Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam
Thứ hai, 24/11/2008 15:10 (GMT+7)

Tiến sĩ Nguyễn Quang Hào: Từ men nở bánh mỳ đến sản xuất rượu vang

Từ cơ duyên...

TS Nguyễn Quang Hào sinh ngày 19.12.1936 tại vùng chiêm trũng Bình Lục, Hà Nam . Từ năm 1956 đến năm 1961, ông là giáo viên dạy môn khoa học tự nhiên tại một trường cấp II thuộc tỉnh Thái Bình. Năm 1962, ông được Nhà nước cử sang Liên Xô (cũ) học chuyên ngành vi sinh vật tại Đại học Tổng hợp Lêningrát. Cũng tại đây, năm 1976, ông đã bảo vệ thành công luận án tiến sỹ. Từ năm 1977, ông trở về nước và giảng dạy tại Bộ môn Vi sinh vật, Trường Đại học Sư phạm I Hà Nội. Những năm từ 1977 đến 1979, đất nước còn nghèo và thiếu thốn trăm bề vì mới trải qua chiến tranh, cả Trường phải ăn bánh bột mỳ luộc, rất rắn, khó ăn, khó tiêu (nhưng lúc đó cũng rất quý và đắt đỏ). Lãnh đạo Trường đã quyết định xây 2 lò nướng để sản xuất bánh mỳ cho sinh viên nhưng lại gặp phải một vấn đề nan giải: Không có men nở để làm bánh, nếu phải mua men của Pháp thì quá đắt, không khả thi. Trước khó khăn đó, TS Nguyễn Quang Hào đã quyết tâm nhận đề tài nghiên cứu men nở để làm bánh mỳ cho sinh viên, mặc dù đây không phải là công việc chuyên môn chính của ông, hơn nữa lại là vấn đề nghiên cứu mới. Ông đã vào thư viện tìm đọc những cuốn sách có thể gợi ý hướng nghiên cứu cho mình, đồng thời tự mày mò, nghiên cứu các loại nấm men có sẵn trong Bộ môn và nhờ bạn bè tìm cho nhiều loại nấm men khác. Sự kiên trì và lòng ham học hỏi của ông đã được đền đáp, chỉ sau 2 tháng nghiên cứu: Trong khoảng 600 loại giống men tự nhiên khác nhau, ông đã chọn lọc được một giống men tốt nhất để làm bột nở bánh mỳ. Vậy là từ đó, sinh viên đã có thể ăn bánh mỳ hoàn toàn do Trường tự sản xuất, thay vì phải ăn bột mỳ luộc.

... đến những thành công

Với điểm khởi đầu quan trọng đó, ông bắt đầu nghĩ tới việc tạo ra những loại men cho nước giải khát có ga. Và rồi, nước ngọt "nếp ga", nước ngọt vitamin ga do ông nghiên cứu, sản xuất đã trở thành những sản phẩm quen thuộc cho đại bộ phận dân nghèo vào những năm 1981-1982. Công nghệ sản xuất men làm nước ngọt có ga đã được ông chuyển giao cho Sở Ăn uống và phục vụ Hà Nội lúc đó.

Không chỉ dừng lại ở đó, trong quá trình nghiên cứu, ông cũng nhận thấy, ở Việt Nam có rất nhiều loại quả có thể chế biến làm rượu vang, vả lại uống vang cũng là một biểu hiện của đời sống xã hội cao. Với suy nghĩ, tại sao ở nước ngoài làm được rượu vang mà mình lại không thể làm được, ông đã quyết tâm cùng một số đồng nghiệp nghiên cứu, sản xuât ra rượu vang từ những loại trái cây sẵn có như dâu, mận, mơ, táo, đào... Năm 1984, ông đã cho ra mắt sản phẩm vang Thăng Long - rượu vang đầu tiên của Việt Nam (đến nay, sản phẩm vang Thăng Long vẫn được nhiều người tiêu dùng lựa chọn, với lượng tiêu thụ khá lớn, khoảng 5-6 triệu lít/năm). Với phương châm "lấy khoa học nuôi khoa học", ông tiếp tục nghiên cứu và chuyển giao công nghệ sản xuất rượu vang cho Sở Ăn uống và phục vụ Hà Nội, sau đó, tiếp tục sản xuất thành công vang Hồng Hà, vang Đông Đô, vang Gia Lâm - những sản phẩm nổi tiếng một thời vì giá thành rẻ, vị ngọt, dễ uống, đáp ứng được nhu cầu của người dân nghèo. Sự ra đời và phát triển của những loại vang nói trên đã góp phần quan trọng vào sự ra đời của ngành sản xuất rượu vang Việt Nam .

Với những thành công trong nghiên cứu, sản xuất nước giải khát và rượu vang, năm 1984, ông và các đồng nghiệp thuộc Trường Đại học Sư phạm I Hà Nội đã được Bộ trưởng Bộ Đại học và Trung học chuyên nghiệp Nguyễn Đình Tứ tặng Bằng khen vì đã có thành tích đưa tiến bộ khoa học và kỹ thuật phục vụ sản xuất, đời sống, quốc phòng. Năm 1987, ông được Ban chấp hành Tổng Công đoàn Việt Nam tặng Bằng khen vì đã nêu gương lao động sáng tạo trong phong trào thi đua xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Cùng với sự phát triển của đời sống xã hội, nhu cầu tiêu dùng rượu vang của người dân ngày một tăng cao, đã đến lúc phải nâng cao chất lượng vang và ông nghĩ đếnviệc làm vang từ quả nho (loại quả tốt nhất để chế ra vang). Năm 1995, ông đã vào tỉnh Ninh Thuận để nghiên cứu làm vang từ quả nho của vùng đất này. Chỉ sau 2 năm, sản phẩm của ông đã được Trung tâmKỹ thuật Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng 3 kiểm định và cho phép đóng chai, dán nhãn, lưu thông trên thị trường. Năm 2003, ông và các cộng sự đã thực hiện công trình: "Nghiên cứu công nghệ sản xuấtvang nho chất lượng cao" (Công ty TNHH Việt Năng tài trợ kinh phí) nhằm giải quyết các vấn đề:

- Dùng nho làm nguyên liệu để sản xuất vang, mang lại công ăn, việc làm, góp phần xoá đói, giảm nghèo, giải quyết vấn đề sau thu hoạch của nông dân trồng nho tỉnh Ninh Thuận. Tuy nhiên, nho ở tỉnh Ninh Thuận không phải nho chuyên dùng để sản xuất vang, vì vậy dịch quả kém độ chát, độ chua, màu và một số chỉ tiêu khác. Để khắc phục nhược điểm này, TS Nguyễn Quang Hào và các cộng sự đã áp dụng công nghệ lên men từ nho xay nát cả vỏ, nhờ đó, vang nho có được màu sắc tự nhiên và vị chát đặc trưng.

- Trong công nghệ sản xuất vang nói chung, vang nho nói riêng, phải có giai đoạn nhân giống nấm men từ giống gốc và phải nhân giống trong môi trường vô trùng. Giống sản xuất sau khi đã nhân lại 20 lần thì không nhân giống lại từ đầu (để tránh nhiễm khuẩn và thoái hoá) mà được làm khoẻ lên, loại trừ các vi khuẩn tạp nhiễm bằng cách đưa chúng vào môi trường chọn lọc, chỉ những nấm men khoẻ mạnh mới phát triển được.

- Sử dụng các chế phẩm enzim như pectinaza và proteaza trong quá trình xử lý nước quả làm vang nhanh chóng đạt độ trong tiêu chuẩn.

Từ những kết quả trên, quy trình sản xuất vang nho đã cho ra sản phẩm vang nho chất lượng cao, được người tiêu dùng ưa thích và đánh giá cao. Công trình này đã được tặng Giải thưởng Vifotec năm 2003, Huy chương vàng Techmart Việt Nam năm 2003.

Tiếp tục những dự định mới

Sau khi được tặng Giải thưởng Vifotec, năm 2006, TS Nguyễn Quang Hào đã đăng ký thương hiệu Uncle Hao cho các sản phẩm của mình: Vang ngọt, vang chát, mật nho và đặc biệt là Brandy (từ 4-5 lít vang nho mới chưng cất được 1 lít Brandy). Các sản phẩm này cũng đã được đăng ký chất lượng ở Sở Y tế Hà Nội và được cấp phép lưu hành trên thị trường.

Tháng 10.2007, nhân có cuộc thi Rượu Vang quốc tế lần thứ 2 được tổ chức tại Việt Nam, TS Nguyễn Quang Hào đã gửi dự thi các sản phẩm Uncle Hao và được Ban tổ chức tặng Bằng xuất sắc cho sản phẩm vang Việt Nam từ quả - Uncle Hao Brandy. Đây là sự động viên lớn đối với ngành vang Việt Nam nói chung, Uncle Hao Brandy nói riêng.

Hiện nay, với chất lượng khá tốt (màu sắc, khẩu vị hợp với người tiêu dùng Việt Nam, uống không bị đau đầu vì được khử sạch tạp chất), giá cả hợp lý, các sản phẩm mang thương hiệu Uncle Hao đã bắt đầu chinh phục được người tiêu dùng khó tính. Năm 2006, 2007, các sản phẩm Uncle Hao đã được tiêu thụ với khoảng 50.000 lít/năm.

Trao đổi với chúng tôi, TS Nguyễn Quang Hào tâm sự: Trong giai đoạn tới, ông sẽ tiếp tục hợp tác với các cơ sở sản xuất công nghiệp, đầu tư các máy ép hiện đại, đồng bộ, nhằm thương mại hóa tốt nhất các sản phẩm của mình - những kết quả có được nhờ các công trình nghiên cứu khoa học và sự lao động không mệt mỏi của một nhà khoa học chân chính.

Xem Thêm

Tin mới

VUSTA tổng kết 15 năm triển khai Dự án Quỹ Toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS
Ngày 12/11/2026, tại Quảng Ninh, Ban Quản lý dự án VUSTA - Dự án Quỹ Toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS tổ chức tổng kết dự án giai đoạn 2024-2026, đồng thời nhìn lại toàn bộ chặng đường hoạt động giai đoạn 2011-2026. Sự kiện đánh dấu 15 năm VUSTA đóng vai trò là cầu nối chiến lược, gắn kết cộng đồng cùng hệ thống y tế công của Việt Nam trong công tác phòng, chống dịch bệnh.
Giải thưởng Loa Thành lần thứ 38: Lần đầu tiên trao 02 giải Đặc biệt, ghi nhận 312 đồ án dự thi
Sáng 15/11, tại Hà Nội, Lễ trao Giải thưởng Loa Thành lần thứ 38 năm 2026 được tổ chức nhằm vinh danh những đồ án xuất sắc thuộc lĩnh vực Kiến trúc - Xây dựng. Mùa giải năm nay ghi nhận số lượng tham dự cao kỷ lục với 312 đồ án đến từ 29 trường đại học trên cả nước. Đặc biệt, lần đầu tiên trong lịch sử 38 năm tổ chức, Giải thưởng trao hai giải Đặc biệt cho những đồ án có chất lượng nổi bật.
Bắc Ninh: Hội thảo Sử dụng và khai thác công cụ sở hữu trí tuệ
Ngày 12/11, Liên hiệp các Hội Thành phố đã phối hợp Cục Sở hữu trí tuệ- Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức Hội thảo “Sử dụng và khai thác công cụ sở hữu trí tuệ thúc đẩy hoạt động nghiên cứu phát triển và đổi mới sáng tạo trong các trường đại học, cao đẳng trên địa bàn Thành phố Bắc Ninh”.
Đắk Lắk: Phát huy giá trị rừng và biển trong phát triển kinh tế xã hội của tỉnh
Việc hợp nhất tỉnh Đắk Lắk và tỉnh Phú Yên đã hình thành một không gian phát triển mới, kết nối vùng cao nguyên với duyên hải, kết nối đại ngàn với Biển Đông. Đây không chỉ là sự thay đổi về địa giới hành chính mà còn mở ra cơ hội tổ chức lại không gian phát triển, khai thác và sử dụng hiệu quả hơn các nguồn lực tự nhiên, văn hóa và con người.
Đẩy mạnh giáo dục STEM, tạo nền tảng phát triển nhân tài khoa học và công nghệ tại An Giang
Ngày 12/11, Liên hiệp Hội Việt Nam phối hợp với Liên hiệp Hội tỉnh An Giang tổ chức Hội thảo “Đẩy mạnh giáo dục STEM để phát triển nhân tài khoa học và công nghệ tỉnh An Giang”. Hội thảo có sự tham dự của lãnh đạo Liên hiệp Hội Việt Nam, đại diện Liên hiệp Hội các tỉnh, thành phố, các cơ quan sở ngành đại phương, trường đại học, cán bộ quản lý giáo dục và đông đảo thầy cô giáo trên địa bàn tỉnh.
Nhà văn hóa Lê Hồng Dương với hành trình gìn giữ di sản Kinh Bắc
Nhân dịp kỷ niệm Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11), sáng 12/12 tại Hà Nội, Viện Nghiên cứu, Bảo tồn và Phát huy Văn hóa Dân tộc (trực thuộc Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam) đã phối hợp với Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam tổ chức hội thảo khoa học với chủ đề “Nhà văn hóa Lê Hồng Dương với Di sản văn hóa dân tộc”.