Gặp "Chỉ huy trưởng" ngư trường Hoàng Sa

Tên ông là Dương Chính, hiện đang sinh sống ở xã An Hải, huyện đảo Lý Sơn.

Bây giờ tuy không đi biển nữa vì tuổi đã cao, sức yếu, nhưng lão ngư Dương Chính vẫn là người không thể thiếu được trong qúa trình chuẩn bị ra khơi bám biển dài ngày của nhiều ngư dân làng chài. Kinh nghiệm đi biển, nhất là kỹ thuật nghề lặn đêm khai thác hải sâm, kỹ thuật đánh bắt hải sản bằng lưới vây, lưới rút, lưới chuồn khơi, khả năng phỏng đoán hướng di chuyển của đàn cá, khả năng nhìn lên trời để "dự báo thời tiết"... được ông Dương Chính tích lũy trong cả đời đi biển luôn được ngư phủ thế hệ con cháu ông học tập, cho dù ngư lưới cụ và phương tiện đi biển ngày nay hiện đại gấp hàng trăm lần thế hệ ông.

Ông Chính kể, ngày trước, cả huyện chỉ có vài chiếc tàu cá có công suất trên 20 mã lực, còn lại chủ yếu là thuyền thúng, thuyền nan khai thác loanh quanh ven gành, ven lộng gần bờ. Quyết tâm ra khơi xa khai thác dài ngày trên biển, năm 1984 ông cùng ba nhóm hộ gia đình vào xưởng đóng tàu ở Tịnh Kỳ (Sơn Tịnh) đặt đóng 3 tàu cá, công suất mỗi chiếc gần 40CV được coi là "hoành tráng" nhất huyện. Có tàu công suất lớn rồi, nhưng khó khăn lúc này là không có mấy ai có thể tin được mình có khả năng bám biển dài ngày. Ông Chính lại đứng ra vận động bà con, ông còn cam đoan nếu như chuyến ra khơi lần này không thành công thì ông sẽ chịu mọi phí tổn cho các tàu đi cùng.

Trước sự kiên trì và qủa quyết của ông, hai nhóm hộ gia đình đã đồng ý cùng ông tiến ra biển lớn. Chuyến ra khơi dài ngày đầu tiên của ba chiếc tàu mang số hiệu QNg 071 TS, QNg 072 TS và QNg 073 TS (mỗi tàu có 15 ngư phủ) do chỉ huy trưởng Dương Chính chịu trách nhiệm cầm lái và tiên phong dẫn đường xuất bến vào ngày 9/6/1987, nhằm hướng Đông bắc thẳng tiến. Sau gần 3 ngày đêm vượt sóng, đoàn thuyền đánh cá của Dương Chính đã tiếp cận ngư trường được ông chấm tọa độ từ trước là khu vực đảo Tri Tôn hay còn gọi là Bãi Cát Vàng. Sang hai ngày hôm sau, đoàn tàu đã di chuyển đến khu vực bãi đá khu vực phía bắc quần đảo Hoàng Sa và thả neo tại đây.

Ông Chính nhớ lại, cả đời ông theo cha đi biển nhưng chưa bao giờ ông tận mắt chứng kiến ngư trường nào phong phú hải sản như nơi đây. Các loại hải sản có gía trị cao như ốc đụn, sà cừ, các lọai hải sâm nhiều vô kể, cá trích, cá nục đi từng đàn ken dày mặt biển. Sau mười ngày khai thác, khoang chứa của cả ba chiếc tàu không còn chỗ chứa, chỉ huy trưởng Dương Chính ra lệnh nhổ neo nhằm hướng bến cảng Phú Thọ (Quảng Ngãi) trực chỉ.

Ông Chính tâm sự, đi biển ngày xưa chủ yếu là tàu có công suất nhỏ và cũng không có các phương tiện hiện đại (máy thông tin liên lạc, máy tầm ngư, máy định vị) như bây giờ. Biển cả mênh mông, thuyền trưởng phải dùng đèn dầu đặt cạnh la bàn, dùng ánh sáng ngọn đèn nhỏ nhoi ấy để điều khiển con tàu chạy theo hướng chỉ của la bàn. Cũng do không có phương tiện kỹ thuật hỗ trợ, nên trong qúa trình di chuyển đến ngư trường mới, người thuyền trưởng phải thường xuyên thay đổi hướng đi để tránh va phải chướng ngại vật, nhất là vào ban đêm. Bây giờ tuy không đi biển nữa, nhưng ngư trường khu vực quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa với đặc điểm riêng của từng vùng thì ông Chính vẫn còn nhớ như in.

Tàu cá của ngư dân Lý Sơn ra khơi đánh bắt xa bờ.

Đây cũng là nơi bà con thường đưa tàu thuyền vào neo đậu an toàn mỗi khi có bão. Ngư trường Hoàng Sa thực sự là "mái nhà chung" của ngư dân Quảng Ngãi và ngư dân các tỉnh miền Trung. Ông Chính tâm sự: Bám biển dài ngày là công việc đầy gian khổ, nhưng mỗi khi tàu đầy khoang trở về bến lại nôn nao nhớ biển.

Vì nhớ biển và nguồn lợi đem lại từ biển, nên mỗi năm đoàn tàu của ông Chính thực hiện không dưới 20 chuyến ra khơi bám biển dài ngày. Sau chuyến ra khơi xa đầu tiên thắng lợi mỹ mãn ấy, đoàn thuyền của Dương Chính đã chính thức mở ra một thời kỳ làm ăn mới cho ngư dân huyện đảo Lý Sơn là tiến ra ngư trường khơi xa, bám biển dài ngày với các loại ngư cụ, tàu thuyền có công suất ngày càng lớn hơn, hiện đại hơn.

Nối tiếp nghề đi biển của cha, anh Dương Minh Thuấn (35 tuổi) con của lão ngư Dương Chính bây giờ là thuyền trưởng của chiếc tàu có công suất 180 CV, chuyên hành nghề lặn bắt hải sâm và nghề lưới chuồn dài ngày ở ngư trường xa khơi thuộc khu vực quần đảo Hoàng Sa.

Gần 25 năm kể từ chuyến ra khơi đầu tiên của lão ngư Dương Chính, đoàn tàu đánh cá của ngư dân huyện đảo Lý Sơn đã tăng lên đến hàng nghìn lần, tăng cả về quy mô lẫn chất lượng. Chủ tịch UBND huyện Lý Sơn Võ Xuân Huyện cho biết: Là huyện đảo nên Lý Sơn sớm xác định ngư nghiệp là ngành kinh tế mũi nhọn của địa phương. Toàn huyện hiện có gần 400 tàu thuyền đánh cá, với tổng công suất 25.000 CV.

Trong đó có hơn 2/3 tàu đánh cá công suất lớn được trang bị đầy đủ ngư lưới cụ và các thiết bị đi biển hiện đại, đảm bảo khai thác có hiệu quả dài ngày trên biển. Mỗi năm ngư dân huyện đảo Lý Sơn khai thác trên 25.000 tấn hải sản. Người dân huyện đảo đã thực sự đi lên từ kinh tế biển. Ngư trường khu vực quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa từ trước đến nay luôn là ngư trường đánh bắt hải sản chính của ngư dân huyện đảo Lý Sơn.

Cùng với việc người dân trên đảo mạnh dạn đầu tư đóng mới tàu thuyền có công suất lớn và mua sắm các trang thiết bị đi biển hiện đại, trong mấy năm qua nhiều công trình cơ sở hạ tầng, dịch vụ hậu cần nghề cá như cầu cảng cá, vũng neo đậu tàu thuyền đã được Nhà nước đầu tư hàng trăm tỷ đồng  xây dựng và đưa vào sử dụng.

Nhiều hộ gia đình đã đầu tư hàng tỷ đồng để xây dựng cơ sở thu mua chế biến hải sản, sản xuất đá lạnh, cơ khí sửa chữa và đóng mới tàu thuyền, dịch vụ cung ứng vật tư, đã tạo điều kiện thuận lợi hơn nhiều cho ngư dân trong quá trình tiến ra biển lớn. Kinh tế biển vẫn luôn được xác định là ngành kinh tế mũi nhọn của huyện đảo Lý Sơn.

Còn lão ngư Dương Chính hàng ngày vẫn dõi theo những con thuyền của bà con đang săn hải sản trên ngư trường Hoàng Sa, Trường Sa. Trong đoàn thuyền ấy, có con trai ông là thuyền trưởng Dương Minh Thuấn đang cùng các bạn chài kiên cường bám biển. Ngư trường Hoàng Sa, Trường Sa không chỉ đọng lại trong lòng lão ngư Dương Chính những kỷ niệm của một thời trai trẻ mà nơi ấy mãi mãi còn là một phần máu thịt của ông.