Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam
Thứ ba, 23/08/2011 21:29 (GMT+7)

Nhà khoa học phải biết biến “chưa” thành “có”

- Để có được một sản phẩm như thế, chắc chắn phải trải qua quá trình thử nghiệm công phu?

Không thể đếm được những lần chúng tôi thử nghiệm các vật tư mua về để biết chính xác có dùng được cho máy 500kV hay không. Phòng thí nghiệm phải làm việc liên tục. Gia công các bán thành phẩm đều phải thí nghiệm kiểm tra nghiêm ngặt mới được chuyển đến bộ phận tổng hợp lắp ráp. Riêng tôi có khoảng 750 bản vẽ, chưa kể các bản vẽ phần vỏ máy. Một chuyên gia nước ngoài sang thẩm định có nói với mọi người rằng: ở bên họ, công việc nghiên cứu thiết kế này phải có tám “người khổng lồ” (chuyên gia hàng đầu về máy biến áp cao áp) và 34 kỹ sư hỗ trợ, làm đi làm lại hàng năm trời mới xong trong khi bên mình chỉ có mỗi một bà già bơi lội (cười).

- Cá nhân bà chắc phải chịu nhiều áp lực của việc nghiên cứu?

Công trình nghiên cứu của tôi thường mất vài năm. Trong quá trình nghiên cứu tôi ngủ rất ít. Mọi người nói tôi “ăn biến áp, ngủ biến áp, đi đường cũng biến áp” là đúng. Ai thấy tôi vừa đi vừa khua khoắng tay chân thì tưởng tôi thần kinh, chứ mọi người ở xưởng thì quen rồi. May là tôi không biết đi xe máy, chứ biết đi xe chắc tôi bị tai nạn liên tục!

Trên thế giới, máy biến áp loại 220kV hiện nay có khoảng 20 nước chế tạo, còn loại 500kV có khoảng 12 nước (tính cả Việt Nam). Đây là máy biến áp “siêu cao áp”, về kết cấu rất phức tạp, đòi hỏi trình độ công nghệ cao. Máy biến áp 500kV “made in Vietnam ” có giá thành 118 tỉ đồng (trước đây giá nhập khoảng 150 tỉ) sẽ được lắp đặt tại trạm Nho Quan – Ninh Bình vào tháng 9 tới. So với các máy của châu Âu, giá máy có thể giảm khoảng 10%.

- Nghiên cứu một loại máy mà Việt Nam chưa ai làm đã khó, tìm nơi lắp đặt lại càng khó hơn. Những lúc như vậy, lãnh đạo công ty phải làm thế nào để thuyết phục mọi người tin và ủng hộ mình?

Đúng là khi công ty tôi đăng ký làm máy thì hầu hết những người ở ngành điện không ai ủng hộ vì họ không tin nhà máy có thể làm được. Chế tạo xong rồi tìm chỗ lắp ráp cho máy, không chỗ nào dám nhận. Mãi sau tập đoàn, tổng công ty điện lực phải ép trạm Vĩnh Yên, ông trạm trưởng cũng là bạn học của tôi nên tạo điều kiện để bọn tôi thực hiện công việc của mình.

- Cảm giác của bà như thế nào khi máy được đóng điện thành công?

Tôi như trút đi được hàng ngàn cân nặng. Tôi đã giám sát cẩn thận từng công đoạn, nên rất tin tưởng việc mình làm, phòng KCS có mấy chục người giám sát, các khâu thử nghiệm qua các công đoạn cũng rất nghiêm ngặt, nhưng bản tính của người thiết kế bao giờ cũng lo, giống như bà mẹ luôn lo cho đứa con của mình vậy!

- Trước khi làm máy 500kV, dường như bà chưa từng được tiệm cận loại máy này?

Tôi chưa lần nào được nhìn thấy kết cấu ruột máy này. Vì máy biến áp truyền tải, tự ngẫu 500/220/35 kV khác hoàn toàn với máy biến áp nguồn. Tôi đã đọc nhiều tài liệu của nước ngoài, trao đổi với các chuyên gia, và học ở họ rất nhiều.

Hồi làm máy 110kV, tôi phải thực hiện tất cả các bản vẽ bằng tay, rồi sau đến máy 220kV, máy 500kV thì đã có vi tính hỗ trợ. Tôi đã học được cách lập trình và vẽ trên vi tính. Các nước bạn đã có máy biến áp từ những năm 1920, mình đi sau họ gần 100 năm nên được tiếp cận học hỏi công nghệ của họ.

Tuy nhiên, tiếp thu thừa hưởng công nghệ không đồng nghĩa với sự rập khuôn. Bởi chúng ta không có công nghệ, và máy móc đầy đủ như nước ngoài. Khi làm, đầu óc luôn luôn phải tính tới các tình huống. Phải “thiên biến vạn hoá” để phù hợp với công nghệ của mình. Mục tiêu chất lượng là trên hết.

- Trong thời gian nghỉ hưu, có khi nào bà nghĩ mình sẽ dừng lại hoặc ai đó khuyên bà nên nghỉ ngơi thay vì phải nhọc công vào những công trình tưởng như… không tưởng?

Kỹ sư Nguyễn Thị Nguyệt.

Cứ mười người bạn thì chín người bảo tôi về nghỉ thôi, làm mãi cũng có được thêm quyền lợi gì đâu. Đúng là cái nghề của tôi không thể giàu được, lại rất vất vả. Nhưng tôi xác định nghề là nghiệp, không làm không chịu được. Dân khoa học chúng tôi nó thế. Chúng tôi làm theo lương tâm, danh dự và bằng sự đam mê của nghề nghiệp, chứ không để vì được mới làm. Tôi xác định làm khoa học phải biết hy sinh và cống hiến.

- Nhưng hiện nay có không ít nhà khoa học kêu thiếu trang thiết bị, thiếu nguồn vốn đầu tư, đòi hỏi lợi ích trước khi làm. Bà nghĩ sao về điều này?

Người làm khoa học phải biết biến cái chưa có thành cái có, biết khắc phục, không có thì mình phải nghĩ ra, nếu cái gì cũng có sẵn rồi thì cần gì nhà khoa học nữa. Làm khoa học phải có tâm, biết yêu mọi người, yêu cơ quan mình sống, nếu cứ so đo tính toán thì sẽ không làm được gì cả.

- Nhưng sự đãi ngộ dường như vẫn chưa tương xứng với cố gắng của các nhà khoa học?

Phải nói một câu rằng chưa ở đâu trên trái đất này, giá trị chất xám rẻ như ở Việt Nam . Cực kỳ rẻ! Trước đây lương tôi đi làm chỉ bằng 2/3 lương công nhân, mặc dù mình đang nghiên cứu các công trình cấp Nhà nước, là kỹ sư lâu năm… Bây giờ chúng tôi đã có ông giám đốc mới, có quan điểm tiến bộ. Chúng tôi cũng đỡ tủi thân.

- Vậy theo bà, có gì cần cởi bỏ trong bài toán đãi ngộ các nhà khoa học?

Cần phân biệt giữa những người có đóng góp nhiều và đóng góp ít. Phải có chế độ đãi ngộ xứng đáng cho nhà khoa học đúng theo cái họ nghiên cứu ra.

Xem Thêm

Tin mới

49 năm của Voyager 1, một ngày của ánh sáng
Sau hoàng hôn ngày 17/11, NASA mời người dân khắp thế giới hướng đèn lên trời, nháy mã Morse “V-G-R” chào Voyager 1, vật thể nhân tạo đầu tiên đi tới khoảng cách một ngày ánh sáng. Con tàu thăm dò vừa chạm mốc một ngày ánh sáng lúc 5h 16 phút 7 giây sáng 18/11 theo giờ miền Đông nước Mỹ (EST).
Tăng cường năng lực, đổi mới cơ chế tài chính khoa học và công nghệ
Tháo gỡ các điểm nghẽn về cơ chế tài chính, thủ tục hành chính và quản trị rủi ro sẽ tạo động lực mạnh mẽ để cộng đồng khoa học và công nghệ cả nước tự tin bước vào giai đoạn phát triển mới, góp phần thiết thực vào sự nghiệp đổi mới sáng tạo và phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.
Liên hiệp Hội tỉnh Đắk Lắk – Thành viên tích cực của Mặt trận trong giai đoạn mới
Trong hệ thống Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Liên hiệp Hội tỉnh Đắk Lắk là tổ chức tập hợp, đoàn kết đội ngũ trí thức KH&CN, làm cầu nối giữa trí thức với Đảng, Nhà nước và Nhân dân. Trong giai đoạn mới, phát huy vai trò thành viên của Mặt trận, Liên hiệp Hội tăng cường phối hợp, phát huy trí tuệ đội ngũ trí thức, góp phần củng cố khối đại đoàn kết và thúc đẩy tỉnh Đắk Lắk phát triển nhanh, bền vững.
VUSTA tổng kết 15 năm triển khai Dự án Quỹ Toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS
Ngày 12/11/2026, tại Quảng Ninh, Ban Quản lý dự án VUSTA - Dự án Quỹ Toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS tổ chức tổng kết dự án giai đoạn 2024-2026, đồng thời nhìn lại toàn bộ chặng đường hoạt động giai đoạn 2011-2026. Sự kiện đánh dấu 15 năm VUSTA đóng vai trò là cầu nối chiến lược, gắn kết cộng đồng cùng hệ thống y tế công của Việt Nam trong công tác phòng, chống dịch bệnh.
Giải thưởng Loa Thành lần thứ 38: Lần đầu tiên trao 02 giải Đặc biệt, ghi nhận 312 đồ án dự thi
Sáng 15/11, tại Hà Nội, Lễ trao Giải thưởng Loa Thành lần thứ 38 năm 2026 được tổ chức nhằm vinh danh những đồ án xuất sắc thuộc lĩnh vực Kiến trúc - Xây dựng. Mùa giải năm nay ghi nhận số lượng tham dự cao kỷ lục với 312 đồ án đến từ 29 trường đại học trên cả nước. Đặc biệt, lần đầu tiên trong lịch sử 38 năm tổ chức, Giải thưởng trao hai giải Đặc biệt cho những đồ án có chất lượng nổi bật.
Bắc Ninh: Hội thảo Sử dụng và khai thác công cụ sở hữu trí tuệ
Ngày 12/11, Liên hiệp các Hội Thành phố đã phối hợp Cục Sở hữu trí tuệ- Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức Hội thảo “Sử dụng và khai thác công cụ sở hữu trí tuệ thúc đẩy hoạt động nghiên cứu phát triển và đổi mới sáng tạo trong các trường đại học, cao đẳng trên địa bàn Thành phố Bắc Ninh”.