Liên hiệp các hội và khoa học kỹ thuật Việt Nam
Thứ bảy, 07/01/2023 12:21 (GMT+7)

Cần hiểu, tôn trọng, tôn vinh giới trí thức khoa học công nghệ hơn nữa

Phát triển khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo là một trong các đột phá chiến lược được nhấn mạnh trong nhiều chính sách chiến lược của đất nước. Chúng ta đang đứng trước những thời cơ lớn nhưng đồng thời cũng phải đối mặt với những thách thức lớn trong giai đoạn mới.

Đảng và Nhà nước cũng như xã hội đang tập trung đầu tư cho lĩnh vực khoa học công nghệ rất mạnh mẽ, đổi mới mạnh mẽ nhất là trong các cơ chế và pháp luật để thúc đẩy phát triển khoa học và công nghệ, gần đây thực hiện cơ chế đặt hàng cơ chế khoán đến sản phẩm cuối cùng, cơ chế bồi dưỡng các nhân tài đặc biệt là các nhân tài xuất sắc và trọng dụng họ. Như vậy, chính sách của Nhà nước đã đề cập khá toàn diện, tuy nhiên từ pháp luật đi vào thực tiễn vẫn còn có những sự khác biệt và nó chưa thực sự hiệu quả. Ngay cả trong những văn kiện của Trung ương cũng nhận định rất rõ nhiều chủ trương đúng đắn phát triển khoa học và công nghệ chậm được triển khai thể chế hóa và chậm đi vào cuộc sống.

tm-img-alt

Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc tôn vinh các trí thức KHCN của LHHVN (T5/2022)

Điều gì đã khiến cho hiện nay các cơ chế chính sách vẫn có một độ trễ nhất định so với những yêu cầu từ thực tiễn cuộc sống như vậy và trong thời gian tới chúng ta làm như thế nào để độ trễ đấy được thu hẹp nhất một cách có thể?

Có một thực tế là sau khi ban hành luật lại phải ban hành các nghị định của Chính phủ, các bộ ngành ban hành các thông tư. Ngay thực tế đó đã làm trễ mất một vài năm, và bản thân những quy định của Luật là do Quốc hội - cơ quan quyền lực Nhà nước cao nhất quyết định có những lĩnh vực Chính phủ chưa đủ thẩm quyền hướng dẫn hoặc giải thích Luật cũng gây nên những khó khăn. Sự thiếu đồng bộ trong quản lý Nhà nước ví dụ như giữa Bộ quản lý ngành là Bộ Khoa học công nghệ, Bộ quản lý nguồn lực đầu tư là Bộ Kế hoạch Đầu tư hay quản lý tài chính là Bộ Tài chính sẽ có những độ vênh nhất định và đôi khi vì những cái vênh không đáng có mà để trễ hàng năm. Một trong những khâu cần đột phá đó là vấn đề thể chế và pháp luật phải làm kĩ để đưa cuộc sống vào pháp luật và từ đó pháp luật mới đi vào cuộc sống.

Doanh nghiệp là trung tâm của đổi mới sáng tạo

Doanh nghiệp của nước ta đa phần là nhỏ và siêu nhỏ, những doanh nghiệp lớn thì không nhiều, trong suốt quá trình phát triển sau thời kỳ đổi mới hơn 35 năm qua cho thấy các doanh nghiệp chủ yếu là dựa vào những vấn đề vận dụng các chính sách ưu tiên, ưu đãi sử dụng các tài nguyên, khiến họ trở nên giàu có chứ họ chưa thực sự dựa vào khoa học và công nghệ để phát triển. Gần đây có một cụm từ “dư địa”: dư địa về tài khóa, dư địa về tài nguyên, dư địa về nguồn lực lao động rẻ không còn nữa, cho nên giờ phải dựa vào khoa học và công nghệ để phát triển.

Hiện nay, một số doanh nghiệp lớn đã nhận ra, chỉ có dựa vào khoa học và công nghệ thì mới phát triển bền vững trong thế giới cạnh tranh vô cùng khốc liệt. Nhờ có nhận thức như vậy. doanh nghiệp sẽ chủ động tích cực hơn trong vấn đề đầu tư và thực tế họ đã hình thành những trung tâm thu hút được các nhà khoa học trong nước cũng như nước ngoài đặc biệt là những nhà khoa học Việt Nam ưu tú quay về phục vụ cho sự nghiệp phát triển của doanh nghiệp…

Nhân lực khoa học và công nghệ hay những nhân lực xuất sắc không phải chỉ có những người nghiên cứu sáng tạo trong lĩnh vực khoa học và công nghệ mà nó còn là những người hoạt động trong lĩnh vực khoa học về kinh tế, khoa học về phát triển, quy hoạch, thị trường, sản xuất cho nên đội ngũ nhân lực về khoa học công nghệ rất rộng kể cả những người quản lý khoa học và công nghệ cũng là lực lượng vô cùng quan trọng cho nên thời đại ngày nay người ta nói rằng ai nắm được nhân tài xuất sắc là nắm được vũ khí sắc bén trong quá trình cạnh tranh toàn cầu. Cho nên chính sách của chúng ta đối với các nhà khoa học về mặt nguyên lý thì cơ bản rất tốt nhưng trên thực tế triển khai thì chưa đạt được yêu cầu.

Để đầu tư cho khoa học và công nghệ có hiệu quả, người đặt hàng nếu là ngân sách nhà nước thì cơ quan quản lý nhà nước, nếu như là doanh nghiệp thì là chủ doanh nghiệp phải hình dung cái đích mình đến, chứ nhà khoa học không có lỗi nhiều trong việc để tài liệu nằm trong ngăn kéo quá lâu, vì khoán theo sản phẩm, các nhà khoa học làm đến đây đã nỗ lực, muốn làm thêm phải có kinh phí, nếu như không có kinh phí nhà nước thì doanh nghiệp phải tạo điều kiện, khâu đặt hàng, đặt nhiệm vụ là vô cùng quan trọng. Bởi doanh nghiệp là trung tâm của đổi mới sáng tạo chính là đến một giai đoạn nào đó, nhất là giai đoạn bắt đầu khi đến thử nhiệm và thương mại hóa là phải gắn với doanh nghiệp. Đương nhiên phải có rủi ro. người ta mới gọi là đầu tư cho khoa học và công nghệ là đầu tư mạo hiểm có nghĩa là tỉ lệ thành công không cao nhưng nhưng đã thành công thì sẽ mang lại lợi ích rất lớn.

Phải hiểu trí thức hơn nữa

Từ thực tế trên, cần phải hiểu trí thức hơn nữa, làm khoa học họ muốn được cống hiến thì phải có môi trường để họ sáng tạo và có những phát minh cống hiến khoa học và công nghệ, thứ hai là họ phải được tôn trọng, tuy cá nhân họ không quan trọng lắm yếu tố giàu có nhưng họ cần được đánh giá, được xã hội tôn vinh thứ ba là cơ chế đãi ngộ họ để họ có một cuộc sống yên tâm lao động sáng tạo. Tôi cho rằng tài sản quý nhất có được hôm nay trong lĩnh vực khoa học công nghệ đó là nguồn nhân lực.

Để có được chính sách thu hút được nguồn nhân lực tốt thì bản thân những người làm cơ chế chính sách phải là những người hiểu được tâm lý cũng như có thái độ cầu thị và tôn trọng giới trí thức. Có như vậy mới có được những chính sách thực sự sát sườn và gần gũi với những nhà khoa học đặc biệt là những nguồn nhân lực chất lượng cao. Những nhà lãnh đạo khoa học và công nghệ dù là cấp nào hay một chức vụ nào đó cũng phải dấn thân và hi sinh, phải đi đòi hỏi quyền lợi cho các nhà khoa học.

tm-img-alt

Các nhà khoa học LHHVN tham gia góp ý Dự thảo Quy hoạch tổng thể Quốc gia thời kì 2021 – 2030, tầm nhìn 2050 (tháng 8/2022)

Trong Nghị quyết của Đại hội Đảng lần thứ 13, khi nói về chiến lược phát triển khoa học công nghệ có tới gần 40 lần nhắc đến cụm từ khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo. Chưa bao giờ văn kiện của Đảng lại có hàm lượng nói về khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo như văn kiện của Nghị quyết lần thứ 13, điều đó mở ra niềm hy vọng niềm vui, giới trí thức không chỉ chờ đợi những chính sách đó mà phải cùng với cơ quan quản lý nhà nước hiện thực hóa bằng được những chủ trương lớn của Đảng và nhà nước.

Tại Việt Nam chưa có một chương trình nào, chương trình quốc gia lớn tạo dựng tầm vóc khoa học công nghệ quốc gia so với khu vực và thế giới. Để thúc đẩy khoa học và công nghệ đất nước về lâu dài phải tạo ra một môi trường hoạt động khoa học và công nghệ, không phải chỉ riêng cho các nhà khoa học hay nhà công nghệ mà cho các doanh nghiệp các nhà quản lý về khoa học công nghệ, cho người dân chúng ta có một tinh thần tôn vinh khoa học và luôn luôn ủng hộ đổi với sáng tạo.

Vì vậy, thiết nghĩ trong thời gian tới cần tiếp tục đổi mới tư duy phát hiện các nút thắt và gỡ bỏ các rào cản để từ đó hoàn thiện cơ chế chính sách về khoa học và công nghệ tạo môi trường thực sự thuận lợi và giải phóng tiềm năng sáng tạo của các nhà khoa học, có như vậy thì khoa học và công nghệ mới thực sự trở thành động lực thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội.

Xem Thêm

Thanh Hóa: Tôn vinh 10 trí thức KH&CN năm 2022
Ngày 06/01, tại thành phố Thanh Hóa, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Thanh Hóa (Liên hiệp hội) đã phối hợp với các đơn vị có liên quan tổ chức Lễ tôn vinh danh hiệu trí thức Khoa học và Công nghệ (KH&CN) tiêu biểu tỉnh Thanh Hóa năm 2022.
Đẩy mạnh hoạt động các phong trào thi đua
Ngày 19-12, Cụm thi đua các tổ chức chính trị - xã hội và các tổ chức Liên hiệp tổ chức tổng kết năm 2022, nhiệm vụ trọng tâm công tác năm 2023; ký kết Giao ước thi đua năm 2023.
Hai lãnh đạo Qũy VIFOTEC được Thủ tướng Chính phủ tặng Bằng khen
Chiều 2/11 tại Hà Nội, Qũy Hỗ trợ sáng tạo Kỹ thuật Việt Nam (VIFOTEC) đã tổ chức hội nghị tổng kết, đánh giá kết quả, rút kinh nghiệm công tác tổ chức Lễ kỷ niệm 30 năm thành lập Qũy VIFOTEC (1992 - 2022), Lễ Tổng kết và trao giải Sáng tạo Kỹ thuật Việt Nam năm 2021.

Tin mới

Đổi mới phương thức và hiệu quả hoạt động nâng cao vị thế của LHH Việt Nam
VNHNLiên hiệp Hội là nơi tập hợp hơn 3,7 triệu hội viên, trong đó có hơn 2,2 triệu trí thức của cả nước, với 63 Liên hiệp Hội địa phương, 93 Hội ngành toàn quốc và gần 600 tổ chức khoa học công nghệ hoạt động trên mọi lĩnh vực rộng khắp trong cả nước đã góp phần rất quan trọng vào sự phát triển kinh tế xã hội và bảo đảm an ninh quốc phòng của đất nước.
Chủ tịch Phan Xuân Dũng chúc mừng năm mới cán bộ, công nhân viên Liên hiệp Hội Việt Nam
Sáng 27/01 tại Hà Nội, nhân dịp ngày đầu Xuân mới Qúy Mão 2023, Chủ tịch Liên hiệp Hội Việt Nam Phan Xuân Dũng cùng lãnh đạo Thường trực Liên hiệp Hội Việt Nam đã chúc mừng năm mới cán bộ, công nhân viên thuộc Cơ quan Liên hiệp Hội Việt Nam, Nhà Xuất bản Tri thức và Qũy Hỗ trợ Sáng tạo Việt Nam Vifotec.
Thái Bình: Thường trực Liên hiệp Hội thăm và chúc tết các doanh nghiệp tích cực ứng dụng KHCN trên địa bàn tỉnh
Nhân dịp tết đến, xuân về, từ ngày 12/1 đến ngày 16/1/2023, Thường trực Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh đã đến thăm và chúc tết tại các doanh nghiệp có nhiều giải pháp trong sản xuất, tích cực ứng dụng khoa học công nghệ để nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.
Hồn quê: Tác phẩm tranh xuất sắc làm từ bẹ chuối
Tranh làm từ bẹ chuối là ý tưởng sáng tạo độc đáo của em Phan Tuấn Khang, Trường THPT Nguyễn Văn Côn (huyện Gò Công Đông). Sản phẩm vừa đoạt giải Ba Cuộc thi sáng tạo thanh, thiếu niên và nhi đồng tỉnh Tiền Giang lần thứ XIV (2021 – 2022), vừa giải Ba Cuộc thi sáng tạo thanh, thiếu niên và nhi đồng toàn quốc.
Xuân gắn kết, Tết yêu thương
Ngày 12/1, tại Trường tiểu học Chu Văn An Hà Nội, Đoàn Thanh niên Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ Thuật Việt Nam đã tham gia chuỗi sự kiện chương trình “Xuân gắn kết, Tết yêu thương”. Đây là năm thứ 8 chuỗi chương trình “Xuân gắn kết, Tết yêu thương” được tổ chức với sự tham gia chia sẻ tới nhiều hoàn cảnh các em nhỏ khó khăn trong mỗi dịp Tết đến Xuân về.
Đắk Lắk: Tổng kết năm 2022 và sinh hoạt Câu lạc bộ Trí thức KHKT tỉnh
Ngày 11/01/2023, Liên hiệp hội tỉnh Đắk Lắk đã tổ chức Hội nghị Tổng kết hoạt động năm 2022 kết hợp sinh hoạt định kỳ Câu lạc bộ Trí thức KHKT tỉnh với chủ đề “Kết quả đóng góp và định hướng, giải pháp để đội ngũ trí thức phát huy trí tuệ, sức sáng tạo, đẩy nhanh quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa tỉnh Đắk Lắk”.
Chủ tịch Phan Xuân Dũng thăm, chúc Tết tại Ninh Thuận
Ngày 11/1, Chủ tịch Liên hiệp Hội Việt Nam, Đại biểu QH khóa XV (Đơn vị tỉnh Ninh Thuận) Phan Xuân Dũng, đã đến thăm, chúc Tết các gia đình chính sách, hộ nghèo, cận nghèo trên địa bàn tỉnh. Cùng đi có Phó Trưởng Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Ninh Thuận Đàng Thị Mỹ Hương.
Thái Bình: Phản biện Đề án Phát triển hệ thống Y tế dự phòng
Ngày 09/01/2023, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Thái Bình đã tổ chức Hội thảo tư vấn, phản biện Đề án Phát triển hệ thống Y tế dự phòng tỉnh Thái Bình. Tham dự Hội thảo có hơn 20 chuyên gia, đại biểu đại diện cho các sở, ngành của tỉnh. TS. Nguyễn Ngọc Dư, Chủ tịch Liên hiệp Hội chủ trì hội thảo.
Phát triển Liên hiệp Hội Việt Nam vững mạnh
Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam hiện có 93 Hội ngành toàn quốc, 63 Liên hiệp Hội tỉnh, thành phố; 607 tổ chức KH&CN trực thuộc; 03 đơn vị thuộc Liên hiệp Hội Việt Nam, ông Phạm Quang Thao – Phó chủ tịch Liên hiệp Hội Việt Nam cho biết tại Hội nghị Hội đồng Trung ương Liên hiệp Hội Việt Nam lần thứ 5 (khóa VIII).