Bác Hồ học ngoại ngữ

Những bài thơ như bài Chiều tối:

Chim mỏi về rừng tìm chốn ngủ
Chòm mây trôi nhẹ giữa tầng không
Cô em xóm núi xay ngô tối
Xay hết lò than đã rực hồng.

Theo tôi, bài này thuộc loại hay nhất trong thể thơ Đường Luật ở Việt Nam thế kỷ XX. Nhưng học chữ Hán với học tiếng Trung Quốc là hai chuyện khác nhau. Việc Hồ Chủ tịch sống và hoạt động trong một thời gian khá dài tại Trung Quốc, đặc biệt trong hoàn cảnh phải giữ bí mật, cho thấy Hồ Chủ tịch phải rất tinh thông tiếng Trung Quốc.

Theo Duiker, cậu bé Nguyễn Tất Thành đang học chữ Hán thì được Phan Bội Châu mời tham gia phong trào Cách mạng. Thành hỏi ông Nguyễn Sinh Sắc, tại sao người Nhật lại đạt được những thành tựu công nghệ của họ. Ông Sắc nói rằng người Nhật học theo người phương Tây. Thành quyết định học tiếng Pháp mặc dù ông Sắc không hài lòng: tiếng Pháp bị coi là thứ tiếng của kẻ thù (William J. Duiker, Ho Chi Minh, Hyperion, New York , 2000. Tr 27)

Trong thời gian học ở trường Quốc học Huế, Nguyễn Tất Thành tập trung học tiếng Pháp, nhưng trong năm 1910, trên đường trốn tránh sự truy nã của chính quyền thực dân Pháp, Nguyễn Tất Thành dừng lại làm việc tại Phan Thiết với tư cách là giáo viên Hán văn.

Vốn tiếng Anh của Nguyễn Ái Quốc chủ yếu nhờ tự học trong một điều kiện cực kỳ khó khăn. Rời Việt Nam năm 1911 trên chiếc tàu buôn Amiral Latouche Tréville bằng công việc làm phụ bếp đầu tắt mặt tối từ sáng sớm đến đêm khuya, bôn ba khắp Châu Âu, Châu Phi, Châu Mỹ, vậy mà năm 1912, khi đến Hoa Kỳ, Nguyễn Tất Thành đã có thể tham dự các buổi diễn thuyết của lãnh tụ da đen người Jamaica Marcus Mosiah Garvey (1887-1940) và các cuộc họp của tổ chức UNIA (Universal Negro Improvement Association - Liên hiệp toàn thế giới vì tiến bộ của người da đen) do ông sáng lập. Rất có thể trình độ tiếng Anh của Nguyễn Tất Thành khi đó chắc chưa phải là hoàn hảo, nhưng với một thời gian ngắn như vậy mà đạt đến trình độ ấy thì thật đáng khâm phục.