Phòng chống dịch bệnh cần được xã hội hóa

PV:Thưa Cục trưởng, dịch tiêu chảy cấp lại tiếp tục diễn ra phức tạp và lan rộng ra nhiều tỉnh thành phía Bắc, xin ông cho biết nguyên nhân tình trạng này?

TS. Nguyễn Huy Nga:Dịch tiêu chảy cấp hiện đã xuất hiện ở hơn 10 tỉnh thành phố, song vẫn tập trung chủ yếu vẫn ở Hà Nội. Riêng Hà Tây dịch được khống chế ổn định. Theo kết quả điều tra dịch tễ của chúng tôi thì có tới 70% bệnh nhân tiêu chảy cấp trong đó có tả liên quan đến ăn thịt chó, mắm tôm, rau sống. Mặc dù có nhiều khuyến cáo song một bộ phận người dân vẫn chủ quan với dịch bệnh, chưa thực hiện tốt việc ăn chín, uống sôi, rửa tay sạch trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh.

PV:Trước tình hình dịch diễn biến phức tạp, đặc biệt có thông tin bệnh nhân đã được uống vaccin tả nhưng vẫn mắc bệnh, Bộ y tế có tiếp tục triển khai uống vaccin tả trên diện rộng nữa không?

TS. Nguyễn Huy Nga:Những người mắc tiêu chảy cấp đều không uống vaccin tả khi tổ chức chiến dịch, mặt khác không có vaccin nào đảm bảo miễn dịch 100%. Hiện nay Tổ chức y tế thế giới và Bộ y tế không khuyến cáo tất cả người dân đi uống vaccin tả. Việc triển khai sử dụng vaccin bao phủ như thế nào là tuỳ tình hình cụ thể của địa phương đó. Vì đây là bệnh hoàn toàn có thể phòng chống được nếu mỗi người dân đều có ý thức cao.

PV:Dịch tiêu chảy cấp không chỉ xuất hiện ở thành phố mà còn ở vùng nông thôn, vậy theo ông có sự khác biệt nào về mức độ nguy hiểm ở hai địa bàn này không?

TS. Nguyễn Huy Nga:Các ca bệnh ở thành phố có tiền sử bệnh khá giống nhau là liên quan đến thức ăn chưa được nấu chín hoặc các thực phẩm mất vệ sinh. Còn ở nông thôn, các ca bệnh thường diễn ra đồng loạt tại các đám cưới, đám ma, nơi người dân có cơ hội tập trung ăn uống. Mặt khác ở nông thôn nhiều người dân vẫn có thói quen phóng uế bừa bãi, nhất là trẻ em. Hiện có tới 82% nhà xí nông thôn không đảm bảo tiêu chuẩn vệ sinh. Nếu chất thải của người bệnh thải ra ao, hồ, sông thì vi khuẩn tả sẽ phát tán nhanh chóng, đây là mối nguy hiểm rất lớn cho dịch bùng phát mạnh.

Khi dịch bệnh xảy ra ở thành phố, nơi tập trung nhiều bệnh viện lớn, có kinh nghiệm và nhiều thiết bị cấp cứu kịp thời nên người dân được cứu chữa tốt hơn. Còn ở nông thôn, các ca bệnh xảy ra đồng loạt ở một xóm, xã nào đó, bệnh viện tuyến cơ sở sẽ không đủ sức phản ứng kịp  nếu phải cấp cứu cho vài chục người một lúc, trong khi đây là bệnh phải cấp cứu càng nhanh càng tốt, do đó nguy cơ tử vong sẽ cao hơn.

PV:Trước tình hình dịch bệnh hiện nay nhiều người cho rằng y tế dự phòng còn yếu? Theo ông có phải vì chưa được đầu tư thoả đáng?

TS. Nguyễn Huy Nga:Mặc dù hệ thống y tế dự phòng đã được xây dựng từ trung ương đến cơ sở song hệ thống này còn rất mỏng ở các tuyến. Tuyến y tế dự phòng huyện mới được thành lập độc lập, nhân lực rất thiếu, tuyến xã lại càng mỏng hơn, do đó khi dịch bệnh xảy ra thì họ làm việc quá tải, thậm chí là mất ăn, mất ngủ. Ngay ở tuyến tỉnh, các trung tâm y tế dự phòng cũng thiếu bác sĩ. Ngành dự phòng hiện nay không thu hút được nhân lực do đặc thù công việc phải đối mặt với nhiều bệnh dịch nguy hiểm, dễ lây bệnh, thu nhập thấp, không có nhiều phụ cấp. Đầu tư cho dự phòng thì ít mà yêu cầu công việc thì nhiều.

PV:Việc phòng chống dịch lâu nay vẫn bị xem là việc riêng của ngành y tế, theo ông muốn làm được điều này hiệu quả cần thay đổi nhận thức như thế nào?

TS. Nguyễn Huy Nga:phòng chống dịch cần phải xã hội hóa, trong đó vai trò của chính quyền là rất quan trọng. Phải đặt trách nhiệm lên chính quyền địa phương, nơi nào để xảy ra dịch thì chính quyền nơi đó phải chịu trách nhiệm.PV: Xin cảm ơn ông!

Nguồn: Sức khoẻ & Đời sống, 4/2008