Muôn mặt ứng dụng của hoa
Hoa chữa bệnh...
Trong hoa có nhiều hợp chất: terpenoid (mentol - bạc hà, eucalyptol - bạch đàn), santenol (đàn hương), resin (lan trắng), rutin (hoa hòe) hoặc có khi là hỗn hợp các chất mà ta chưa tách ra được.
Một số chất có tính sát khuẩn, kích thích và lan tỏa vào môi trường. Qua nghiên cứu, các nhà khoa học ở Anh, Mỹ, Đức cho kết quả gần như nhau: trong 1 milimet khối không khí ở cửa hàng tạp hóa có khoảng 4 triệu con vi khuẩn, trong khi tại công viên là 1.000, tại bãi cỏ nhiều hoa ven rừng chỉ có khoảng 55 con vi khuẩn. Không khí trong rừng có nhiều ion âm giúp cải thiện chức năng mạch máu, điều tiết hệ thần kinh. Cơ thể hấp thu những chất sát khuẩn, kích thích ion âm qua đường hô hấp, qua tiếp xúc da. Do đó, rừng tăng cường khả năng kháng khuẩn, diệt khuẩn trong bệnh đường hô hấp, trợ giúp chữa các bệnh: suy nhược thần kinh, mỏi, tăng huyết áp, sau phẫu thuật, hen suyễn. Tản bộ trong rừng mát lành, nhiều hương sắc, nhiệt độ da giảm từ 1-2 độ, số lần mạch đập giảm 4-8 lần. Đây là lí do để các nhà y học biến việc "tản bộ trong rừng" thành "liệu pháp chữa bệnh".
Lý thú hơn, ngày nay các nhà khoa học còn tìm ra sự rung động hay cảm nhận của cơ thể đối với nước hoa. Tần số cảm nhận nước hoa chung của cơ thể là 62-68 MHz và của não là 72-90 MHz. Nếu tần số cảm nhận này hạ xuống thì dễ bị bệnh tật (mức 58 MHz dễ bị cảm cúm, mức 42MHz dễ bị ung thư, mức 25MHz thì gần như sắp chết). Hương liệu có khả năng điều chỉnh được tần số cảm nhận của người. Chẳng hạn: dùng nước hoa có tần số 70 MHz nâng tần số cảm nhận của một người từ 52 MHz lên 66 MHz chỉ trong vòng 21 giây. Vườn có nhiều hoa, phát tán ra hương hoa hỗn hợp sẽ có hiệu lực không kém gì nước hoa. Đây là lý do mà một người mệt mỏi buồn bã, bệnh tật khi đi vào vùng hoa thích hợp thấy khỏe khoắn, vui thích, cải thiện được tình trạng bệnh.
Một số loài hoa có hoạt chất dùng chữa một số bệnh: Hoa hòe chứa rutin dùng cầm máu, ngừa tăng huyết áp, xơ vữa động mạch, tai biến mạch máu. Hoa cúc chứa vitamin A, crysanthemia dùng làm sáng mắt và chữa một số bệnh về mắt. Tâm sen chứa các alcaloid có tác dụng an thần, gây ngủ. Rất nhiều loại hoa chứa các flavonoid, polyphenol (như hoa và đài hoa cây bụt dấm) có tính chống ôxy hoá, làm giảm rối loạn lipid máu, nguy cơ bệnh tim mạch.
Từ xưa, cha ông ta dựa vào tính vị của hoa để chữa bệnh. Khoa học mới tìm ra một số chất, lý giải phần nào cơ chế, củng cố niềm tin, song chưa thể đầy đủ.
Tại các nước phát triển đã hình thành phương pháp "chữa bệnh bằng hoa" còn gọi là "liệu pháp rừng cây". Có nhiều bệnh viện chữa bệnh không dùng thuốc hay phẫu thuật, chỉ dùng hương hoa. Người bệnh ngồi trong tư thế thoải mái vừa hít hương hoa, vừa nghe nhạc êm dịu, thể chất, tinh thần đi vào trạng thái thư giãn. Cố nhiên liệu pháp này chỉ dùng cho một số bệnh. Ở nước ta, các cơ sở điều dưỡng có nhiều cây cối, vườn hoa cũng góp phần nâng cao sức khỏe. Nhưng từ một cơ sở điều dưỡng đến một bệnh viện chỉ dùng "liệu pháp hương hoa" còn là một bước đường dài, trong đó việc đầu tiên là làm cho thầy thuốc và người bệnh hiểu và tin hoa có khả năng chữa khỏi bệnh.
Làm đẹp từ hoa
Tổ chức, tế bào da thiếu nước sẽ dẫn tới sừng hóa da, tróc, nhăn da. Dùng một tập hợp hoa tươi (cúc, kim ngân), thảo dược (linh chi, đương quy, bạch chỉ, ích mẫu, trân châu, nhân sâm)... đun nóng lên ở nhiệt độ thời gian thích hợp, rồi dùng hơi đó xông mặt, hoặc dùng dịch nóng để nguội đến mức vừa phải rửa mặt. Nước hoặc hơi nước chứa hỗn hợp từ hoa sẽ bù nước cho da, tẩy sạch biểu bì chết, tăng hoạt động của tuyến mồ hôi, tuyến bã nhờn, cải thiện tuần hoàn máu vùng đầu và mặt, tăng tính đàn hồi da, làm cho da đủ dinh dưỡng, săn chắc, không bị nhão, sệ.
Nước ta cũng như nhiều nước trên thế giới từ xa xưa đã có nhiều cách làm đẹp bằng hoa khá lí thú. Dùng hoa hồng (60g), hoa sen (60g), vỏ quít (10g), hạt bí đao (150g) phơi khô, tán thành bột mịn, uống với nước sắc râu ngô. Mỗi lần dùng 5g bột. Mỗi ngày dùng 3 lần có tác dụng dưỡng ẩm da, bớt vết nhăn ở mặt. Dùng gạo tẻ vo sạch nấu chín, cho thêm hoa nhài, hoa hồng và cuối cùng cho đường phèn đủ ngọt có tác dụng điều chỉnh chức năng gan, chống ứ tắc, bình ổn chức năng tiêu hóa, tăng sức đề kháng, giảm đau, thích hợp cho người có sắc mặt tiều tụy...
Làm đẹp da bằng hoa là cho hương hoa thâm nhập sâu vào bên trong (tắm nóng hay uống), có tác dụng điều chỉnh chức năng của một số bộ phận (gan, đường tiêu hóa), bổ dưỡng, lưu thông mạch, khí huyết... dẫn tới làm đẹp da (xóa bớt vết nhăn, vết sạm, làn da hồng hào). Do thế, làm đẹp bằng hoa phải cầu kỳ, mất nhiều thời gian, nhưng hiệu quả lại có tính vững bền hơn dùng kem dưỡng da.
Và ăn hoa...
Dẫn đầu cho cách ăn hoa hiện đại là người Hồng Kông. Họ đánh giá tỉ mỉ màu sắc hương vị, tính bổ dưỡng từng loại và tạo ra những bữa tiệc hoa sang trọng. Tại Côn Minh (Trung Quốc) đã thống kê được dân chúng thường ăn tới 160 loại hoa (có lẽ nhiều hơn loại dân ta thường ăn). Nhật và một số nước Âu Mỹ coi cách ăn hoa là "tiêu dùng cao cấp". Muốn có hoa ăn họ phải nghiên cứu để trồng đại trà thu hoạch lớn, ổn định, dù ở những nơi này thiên nhiên không có nhiều ưu đãi như vùng nhiệt đới. Công nghiệp hóa nghề trồng hoa, chế biến hoa thành món ăn là một cách kéo khách du lịch đến với mình, thu lợi nhuận lớn.
Ăn hoa có từ lâu đời. Có cách ăn chỉ cốt lấy hương sắc. Ví dụ như chè trôi có màu trắng ngà, cho thêm vài cánh hoa bưởi trắng sẽ bắt mắt hơn. Canh nấu bằng me non có vị chua, tép đất bạc vị ngọt, cho thêm hoa so đũa sẽ có vị nhẩn đắng, đậm đà. Có cách ăn hoa đóng vai trò chính: Hoa bí đài màu xanh, cánh màu đỏ, có vị ngọt, xào với tỏi vừa chín tới, sẽ giòn, ngọt, thơm tự nhiên. Nấu canh thịt nạc hay tôm nõn chờ dịu hơi nóng một chút, cho thêm một nhúm hoa thiên lý vừa đủ sẽ tạo ra bát canh thơm dịu, không nồng gắt. Hoa điên điển nấu cá linh thành canh, hay chấm với cá linh kho tiêu, sẽ có vị nhân nhẩn đắng làm người ăn ngon miệng. Những món ăn từ hoa có khi rất dân dã, dễ kiếm, dễ làm song là đặc sản không kém gì những loại cầu kỳ sang trọng khác.
