Rong biển - nguồn thực phẩm và dược liệu quý giá
Người dân vùng biển phía nam nước Anh tới mùa đông lạnh, người ta chờ cho thủy triều rút là ra bờ biển nhặt rong. Đó là loại rong mang tên Laver đem về phơi khô, sau đó ninh nhừ, lúc nào rong đạt tới thành phần như bơ thì đem lên thành phố bán, loại hải sản này gọi là “bơ đen”. Đây là một sản phẩm nổi tiếng có giá trị kinh tế rất cao được các nhà quý tộc ưa chuộng. Ở vùng đảo Hawai thì rong biển là thực phẩm quan trọng hàng đầu của cư dân nơi đây. Quanh đảo có đến gần 30 loại được dùng làm thực phẩm. Trong đó có loại Asparagos là loại được yêu chuộng nhất mà người ta thường gọi là rong “Mây Tây”. Riêng ở châu Á thì người dân Nhật Bản và người dân Triều Tiên là hai nước sử dụng rong biển nhiều nhất. Ở Hàn Quốc, tuy người dân ít sử dụng nhưng ở biển của quốc gia này có đến 40 loại rong được nuôi trồng với quy mô lớn đã đem lại nguồn thu kinh tế khá cao. Ở Trung Quốc, từ đời xưa có 2 loại là rong giải và rong mút đã được chế biến thành những món ăn đặc sản nổi tiếng nhờ hương vị thơm ngon. Đến thời Trần (1518-1593) đã ghi lại rằng: “Rong biển là loại thực phẩm được dùng làm thuốc chữa phù, nề, động kinh cho phụ nữ rất tốt”.
Ở Việt Nam các sách thuốc Nam duợc thần diệucủa Tuệ Tĩnh và Lĩnh Nam bản thảocủa Hải Thượng Lãn Ông (cuối thế kỷ 17) đều ghi nhận rong biển là một vị thuốc chữa nhiều chứng bệnh. Đặc biệt là rong mơ có chứa 10 - 15% muối vô cơ (trong đó có nhiều Asen, kali và rất nhiều trong các ngành công nghiệp thực phẩm, chế biến bánh kẹo, nước giải khát và đặc biệt rong mơ còn tạo ra được môi trường để nuôi cấy vi sinh vật. Loài keo alginat của rong mơ còn dùng để nghiên cứu sản xuất huyết thanh nhân tạo, làm chỉ khâu vết mổ, làm thuốc cầm máu…
Trong nông nghiệp nó còn được dùng làm phân bón vì trong rong mơ chứa nhiều chất dinh dưỡng như K, N, Na…có tác dụng cải tạo môi trường đất và có tác dụng kích thích sinh trưởng của cây trồng. Trong nền công nghiệp nhẹ, nhiều quốc gia trên thế giới còn chế biến để phục vụ dính kết trong hồ vải và dính kết trong sản xuất cao su. Trong y học cổ truyền, hải tảo có vị đắng, tính hàn (vào 3 kinh can) có thể dùng chữa ho đàm, bệnh ngoài da và ngăn ngừa bướu cổ. Ngoài ra hải tảo còn được dùng làm thuốc đông máu, lợi tiểu, giải nhiệt, chống táo bón và làm hạ huyết áp.
Rau câu chỉ vàng là món ăn quen thuộc mà nhiều người biết đến bởi nó ngon miệng và chứa nhiều chất dinh dưỡng. Người ta còn dùng nấu chè ăn giải khát, phơi khô làm nộm hay xào với thịt bò làm món ăn tươi rất tuyệt. Những nhà hàng lớn ở Nha Trang, Sài Gòn và Hà Nội trường nấu thạch rau câu bằng cách bỏ rau câu vào trong nước đun sôi rồi vắt qua một miếng vải sạch. Thạch rau câu được đổ vào những khuôn rộng, dày khoảng 1cm. Đun cách thủy hoặc cho vào tủ sấy chừng 100°C cho bốc hơi nước, sẽ được những thanh nguyên chất trong suốt như giấy bóng kính. Ngoài ra trong rau câu còn có chứa từ 4 - 10% lượng manitol - chất này được dùng làm môi trường nuôi cấy vi khuẩn, làm thuốc chữa bệnh não, bệnh đái đường rất có hiệu quả. Lợi dụng tính chất hấp thụ phóng xạ nên người ta dùng rau câu cho những bệnh nhân bị nhiễm phóng xạ uống. Thuốc sẽ hấp thụ chất phóng xạ rồi thải ra ngoài theo đường tiêu hoá. Đặc biệt rau câu còn có tác dụng chống béo phì vì nó kích thích tuyến nội tiết, làm cho cơ thể giảm cân vì chất nhầy làm giảm cảm giác đói bụng.
Một loại rong biển được sử dụng và khá phổ biến trong y học cổ truyền là côn bố (hải đới). Theo đông y vị thuốc côn bố có vị mặn, tính hàn, hoạt, tác dụng làm mềm chất rắn, làm lợi thủy. Thường dùng chữa tràng nhạc, đau sưng dịnh hoàn, phòng ngừa bướu cổ. Ngoài ra côn bố còn được dùng làm nguyên liệu chế Aligin và alginat làm thuốc tiêu độc và chữa cao huyết áp. Hải đới là nguồn thực phẩm rất tốt dùng cho người ăn chay, vì nó là nguồn dinh dưỡng bổ sung tốt cho cơ thể.
