Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam
Thứ năm, 22/11/2007 00:14 (GMT+7)

“Đồi chết”

Năm 1992, nhà khảo cổ học Ấn Độ R. Banecgi đã phát hiện một thành phố chết trên hòn đảo nằm giữa sòng sông Inđơ. Theo số liệu thu được từ cuộc khai quật thì thảm hoạ diễn ra chỉ trong nháy mắt. Căn cứ vào các xương sọ tìm thấy được, các nhà khảo cổ khẳng định rằng trước thời điểm xảy ra thảm hoạ, mọi người dân của thành phố vẫn bình tĩnh dạo chơi trên đường, không hề thấy dấu hiệu của một trận dịch lớn cũng như một vụ tắm máu. Các nhà khảo cổ cũng nhận thấy thành phố bị huỷ diệt không phải do nước sông dâng, núi lửa phun hay thiên thạch rơi xuống. Tuy vậy những phiến đá đã ghi lại dấu tích của một đám cháy cực nhanh và một tiếng nổ lớn. Toàn bộ các ngôi nhà bị đổ sập trong nháy mắt. Thành phố được đặt tên là “Đồi chết” làm chúng ta liên tưởng đến hai thành phố Hirôsima và Nagasaki của Nhật sau khi Mỹ ném hai quả bom nguyên tử vào năm 1945. Tuy nhiên ở “Đồi chết”, người ta hoàn toàn không tìm thấy hoạt tính phóng xạ. Thường thì hiếm khi xảy ra sự việc một thành phố bị huỷ diệt trong chốc lát như thành phố cổ Môhengiô Đarô. Theo sự mô tả của lịch sử nước Ấn, bầu trời đột nhiên loé sáng, những ngọn lửa không khói lửng lơ trên thành phố rồi một tiếng nổ lớn xảy ra làm nhà cửa sụp đổ và chôn vùi mọi thứ.

Một trong những giả thiết đặt ra về nguyên do của sự huỷ diệt ở Đồi chết là huyền thoại về sự “thăm viếng” của người ngoài hành tinh. Những giả thiết khác thì thiên về hiện tượng của trái đất. Họ cho rằng người Hy Lạp và La Mã cổ đại nhiều lần mô tả về “những bánh xe dập dờn” trên bầu trời đêm hay “những chiếc giỏ tròn”, còn người Nhật thì nói về “những chiếc thuyền ma” với ngọn lửa rực sáng. Sử sách cũng ghi lại những hiện tượng phát quang trên bầu trời Ai Cập, Êtiôpia, Tây Tạng, sa mạc Sahara, Scốtlen, Đức, Hy Lạp, đảo Xixilia…

Chúng ta cũng biết rằng sự phát sáng của không khí là do trong khí quyển tích tụ các chất nitơ, ôzôn, các hợp chất Cacbonat, Hyđro… được hình thành dưới tác dụng của bức xạ mặt trời, các tia vũ trụ và điện từ trường đối với không khí. Ngoài ra trong không khí hầu như luôn luôn có khả năng tự phát sáng, từ bên ngoài nhìn vào rất khó phát hiện, tuy vậy cũng có lúc đột ngột trở nên mạnh mẽ. Rõ ràng trong thời điểm diễn ra thảm kịch ở Đồi chết, sự phát sáng của không khí rất mạnh nên mới có thể được phát hiện ngay giữa buổi trưa nắng chói trên bầu trời. Những chất hoạt hoá có sẵn trong không khí tích tụ lại đã gây nên hiện tượng phát sáng. Theo những bức tranh vẽ trên đá, thì loài người đã phát hiện ra điều này cách đây 50.000 năm. Hiện tượng không khí phát sáng được thể hiện trong các tác phẩm hội hoạ cổ đại. Một cuốn sách cổ của Ai Cập ở thế kỷ 15 trước Công nguyên đã mô tả: “Năm 22, vào 6 giờ sáng, tháng thứ 3 của mùa Đông, trên bầu trời bỗng hiện ra một quả cầu lửa di chuyển chầm chậm về phía Nam. Những người trông thấy đã vô cùng hoảng loạn”. Tất cả có hơn 15.000 tư liệu nói về hiện tượng phát sáng trong không khí. Ngày 12 - 8 - 1983, từ đài quan sát Đakatekas ở Mêhicô, giáo sư Bônill đã chụp được tấm ảnh đầu tiên về hiện tượng này. Đến nay thì đã có hàng trăm tấm ảnh như thế. Những cấu chất lý hoá (viết tắt là CCLH) có nhiều dạng. Ở trạng thái lạnh chúng có thể tồn tại lâu dài không hao tổn năng lượng, không hấp thụ ánh sáng và để phân biệt với chớp hòn, người ta gọi chúng là chớp đen. Chúng có thể lượn lờ trong không khí và lơ lửng hồi lâu trên mặt đất. CCLH có khả năng chuyển động rất nhanh, thay đổi độ phát sáng liên tục, từ đang sáng bỗng nhiên phụt tắt rồi lại sáng. Các nhà khoa học đã phát hiện trên bầu trời cùng một lúc có hàng trăm, hàng nghìn vật thể phát sáng. Ngày 21 - 9 - 1910, gần một triệu cư dân thành phố New York đã thấy hàng trăm CCLH bay trên thành phố suốt 3 giờ liền. Tháng 9 - 1984, tại huyện Xarapun của nước cộng hoà tự trị Udmut (Liên Xô), trên bầu trời đêm đầy sao bỗng rực sáng khác thường. Từ trên cao những quả cầu trắng lấp lánh rơi xuống mặt đất sáng rực như ban ngày. Một số đường dây thông tin bị đứt. Các điều kiện khí quyển mà trong đó CCLH được hình thành làm xuất hiện những độc tố hết sức nguy hiểm trong không khí.

Như vậy có thể ở Đồi chết, con người đã bị nhiễm khí độc mà chết, do đó xương và sọ của họ không bị thương tổn. Tiếp theo đó là vụ nổ lớn trên không trung làm sập nhà cửa và vùi lấp các xác chết. Điều này rất dễ xảy ra khi cùng một lúc trong khí quyển có nhiều CCLH hay còn gọi là “sét đen”. Khi một CCLH nổ sẽ kích thích những cái khác cùng nổ, sóng xung kích tràn tới bề mặt trái đất và tàn phá những gì nó gặp trên đường đi. Nhiệt độ trong không khí khi CCLH nổ là từ 10.000 - 15.000 0C. Những hòn đá nóng chảy được tìm thấy ở khu vực Đồi chết đã khẳng định điều đó. Trong những đám cháy bình thường, nhiệt độ không thể vượt quá hàng nghìn độ C. Người ta tính rằng trong thời gian diễn ra thảm hoạ đã có từ 2.000 - 3.000 hòn sét có đường kính 20 - 30 cm và hơn 500 - 1.000 CCLH. Trong lịch sử đã diễn ra nhiều trường hợp như vậy.

Thảm hoạ ở Môhengiô Đarô hoàn toàn có thể là một hiện tượng tự nhiên của trái đất và một vấn đề đặt ra là cần ngăn chặn hậu quả của những vụ nổ tương tự. Hãy hình dung xem nếu thảm hoạ lặp lại ở một thành phố hiện đại đông dân cư thì điều gì sẽ xảy ra. Phương pháp khoa học mà các nhà bác học đưa ra là có thể phun lên trời một chất có khả năng làm mất khả năng bùng nổ của các CCLH.

Xem Thêm

Thúc đẩy ứng dụng AI trong quản lý năng lượng - Giải pháp then chốt giảm phát thải nhà kính
Ngày 17/12, tại phường Bà Rịa, thành phố Hồ Chí Minh (TP.HCM), Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) phối hợp cùng Sở Công Thương TP.HCM, Trung tâm Chứng nhận Chất lượng và Phát triển Doanh nghiệp và Công ty Cổ phần Tập đoàn Vira tổ chức Hội thảo khoa học “Giải pháp thúc đẩy ứng dụng AI trong quản lý, sử dụng năng lượng hiệu quả nhằm giảm phát thải khí nhà kính”.
Thúc đẩy vai trò của Liên hiệp các Hội KH&KT địa phương trong bảo tồn đa dạng sinh học và thực thi chính sách
Trong hai ngày 12-13/11, tại tỉnh Cao Bằng, Liên hiệp các Hội KH&KT Việt Nam (VUSTA) phối hợp với Trung tâm Con người và Thiên nhiên (PanNature) và Liên hiệp các Hội KH&KT tỉnh Cao Bằng tổ chức Chương trình chia sẻ “Thúc đẩy vai trò của Liên hiệp các Hội KH&KT địa phương trong bảo tồn đa dạng sinh học và thực thi chính sách”.
Thúc đẩy ứng dụng thực tiễn của vật liệu tiên tiến trong sản xuất năng lượng sạch
Ngày 24/10, tại Trường Đại học Khoa học Tự nhiên – Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) phối hợp với Hội Khoa học Công nghệ Xúc tác và Hấp phụ Việt Nam (VNACA) tổ chức Hội thảo khoa học “Vật liệu tiên tiến ứng dụng trong sản xuất nhiên liệu tái tạo và giảm phát thải khí nhà kính”.
Dựa vào thiên nhiên để phát triển bền vững vùng núi phía Bắc
Đó là chủ đề của hội thảo "Đa dạng sinh học và giải pháp dựa vào thiên nhiên cho phát triển vùng núi phía Bắc" diễn ra trong ngày 21/10, tại Thái Nguyên do Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (Vusta) phối hợp với Trung tâm Con người và Thiên nhiên (PANNATURE) phối hợp tổ chức.
Muốn công tác quy hoạch hiệu quả, công nghệ phải là cốt lõi
Phát triển đô thị là một quá trình, đô thị hoá là tất yếu khách quan, là một động lực quan trọng cho phát triển kinh tế - xã hội nhanh và bền vững. Trong kỷ nguyên vươn mình, quá trình đô thị hoá không thể tách rời quá trình công nghiệp hoá - hiện đại hoá đất nước...
Hội thảo quốc tế về máy móc, năng lượng và số hóa lần đầu tiên được tổ chức tại Vĩnh Long
Ngày 20/9, tại Vĩnh Long đã diễn ra Hội thảo quốc tế về Máy móc, năng lượng và số hóa hướng đến phát triển bền vững (IMEDS 2025). Sự kiện do Hội Nghiên cứu Biên tập Công trình Khoa học và Công nghệ Việt Nam (VASE) - hội thành viên của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) phối hợp cùng Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Vĩnh Long (VLUTE) tổ chức.
Ứng dụng công nghệ số toàn diện là nhiệm vụ trọng tâm của VUSTA giai đoạn tới
Ứng dụng công nghệ số toàn diện, xây dựng hệ sinh thái số là bước đi cấp thiết nhằm nâng cao hiệu quả quản trị và phát huy sức mạnh đội ngũ trí thức của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA). Qua đó cho thấy, VUSTA không chỉ bắt kịp xu thế công nghệ mà còn chủ động kiến tạo những giá trị mới, khẳng định vai trò tiên phong của đội ngũ trí thức trong thời đại số.

Tin mới

Khai mạc hội nghị Khoa học và Triển lãm quốc tế về Điều khiển và Tự động hóa lần thứ 8
Với chủ đề “Tự động hoá thông minh - công nghệ chiến lược của Kỷ nguyên số”, hội nghị Khoa học và Triển lãm quốc tế về Điều khiển và Tự động hóa lần thứ 8 (VCCA 2026) đã khai mạc sáng 16/7 tại Trường Đại học Quy Nhơn (tỉnh Gia Lai). Sự kiện quy tụ gần 400 trăm nhà khoa học, chuyên gia, doanh nghiệp trong nước và quốc tế nhằm chia sẻ các xu hướng công nghệ chiến lược.
Chỉ thị số 07-CT/TW của Bộ Chính trị về "Đẩy mạnh học tập, thực hành tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh trong giai đoạn phát triển mới"
Thay mặt Bộ Chính trị, đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã ký ban hành Chỉ thị số 07-CT/TW ngày 13/7/2026 về "Đẩy mạnh học tập, thực hành tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh trong giai đoạn phát triển mới". Trân trọng giới thiệu toàn văn Chỉ thị.
Bí thư Châu Văn Minh dâng hương tưởng niệm các Anh hùng liệt sĩ và tặng quà gia đình chính sách tại Quảng Trị
Nhân kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2026), ngày 13/7, GS.VS Châu Văn Minh, Bí thư Đảng ủy Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam đã dẫn đầu Đoàn công tác đến dâng hương tưởng niệm các Anh hùng liệt sĩ tại tỉnh Quảng trị và thăm hỏi, tặng quà các gia đình chính sách, người có công với cách mạng có hoàn cảnh khó khăn trên địa bàn.
Tạp chí Việt Nam Hội nhập đạt chuẩn Tạp chí khoa học năm 2026
Vừa qua, Bộ Khoa học và Công nghệ đã ban hành Quyết định số 2244/QĐ-BKHCN và Quyết định 2823/QĐ-BKHCN để công bố danh mục tạp chí đạt tiêu chuẩn khoa học Việt Nam năm 2026. Sự kiện này đánh dấu một bước tiến quan trọng trong quá trình chuẩn hóa hệ thống xuất bản học thuật nước nhà, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao về chất lượng nghiên cứu, phản biện và các chuẩn mực công bố khoa học hiện đại.
Viện Chính sách, Pháp luật và Quản lý khẳng định vị thế là một tổ chức khoa học uy tín
Trong bối cảnh đất nước đang đẩy mạnh xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, hoàn thiện thể chế phát triển và thúc đẩy đổi mới sáng tạo, hoạt động nghiên cứu khoa học về chính sách, pháp luật và khoa học quản lý ngày càng giữ vai trò quan trọng trong việc cung cấp luận cứ khoa học phục vụ quá trình hoạch định chủ trương, chính sách, cũng như hoàn thiện hệ thống pháp luật.
Đắk Lắk: Mở ra không gian phát triển, nhiều tiềm năng cho đội ngũ trí thức khoa học
Việc hợp nhất tỉnh Đắk Lắk và Phú Yên đã mở ra không gian phát triển mới với nhiều tiềm năng về kinh tế, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Trong bối cảnh khoa học, công nghệ và chuyển đổi số trở thành động lực quan trọng của tăng trưởng, phát huy vai trò đội ngũ trí thức KH&CN là yêu cầu cấp thiết, tạo nền tảng cho sự phát triển nhanh, bền vững của tỉnh Đắk Lắk.
Nghị quyết 57/NQ-TW: Đột phá là đời sống của người dân được cải thiện rõ rệt hơn
Mọi hệ thống số, cơ sở dữ liệu và nền tảng số phải được thiết kế theo yêu cầu an toàn, an ninh ngay từ đầu; coi đào tạo kỹ năng số, năng lực đổi mới sáng tạo và ứng dụng AI là nhiệm vụ lâu dài. Khi những điều đó được thực hiện đồng bộ, Nghị quyết 57/NQ-TW sẽ tạo nền tảng quan trọng để Việt Nam bứt phá.
Thanh Hoá: Hội nghị sơ kết 6 tháng đầu năm 2026
Ngày 10/7, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh Thanh Hóa (Liên hiệp hội) tổ chức Hội nghị Ban Chấp hành mở rộng lần thứ VII, khoá VII, nhiệm kỳ 2024 - 2029; sơ kết 6 tháng đầu năm, triển khai nhiệm vụ trọng tâm 6 tháng cuối năm 2026.
Lâm Đồng: Kết nối sức mạnh - Khơi thông nguồn lực phát triển năng lượng tái tạo
Chiều ngày 09/7, tại Đà Lạt, Hiệp hội Điện gió và Mặt trời tỉnh Lâm Đồng (Hội thành viên Liên hiệp Hội) tổ chức Hội nghị thường niên năm 2026 nhằm đánh giá kết quả hoạt động năm 2025 và 6 tháng đầu năm 2026, đồng thời đề ra phương hướng, nhiệm vụ trọng tâm cho 6 tháng cuối năm.
Liên hiệp Hội tỉnh Hà Tĩnh và Quảng Trị tăng cường trao đổi kinh nghiệm
Chiều ngày 09/7, Đoàn công tác Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật (LHH) tỉnh Quảng Trị do Tiến sĩ Trần Văn Tuân – Chủ tịch Liên hiệp Hội làm Trưởng đoàn đã có buổi thăm, làm việc và trao đổi kinh nghiệm tại LHH tỉnh Hà Tĩnh. Tiếp và làm việc với đoàn có Tiến sĩ Bùi Khắc Bằng – Chủ tịch LHH tỉnh Hà Tĩnh cùng đại diện các ban chuyên môn.
Đắk Lắk: Liên hiệp hội sơ kết công tác 6 tháng đầu năm
Chiều ngày 09/7, Liên hiệp hội tỉnh Đắk Lắk đã tổ chức Hội nghị Ban Chấp hành (mở rộng) nhằm sơ kết công tác 6 tháng đầu năm và triển khai phương hướng, nhiệm vụ 6 tháng cuối năm 2026; đồng thời cho ý kiến đối với các nội dung chuẩn bị Đại hội Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh lần thứ I, nhiệm kỳ 2026 - 2031.