Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam
Thứ ba, 15/09/2009 05:09 (GMT+7)

Kỷ niệm ngày Thương binh - Liệt sĩ 27-7: Máy phát điện chạy bằng than củi

Sau hơn 30 năm tham gia quân ngũ, nay ông Quỳnh đã ở tuổi “hiếm”. Thời tiết thất thường, chợt mưa, chợt nắng ông Quỳnh nhăn mặt nén cơn đau từ vết thương trong chuyến vận chuyển lương thực qua ngã ba Lùm Bùm, giáp tỉnh Khăm Muộn. Ông kể, mùa mưa năm 1968, sau cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân, đế quốc Mỹ điên cuồng bắn phá đường Trường Sơn, nhằm chặt đứt tuyến chi viện chiến lược của ta. Các tuyến trong của ta đều thiếu nghiêm trọng nhu yếu phẩm, đạn dược. Khẩu phần ăn của mỗi người cắt giảm chỉ còn 0,2 kg gạo/ngày. Đặc biệt, tình trạng thiếu xăng rất có thể làm tê liệt tuyến vận tải Tây Trường Sơn.

Lúc đó Trạm sửa chữa ô tô thuộc Tiểu đoàn xe 56, do Nguyễn Ngọc Quỳnh làm Trạm trưởng đóng quân giữa rừng già Tây Trường Sơn. Không có xăng, máy phát điện đành bỏ xó. Sắp vào chiến dịch, đoàn xe hỏng gần 100 chiếc nối đuôi nhau chờ sửa chữa. Giữa lúc cấp bách, ông Quỳnh chợt nhớ tới thời kỳ làm thợ cơ khí của Nhà máy cơ khí Hà Nội. Khi ấy, Thủ đô vừa được tiếp quản, thiếu xăng nhà máy đã nghiên cứu, gia công để ô tô chạy được bằng than. Tại sao không dùng than củi thay cho xăng để chạy máy phát điện? Ông Quỳnh mang suy nghĩ ấy ra bàn bạc với anh em trong trạm và được mọi người ủng hộ. “Chúng tôi tháo bỏ động cơ máy phát điện, thay vào đó là động cơ của chiếc GAT 69. Để kéo mơ tơ máy phát điện, đội kỹ thuật kỳ cạch tạo ra một bộ chế hoà khí mới chạy bằng hơi than củi”, ông Quỳnh nói.

Về mặt lý thuyết, ống hút hơi của lò ga phải làm bằng đồng đỏ mới chịu được nhiệt hơn 1.000 độ C. Trong điều kiện như hiện nay, vấn đề này không quá khó nhưng giữa rừng già Trường Sơn khi ấy đào đâu ra đồng dỏ. “Bàn tính mãi, anh em trong đội đề xuất dùng thép nhíp ô tô uốn thành ống hút thay cho đồng đỏ. Khi đã có nồi hơi, chúng tôi tiếp tục “thiết kế” hệ thống tuần hoàn không khí. Than củi rất nhiều bụi, chúng tôi dùng than hoạt tính để làm bầu lọc thô, dùng nhiều lớp vải để tạo thành bầu lọc tinh mới, như vậy không làm hỏng máy phát điện. Vèo một cái, mất toi một tháng cho quá trình tìm tòi, sáng tạo, thử nghiệm vậy mà khi bật lên chiếc máy chỉ quay vài vòng rồi “nằm” yên. Than củi chất lượng kém, hơi không đủ cho máy chạy. Lại thêm 3 ngày sửa sai, chỉnh đi, sửa lại các chi tiết của lò ga và toàn bộ thiết bị, chiếc máy phát điện đã hoạt động. Dòng điện của máy phát ra ổn định. Để duy trì máy phát điện, tôi đã cử một tiểu đội (4 người) phụ trách công việc đốt than. Hàng tuần đều phải thay ống hút, bầu lọc… nhưng với cách đó, chúng tôi đã giúp chiếc máy phát điện hoạt động trong suốt mùa mưa năm đó”.

Rút kinh nghiệm trong chế tạo lò ga máy phát điện, ông Quỳnh và các chiến sĩ Trạm sửa chữa ô tô tiếp tục chế tạo lò ga cho ô tô. Lò ga ô tô nhỏ hơn nhưng phức tạp hơn máy phát điện. Nhờ cần cù, sáng tạo, những chiếc xe Gát 63 có lò ga chạy bằng than củi lại tiếp tục lăn bánh.

Chế tạo thành công lò ga cho máy phát điện và ô tô chạy bằng than củi, ông Quỳnh và đồng đội của mình đã góp sức không nhỏ vào việc thông tuyến vận chuyển lương thực, vũ khí chi viện cho chiến trường miền Nam. Suốt 4 năm liền, Trạm sửa chữa ô tô Tiểu đoàn 56 đều hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, được công nhận là Đơn vị Quyết thắng. Đó cũng là 4 năm Trạm trưởng Nguyễn Ngọc Quỳnh đạt danh hiệu “Chiến sĩ quyết thắng” và được tuyên dương danh hiệu “Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân”.

Từ sau giải phóng đến nay, cứ mỗi dịp 30/4, anh em trong đơn vị lại họp mặt tại nhà riêng của ông Quỳnh - khu tập thể Binh đoàn 12. “Chỉ tiếc trong cuốn Lịch sử Đoàn 559 - Bộ đội Trường Sơn - Đường Hồ Chí Minh do Nhà xuất bản Quân đội nhân dân xuất bản năm 1999, dày hơn 700 trang chỉ đăng ảnh, chứ không có dòng nào nhắc đến chiến công độc đáo của Anh hùng Nguyễn Ngọc Quỳnh”, đồng đội của ông - nhà báo Đỗ Phú Thọ, báo Quân đội Nhân dân cho hay.

Xem Thêm

Tin mới

Liên hiệp Hội tỉnh Đắk Lắk – Thành viên tích cực của Mặt trận trong giai đoạn mới
Trong hệ thống Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Liên hiệp Hội tỉnh Đắk Lắk là tổ chức tập hợp, đoàn kết đội ngũ trí thức KH&CN, làm cầu nối giữa trí thức với Đảng, Nhà nước và Nhân dân. Trong giai đoạn mới, phát huy vai trò thành viên của Mặt trận, Liên hiệp Hội tăng cường phối hợp, phát huy trí tuệ đội ngũ trí thức, góp phần củng cố khối đại đoàn kết và thúc đẩy tỉnh Đắk Lắk phát triển nhanh, bền vững.
VUSTA tổng kết 15 năm triển khai Dự án Quỹ Toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS
Ngày 12/11/2026, tại Quảng Ninh, Ban Quản lý dự án VUSTA - Dự án Quỹ Toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS tổ chức tổng kết dự án giai đoạn 2024-2026, đồng thời nhìn lại toàn bộ chặng đường hoạt động giai đoạn 2011-2026. Sự kiện đánh dấu 15 năm VUSTA đóng vai trò là cầu nối chiến lược, gắn kết cộng đồng cùng hệ thống y tế công của Việt Nam trong công tác phòng, chống dịch bệnh.
Giải thưởng Loa Thành lần thứ 38: Lần đầu tiên trao 02 giải Đặc biệt, ghi nhận 312 đồ án dự thi
Sáng 15/11, tại Hà Nội, Lễ trao Giải thưởng Loa Thành lần thứ 38 năm 2026 được tổ chức nhằm vinh danh những đồ án xuất sắc thuộc lĩnh vực Kiến trúc - Xây dựng. Mùa giải năm nay ghi nhận số lượng tham dự cao kỷ lục với 312 đồ án đến từ 29 trường đại học trên cả nước. Đặc biệt, lần đầu tiên trong lịch sử 38 năm tổ chức, Giải thưởng trao hai giải Đặc biệt cho những đồ án có chất lượng nổi bật.
Bắc Ninh: Hội thảo Sử dụng và khai thác công cụ sở hữu trí tuệ
Ngày 12/11, Liên hiệp các Hội Thành phố đã phối hợp Cục Sở hữu trí tuệ- Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức Hội thảo “Sử dụng và khai thác công cụ sở hữu trí tuệ thúc đẩy hoạt động nghiên cứu phát triển và đổi mới sáng tạo trong các trường đại học, cao đẳng trên địa bàn Thành phố Bắc Ninh”.
Đắk Lắk: Phát huy giá trị rừng và biển trong phát triển kinh tế xã hội của tỉnh
Việc hợp nhất tỉnh Đắk Lắk và tỉnh Phú Yên đã hình thành một không gian phát triển mới, kết nối vùng cao nguyên với duyên hải, kết nối đại ngàn với Biển Đông. Đây không chỉ là sự thay đổi về địa giới hành chính mà còn mở ra cơ hội tổ chức lại không gian phát triển, khai thác và sử dụng hiệu quả hơn các nguồn lực tự nhiên, văn hóa và con người.
Đẩy mạnh giáo dục STEM, tạo nền tảng phát triển nhân tài khoa học và công nghệ tại An Giang
Ngày 12/11, Liên hiệp Hội Việt Nam phối hợp với Liên hiệp Hội tỉnh An Giang tổ chức Hội thảo “Đẩy mạnh giáo dục STEM để phát triển nhân tài khoa học và công nghệ tỉnh An Giang”. Hội thảo có sự tham dự của lãnh đạo Liên hiệp Hội Việt Nam, đại diện Liên hiệp Hội các tỉnh, thành phố, các cơ quan sở ngành đại phương, trường đại học, cán bộ quản lý giáo dục và đông đảo thầy cô giáo trên địa bàn tỉnh.
Nhà văn hóa Lê Hồng Dương với hành trình gìn giữ di sản Kinh Bắc
Nhân dịp kỷ niệm Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11), sáng 12/12 tại Hà Nội, Viện Nghiên cứu, Bảo tồn và Phát huy Văn hóa Dân tộc (trực thuộc Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam) đã phối hợp với Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam tổ chức hội thảo khoa học với chủ đề “Nhà văn hóa Lê Hồng Dương với Di sản văn hóa dân tộc”.