Ngủ ngáy và điều trị

Khi ngủ, phần mềm của hàm ếch và lưỡi nhỏ sẽ chùng xuống và rung lên mỗi lần không khí chạy qua, gây nên tiếng ngáy. Người ngáy thường bị ngưng thở một thời gian khá lâu, do các phần mềm và niêm mạc của cuống họng làm nghẹt khí quản, hai lá phổi và não bị thiếu dưỡng khí. Khi đó, não sẽ phát ra tín hiệu làm giãn nở cuống họng và khí quản, làm cho quá trình hô hấp trở lại bình thường. Nếu những rối loạn diễn ra liên tục sẽ gây ra chứng ngưng thở khi ngủ, khiến giấc ngủ không ngon và thời kỳ ngủ say bị ngắt quãng. Hậu quả là bộ não không nghỉ ngơi hoàn toàn sau một ngày hoạt động, khiến người bệnh trở nên bần thần, mệt mỏi. Nghiêm trọng hơn là sóng điện não bị xáo trộn, làm người bệnh giảm trí nhớ, năng suất làm việc, mệt mỏi, khó tập trung và ngủ gật ban ngày... Những rối loạn này làm tăng nguy cơ bệnh tim mạch như cao huyết áp, nhồi máu cơ tim, trụy tim mạch, tử vong...

Nguyên nhân

- Hút thuốc lá làm cho niêm mạc ở cuống họng sưng lên, gây nghẹt và hẹp đường thông khí.

- Bệnh viêm xoang và nghẹt mũi mãn tính khiến người bệnh phải thở bằng miệng.

- Uống rượu và dùng thuốc ngủ nhiều.

- Khi béo mập, các lớp mỡ dày cộm lên cuống họng làm thay đổi cấu trúc, thu hẹp và cản trở không khí. Ở người béo, cổ bạnh hoặc giáp trạng bị viêm sưng cũng dễ bị ngủ ngáy.

- Trong gia đình có nhiều người ngáy khi ngủ.

Có nhiều nguyên nhân ngủ ngáy như tắc nghẽn ở mũi; màng hầu bị mềm; có từ 60 - 70% trường hợp ngủ ngáy là do màng hầu mềm, bị rung; có nguyên nhân do lưỡi, đặc biệt là vùng đáy lưỡi gây ngủ ngáy; béo phì cũng là nguyên nhân gây ngủ ngáy. Các chuyên gia cho biết, cần nhấn mạnh đến yếu tố béo phì vì nguy cơ ngày càng tăng cao.

Điều trị

Theo PGS.TS. Nguyễn Thị Ngọc Dinh, giám đốc Bệnh viện tai - mũi - họng trung ương:

- Giảm cân nếu là người béo phì.

- Tập thể dục thường xuyên, vừa để giảm cân nặng vừa tăng oxy cho não.

- Tránh uống rượu 4 giờ trước khi ngủ.

- Không nên dùng thuốc an thần hoặc bất cứ loại thuốc nào làm cho các cơ bắp trong cuống họng chùng xuống.

- Tránh ăn nhiều vào bữa tối.

- Cần chữa dứt điểm chứng viêm mũi dị ứng.

- Khi ngủ, nằm ngủ nghiêng và giữ cho đầu cao để dễ thở hơn.

- Nếu xuất hiện các biến chứng ở tim và phổi, người bệnh cần được đeo máy bơm không khí cao áp, đưa không khí vào mũi và phổi, giúp thở được bình thường.

- Có thể dùng một dụng cụ nha khoa làm cho hàm ếch không chùng xuống và lưỡi nhỏ không bít khí quản.

Một nghiên cứu khảo sát gần đây của BS. Đoàn Minh Trí, bộ môn phục hình răng hàm mặt Đại học y dược TP.HCM và các bác sĩ bộ môn phục hình khoa nha Đại học Mahidol, Bangkok , Thái Lan cho thấy, việc sử dụng khí cụ chống ngáy MU-MAD kiểu mới đã đem lại kết quả khả quan trên 51 bệnh nhân. Chất lượng cuộc sống của các bệnh nhân này được cải thiện đáng kể, có tới 98% bệnh nhân dùng khí cụ từ 4 năm trở lên.

- Nếu bệnh quá nặng, cần phẫu thuật. Có nhiều loại phẫu thuật điều trị chứng ngáy và chứng ngưng thở do tắc nghẽn như phẫu thuật hầu, khẩu cái, lưỡi gà (cắt bỏ một phần khẩu cái mềm, lưỡi gà và hạnh nhân để mở rộng đường thở, có thể cắt hay không cắt hạnh nhân hoặc phẫu thuật cắt lưỡi gà, khẩu cái bằng laser).

Cả hai phẫu thuật này đều cắt bỏ mô khẩu cái mềm, tỷ lệ thành công khác nhau ở mỗi thủ thuật, nhưng bất lợi là mất nhiều tiền, và kèm theo đó là nhiều nguy cơ do phải gây mê toàn thân. Ngoài ra, bệnh nhân thường rất đau đớn sau hậu phẫu và cũng dễ bị các biến chứng bao gồm cả tình trạng bị chít hẹp đường hầu họng.

Theo nghiên cứu, khoảng 80% trường hợp ngủ ngáy và ngưng thở lúc ngủ có nguyên nhân từ khẩu cái mềm. Do vậy, phương pháp phẫu thuật chữa trị hội chứng này một cách hiệu quả là đặt ba mảnh ghép nhỏ bằng sợi polyester vào trong cấu trúc mô cơ khẩu cái mềm làm trụ nâng, làm cứng và giảm rung khẩu cái mềm (nguyên nhân của ngáy) trong khi thở; làm giảm khả năng tắc nghẽn đường thông khí do khẩu cái mềm chèn vào.

Phương pháp này can thiệp tối thiểu góp phần nâng cao điều trị chứng ngưng thở lúc ngủ và chứng ngủ ngáy. Bệnh nhân chỉ cần phải ở viện sau 15 phút. Thời gian điều trị, khả năng phục hồi nhanh, chi phí hiệu quả nhất. Sau khi thực hiện thủ thuật này, giọng nói và khả năng ngửi mùi vị của bệnh nhân không bị thay đổi.