài năng và trách nhiệm

“Tôi không dám hỏi chị là phụ nữ, tại sao lại chọn lĩnh vực vật lý lý thuyết vốn khô khan, trừu tượng, mênh mông và khó được mọi người thừa nhận, vì biết chị đạt được nhiều điều trong lĩnh vực này” - TS Hồ Bất Khuất tiếp tục câu chuyện.

Vào thời gian GS.TS Hồng Anh làm việc tại Viện Năng lượng nguyên tử quốc gia, trong một lần nói chuyện với TS Hồ Bất Khuất về ý kiến của mình về việc xây dựng nhà máy điện hạt nhân tại Việt Nam, GS.TS Hồng Anh cho biết: “Nhà máy điện hạt nhân thì chắc chắn chúng ta phải xây dựng rồi, nhưng ở đâu, lúc nào, chọn công nghệ, nguyên lý gì… cần phải có tính toán kỹ lưỡng. Trên thực tế vấn đề này đã có một số quan điểm, phản ứng khác nhau. Nói về vấn đề này phải đúng nơi, đúng chỗ, đại diện cho quan điểm nào”.  

GS.TS Võ Hồng Anh (bìa phải) chụp ảnh tại quê nhà An Xá - Quảng Bình năm 2007. (Ảnh được gia đình Đại tướng Võ Nguyên Giáp cung cấp)
GS.TS Võ Hồng Anh (bìa phải) chụp ảnh tại quê nhà An Xá - Quảng Bình năm 2007. (Ảnh được gia đình Đại tướng Võ Nguyên Giáp cung cấp)
TS Hồ Bất Khuất kể rằng: “Chị nói vậy cho kín nhẽ, nhưng tôi biết sự lựa chọn của chị rồi. Chị đặc biệt nhấn mạnh phải đào tạo cán bộ có tác phong khoa học chính xác và nghiêm túc từ bây giờ.Làm điện hạt nhân không có chỗ cho tư tưởng xà xẻo, rút ruột công trình, hay thái độ tắc trách. Với văn hóa, tác phong và phẩm chất như hiện nay, chúng ta chưa thể làm điện hạt nhân được”.

Thật ra, thời gian, địa điểm làm việc đối với chị chỉ có ý nghĩa tương đối. Điều cơ bản xuyên suốt hoạt động của chị là những vấn đề khoa học vật lý lý thuyết và thái độ sống (mà chị chọn cũng trên cơ sở rất khoa học). Dù là GS.TS khoa học, dù đã có trên 60 công trình khoa học được công bố, được nhiều giả thưởng, nhưng chị không phải là người thành đạt. Chính chị nói: “ Có lẽ tôi không thấy mình thích hợp với hai chữ “thành đạt””.

Những lần trò chuyện với chị, tôi biết là chị không hài lòng về mình, chưa hài lòng về những gì chị đã làm được. Vì vậy, sau khi rời Viện Năng lượng nguyên tử quốc gia, chị tham gia Hội Vật lý Việt Nam, mong tiếp tục làm và nghiên cứu khoa học có ý nghĩa thực tiễn hơn.

Còn nữa, chị nói với tôi là sẽ viết một cái gì đấy về gia đình mình, về ông nội, bà nội - những người đã truyền cho chị những tri thức đầu tiên về văn học dân gian, những bài học đầu tiên về chia ly, đợi chờ, về việc người thân quan tâm, chăm sóc lẫn nhau. Tôi cũng mong được đọc quyển sách như vậy của chị, nhưng có lẽ, không kịp nữa rồi.

GS.TS Võ Hồng Anh sinh năm 1941 tại Hà Nội.

1954 - 1959: Học tại Internat, Moskva

1959 - 1965: Sinh viên Đại học Tổng hợp Moskva mang tên Lomonosov

1965 - 1970: Làm việc tại Ủy ban khoa học Nhà nước Việt Nam

1966 - 1968: Làm luận án Phó tiến sỹ tại ĐHTH Lomonosov.

1982: Bảo vệ luận án Tiến sỹ

1970 - 1986: Làm việc tại Viện Vật lý, Viện Khoa học Việt Nam

1987 - 2003: Làm việc tại Viện Năng lượng nguyên tử quốc gia.

Từ 2004, hội viên Hội Vật lý Việt Nam .

 

Xem Thêm

Tin mới

Liên hiệp Hội tỉnh Đắk Lắk – Thành viên tích cực của Mặt trận trong giai đoạn mới
Trong hệ thống Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Liên hiệp Hội tỉnh Đắk Lắk là tổ chức tập hợp, đoàn kết đội ngũ trí thức KH&CN, làm cầu nối giữa trí thức với Đảng, Nhà nước và Nhân dân. Trong giai đoạn mới, phát huy vai trò thành viên của Mặt trận, Liên hiệp Hội tăng cường phối hợp, phát huy trí tuệ đội ngũ trí thức, góp phần củng cố khối đại đoàn kết và thúc đẩy tỉnh Đắk Lắk phát triển nhanh, bền vững.
VUSTA tổng kết 15 năm triển khai Dự án Quỹ Toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS
Ngày 12/11/2026, tại Quảng Ninh, Ban Quản lý dự án VUSTA - Dự án Quỹ Toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS tổ chức tổng kết dự án giai đoạn 2024-2026, đồng thời nhìn lại toàn bộ chặng đường hoạt động giai đoạn 2011-2026. Sự kiện đánh dấu 15 năm VUSTA đóng vai trò là cầu nối chiến lược, gắn kết cộng đồng cùng hệ thống y tế công của Việt Nam trong công tác phòng, chống dịch bệnh.
Giải thưởng Loa Thành lần thứ 38: Lần đầu tiên trao 02 giải Đặc biệt, ghi nhận 312 đồ án dự thi
Sáng 15/11, tại Hà Nội, Lễ trao Giải thưởng Loa Thành lần thứ 38 năm 2026 được tổ chức nhằm vinh danh những đồ án xuất sắc thuộc lĩnh vực Kiến trúc - Xây dựng. Mùa giải năm nay ghi nhận số lượng tham dự cao kỷ lục với 312 đồ án đến từ 29 trường đại học trên cả nước. Đặc biệt, lần đầu tiên trong lịch sử 38 năm tổ chức, Giải thưởng trao hai giải Đặc biệt cho những đồ án có chất lượng nổi bật.
Bắc Ninh: Hội thảo Sử dụng và khai thác công cụ sở hữu trí tuệ
Ngày 12/11, Liên hiệp các Hội Thành phố đã phối hợp Cục Sở hữu trí tuệ- Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức Hội thảo “Sử dụng và khai thác công cụ sở hữu trí tuệ thúc đẩy hoạt động nghiên cứu phát triển và đổi mới sáng tạo trong các trường đại học, cao đẳng trên địa bàn Thành phố Bắc Ninh”.
Đắk Lắk: Phát huy giá trị rừng và biển trong phát triển kinh tế xã hội của tỉnh
Việc hợp nhất tỉnh Đắk Lắk và tỉnh Phú Yên đã hình thành một không gian phát triển mới, kết nối vùng cao nguyên với duyên hải, kết nối đại ngàn với Biển Đông. Đây không chỉ là sự thay đổi về địa giới hành chính mà còn mở ra cơ hội tổ chức lại không gian phát triển, khai thác và sử dụng hiệu quả hơn các nguồn lực tự nhiên, văn hóa và con người.
Đẩy mạnh giáo dục STEM, tạo nền tảng phát triển nhân tài khoa học và công nghệ tại An Giang
Ngày 12/11, Liên hiệp Hội Việt Nam phối hợp với Liên hiệp Hội tỉnh An Giang tổ chức Hội thảo “Đẩy mạnh giáo dục STEM để phát triển nhân tài khoa học và công nghệ tỉnh An Giang”. Hội thảo có sự tham dự của lãnh đạo Liên hiệp Hội Việt Nam, đại diện Liên hiệp Hội các tỉnh, thành phố, các cơ quan sở ngành đại phương, trường đại học, cán bộ quản lý giáo dục và đông đảo thầy cô giáo trên địa bàn tỉnh.
Nhà văn hóa Lê Hồng Dương với hành trình gìn giữ di sản Kinh Bắc
Nhân dịp kỷ niệm Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11), sáng 12/12 tại Hà Nội, Viện Nghiên cứu, Bảo tồn và Phát huy Văn hóa Dân tộc (trực thuộc Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam) đã phối hợp với Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam tổ chức hội thảo khoa học với chủ đề “Nhà văn hóa Lê Hồng Dương với Di sản văn hóa dân tộc”.