Ðồng hành với người tiêu dùng

.V:Ông cho biết những mục đích của việc khiếu nại của ngưòi tiêu dùng đến sản phẩm hàng hóa?

Ông Hồ Tất Thắng:Các khiếu nại của người tiêu dùng thường gặp là khiếu nại về chất lượng sản phẩm, hàng hóa, khiếu nại về dịch vụ khuyến mại và khiếu nại về phương thức bán hàng đa cấp.

Mục đích khiếu nại của người tiêu dùng cũng rất khác nhau như khiếu nại nhằm thông báo cho cộng đồng biết những tiêu cực của xã hội; khiếu nại nhằm đòi bồi thường thiệt hại khi mua, sử dụng sản phẩm, hàng hóa không bảo đảm chất lượng, không an toàn gây thiệt hại cho người sử dụng; khiếu nại vì bất bình trước thái độ bán hàng, vì quảng cáo sai sự thật, ghi nhãn không đúng quy định.

Có người tiêu dùng thiếu hiểu biết về pháp luật dẫn đến việc khiếu nại thiếu tính pháp lý hoặc lợi dụng uy tín của Hội để ép nhà sản xuất kinh doanh bồi thường một cách vô lý.

P.V:Vậy theo ông, những sản phẩm nào thường bị người tiêu dùng khiếu nại?

Ông Hồ Tất Thắng:Ðối với hàng hóa, có thể kể đến việc thiếu an toàn thực phẩm, dược phẩm, mỹ phẩm. Ðối với dịch vụ, có thể kể đến thiếu an toàn trong giao dịch điện tử, chất lượng dịch vụ xây dựng, dịch vụ bảo hiểm, ngân hàng, bưu chính viễn thông. Những loại sản phẩm, hàng hóa thường bị khiếu nại là các loại thực phẩm, nước giải khát, nước uống đóng chai, sữa, bia..., một số mặt hàng tiêu dùng thiết yếu như hàng điện, điện lực gia dụng, ô-tô, mô-tô xe máy, xe đạp...

P.V:Trên thực tế, cách giải quyết của Hội như thế nào để vừa hợp tình vừa hợp lý cho cả người tiêu dùng lẫn doanh nghiệp?

Ông Hồ Tất Thắng:Hiện nay, 80% các khiếu nại của người tiêu dùng đã được Hội giải quyết thông qua hòa giải. Trường hợp không hòa giải được, Hội chuyển khiếu nại đến cơ quan Nhà nước có thẩm quyền nghiên cứu, giải quyết.

P.V:Ðể trở thành người tiêu dùng thông thái, ông có lời khuyên nào giúp người tiêu dùng lựa chọn sản phẩm, nhất là thực phẩm sạch, an toàn?

Ông Hồ Tất Thắng:Chúng tôi khuyến cáo người tiêu dùng phải hình thành thói quen, kiến thức, kỹ năng để biết thế nào là sản phẩm an toàn, kiểm tra thông tin ghi trên nhãn mác, có thể bằng cảm quan, sờ, nắn. Không nên mua sản phẩm của các cơ sở không có nhãn mác hoặc địa chỉ sản xuất.

P.V:Trong bối cảnh hội nhập kinh tế hiện nay, nhất là từ khi Việt Nam gia nhập Tổ chức Thương mại thế giới WTO, Pháp lệnh Bảo vệ người tiêu dùng được ban hành từ năm 1999 đã không còn đủ sức bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Vây theo ông, có nên xây dựng Luật Bảo vệ người tiêu dùng?

Ông Hồ Tất Thắng:Vai trò của người tiêu dùng trong hoạt động sản xuất kinh doanh ngày một nâng cao, người tiêu dùng đòi hỏi nhiều hơn đến chất lượng sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ.

Pháp lệnh Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng năm 1999 đã không còn phù hợp. Chúng ta cần sớm ban hành Luật Bảo vệ người tiêu dùng nhằm điều chỉnh các hoạt động bảo vệ người tiêu dùng, xác định rõ hơn quyền và trách nhiệm của người tiêu dùng, quy định nội dung bảo vệ người tiêu dùng, tổ chức và trách nhiệm của các cơ quan nhà nước, các hiệp hội, các doanh nghiệp đối với việc bảo vệ người tiêu dùng.

Tất nhiên, phải khẳng định bảo vệ người tiêu dùng là trách nhiệm của toàn xã hội.

P.V:Nếu có ý định khiếu nại, rất ít người chọn cách cầu cứu các cơ quan chức năng, nhà sản xuất mà chủ yếu quay lại nơi bán hàng và lần sau sẽ không đến đó mua nữa.

Trong khi đó, một sản phẩm gây ảnh hưởng đến sức khỏe người tiêu dùng ở nước ta thường chỉ qua kênh thông tin báo chí báo động. Hội được coi là "bạn" của người tiêu dùng phải làm những gì để "mạnh tay" giúp người tiêu dùng ý thức được quyền lợi của mình?

Ông Hồ Tất Thắng: Người tiêu dùng là đối tượng chịu sự tác động xấu nếu thị trường có cạnh tranh không lành mạnh. Nhiều mánh lới trong kinh doanh, quảng cáo và khuyến mãi đã tạo nên những áp lực bất lợi cho người tiêu dùng.

Trong 20 năm hoạt động, VINASTAS và các hội thành viên đã có nhiều đóng góp cho phong trào bảo vệ người tiêu dùng nước ta. Tuy nhiên, số người đến Hội khiếu nại còn ít, một phần do tâm lý ngại đấu tranh, ngại tranh chấp, ngại phiền hà.

Một số người chỉ lên tiếng khi bị thiệt thòi với giá trị kinh tế lớn hoặc khi một số đông người tiêu dùng cùng chịu thiệt thòi.

Ðể có thể đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức về quyền và nghĩa vụ của người tiêu dùng, nâng cao hiểu biết tiêu dùng, đồng thời tăng cường tư vấn, phản biện và giám định xã hội đối với các chính sách, văn bản quy phạm pháp luật về bảo vệ người tiêu dùng, Hội cũng cần có sự quan tâm của Chính phủ, của các cơ quan nhà nước, sự hỗ trợ về kinh tế để tạo điều kiện hoạt động. Như vậy, việc giúp đỡ khiếu nại và bảo vệ người tiêu dùng sẽ hiệu quả hơn và thiết thực.