Nguyễn Ngọc Phú: :"Tại sao Bộ lại làm khó, làm khổ cho mình?"

Tự làm khổ và làm khó cho mình

Theo GS Phú cho biết, Bộ Giáo dục và Đào tạo về chức trách của Bộ là quản lý nhà nước về giáo dục và đào tạo. Điều 14 của Luật Giáo dục đã ghi rõ: “Nhà nước thống nhất quản lý hệ thống giáo dục quốc dân về mục đích, chương trình, nội dung, kế hoạch giáo dục, tiêu chuẩn nhà giáo, quy chế thi cử, hệ thống văn bằng, chứng chỉ, tập trung quản lý chất lượng giáo dục, thực hiện phân công, phân cấp quản lý giáo dục, tăng cường quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm của cơ sở giáo dục”.

Nếu việc biên soạn sách giáo khoa là việc của Bộ Giáo dục và Đào tạo phải làm thì Bộ cũng không thể làm được vì không bố trí nhân lực để đủ sức thực hiện việc này, GS Phú nhấn mạnh.

Để có thể có những bộ sách giáo khoa phù hợp, có chất lượng, cần huy động chính đội ngũ các nhà giáo có kinh nghiệm từ các trường phổ thông và đại học, các chuyên gia giỏi thuộc các Hội nghề nghiệp biên soạn và chịu trách nhiệm trước nhà nước. Chẳng hạn, Hội Toán học Việt Nam sẽ đảm nhận việc biên soan các sách giáo khoa về toán, Hội Vật lý Việt Nam sẽ biên soạn các sách giáo khoa về vật lý… Nhà nước có thể có sự hỗ trợ bước đầu một phần, hoặc cho vay chi cho việc biên soạn. Sau này, có thành phẩm, sẽ tổ chức bán thu tiên về để tự trang trải. Cách làm này, nhiều nước đã làm. Theo cách làm này, vừa đơn giản, vừa hợp với khả năng của Việt Nam, sẽ không mất thời gian và chắc chắn sẽ nhanh chóng có sách giáo khoa tốt, nhà nước lại không quá tốn kém, rất cần cho Việt Nam trong lúc này.

Việc thẩm định các sách giáo khoa cũng sẽ được các Hội đồng Khoa học cơ sở đánh giá và trình Bộ phê chuẩn. Như thế sẽ có nhiều bộ sách giáo khoa càng làm phong phú thêm cho việc thực hiện dân chủ hóa trong dạy học, cải tiến, đổi mối phương pháp dạy học tại các trường.

Hiện nay, Bộ cần tập trung công sức huy động các nhà khoa học làm rõ chương trình cho các lớp, đối tượng. Việc chưa làm rõ chương trình thì không nên tổ chức biên soạn xuất bản sách giáo khoa. Theo Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên của Quốc hội cũng cho biết, Ủy ban nhất trí với chủ trương sử dụng nhiều sách giáo khoa phổ thông một cách hợp lý và có điều kiện. Việc có nhiều tổ chức, cá nhân biên soạn sách giáo khoa sẽ huy động được nguồn trí tuệ dồi dào của các nhà khoa học, của chính đội ngũ đông đảo các thầy cô giáo giỏi từ các nhà trường, huy động động được nguồn lực tài chính của cả xã hội, đồng thời tạo ra một cuộc thi đua để không ngừng nâng cao chất lượng sách giáo khoa.

Không nên chấp nhận chỉ có một bộ sách giáo khoa chuẩn

“Nếu một chương trình chỉ có một bộ sách giáo khoa cho nó, nội dung giáo dục sẽ bị nghèo nàn, bị trói buộc trong khuôn khổ của một cuốn sách, gây tâm lý ỷ lại, phụ thuộc, tâm lý chấp nhận cái đã có, không biết và không khuyến khích được trí tìm tòi sáng tạo ở trẻ, tai hại cho phát triển trí tuệ ở trẻ”, GS Phú chia sẻ.

Thực tế, không có cuốn sách giáo khoa nào được coi là vạn năng. Sách giáo khoa chỉ có thể đáp ứng cho một đối tượng người cụ thể, vậy thì làm sao, một cuốn sách giáo khoa lại có thể đáp ứng cho tất cả các đối tượng người học khác, đây quả là phi lý.

Học sinh cần có một bộ sách giáo khoa phù hợp (Ảnh internet)

Trong điều kiện hiện nay của cuộc cách mạng khoa học và công nghệ diễn ra không ngừng với tốc độ chóng mặt, nếu chỉ có một bộ sách giáo khoa được coi là chuẩn thì bản thân cuốn sách giáo khoa này cũng không thể tồn tại được lâu, vậy thì bao lâu sẽ phải đổi sách giáo khoa và ai sẽ làm việc này? Ai là người chi tiền để viết lại? Ai sẽ là người thẩm định, phê duyệt để đưa nó vào thực hiện? Nếu ta quy định và thừa nhận sự tồn tại hợp pháp duy nhất của bộ sách giáo khoa chuẩn là chính ta tự làm khó cho mình, GS Phú cho biết.

Nhiều sách giáo khoa cùng đáp ứng một chương trình được quy chuẩn sẵn, làm cho nội dung giáo dục cho người học đảm bảo tính cơ bản, toàn diện, thiết thực, hiện đại, tiếp thu được tinh hoa văn hóa nhân loại từ từ nhiều góc độ, nhiều cách nhìn, và đây cũng là mục đích giáo dục mà ta đang theo đuổi.

Nhiều sách giáo khoa cùng đáp ứng cho một chương trình đào tạo sẽ làm cho chương trình sống động hơn, nội dung học tập, các trí thức mà người học tiếp thu được không bị chết cứng, cả chương trình và sách giáo khoa có thể tồn tại lâu dài hơn, trong quá trình đào tạo, những sách giáo khoa mới đương nhiên theo quy định khách quan sẽ được xuất hiện lại bổ sung cho những điều cần cập nhật phù hợp với thực tiễn mới, làm cho quá trình giáo dục, dạy học sinh động, liên tục phát triển, GS  Phú chia sẻ.