Điếc đột ngột, như thế nào và tại sao?

Điếc đột ngột có thể do nhiều nguyên nhân. Không dùng các loại thuốc độc hại cho tai, bỏ thói quen lấy ráy tai, khi có dấu hiệu bất thường ở tai cần đi khám chuyên khoa ngay, đó là cách phòng chống điếc đột ngột có hiệu quả.

Tính chất của điếc đột ngột

Mất đột ngột một phần hay toàn bộ thính lực thường là điếc thần kinh cảm giác, ít khi do tổn thương ở bộ phận truyền âm, chẳng hạn hệ màng - xương nhĩ.

Nguyên nhân điếc đột ngột nhiều khi không rõ ràng, thí dụ trường hợp vỡ xương đá (khối xương hình thóp ở phần bên và dưới hộp sọ), hoặc nhiễm khuẩn cấp ở mê đai, tức là các hốc trong xương đá (gồm ốc tai, tiền đình… của tai trong).

Điếc đột ngột hay khu trú ở một bên tai, thường xuất hiện trước hoặc sau khi có cảm giác có tiếng rít ở bên tai, tiếng này còn kéo dài về sau. Đôi khi người bệnh có cảm giác chóng mặt nhất thời, khác với chóng mặt nặng và kéo dài hơn do viêm tế bào ở tiền đình (phần giữa củ mê đạo) hoặc chóng mặt ở bệnh Meniere gồm hội chứng điếc, chóng mặt và cảm giác tiếng ù ở cả hai bên tai.

Ở những người trẻ tuổi, điếc đột ngột thường không được phát hiện kịp thời. Chỉ một thời gian sau, khi không nghe được điện thoại, bệnh nhân mới biết là mình bị điếc. Những bệnh nhân bị điếc đột ngột cần biết thính lực bị giảm ở bên tai nào để xem có cơ may điều trị được không, hoặc ít nhất có thể thích nghi tốt với điều kiện học tập hay công tác bằng cách hướng tai lành về phía âm, càng sớm càng tốt. Đôi khi điếc một tai làm mất khả năng nhận biết âm thanh lập thể, khi có người gọi, bệnh nhân thường ngơ ngác tìm hướng có âm đi tới. Điếc đột ngột thường hay xuất hiện về đêm, khi thức dậy bệnh nhân có cảm giác như bị vật gì nút vào tai.

Nguyên nhân

Điếc đột ngột có thể xuất hiện sau khi bị quai bị hay cúm nặng (do virus). Người ta cũng gặp hiện tượng này trong một số bệnh miễn dịch hoặc do tác dụng phụ của thuốc chữa bệnh, chẳng hạn kháng sinh loại aminoglycosid (như Gentamicin, Kanamycin, Streptomycin…), quinin và một số thuốc lợi tiểu. Có khi điếc đột ngột là trường hợp cấp cứu: Một sang chấn nào đó ở tai có thể làm vỡ các cửa sổ của tai trong (cửa sổ bầu dục của tiền đình và cửa sổ tròn của ốc tai). Thiếu máu ở các cấu trúc trong của mê đạo, do huyết khối, nghẽn hay co thắt các mạch máu cũng có thể gây điếc đột ngột. Nhiều trường hợp soi tai tưởng bình thường nhưng đã bỏ sót một cục ráy nở to bịt kín lỗ tai, gây điếc đột ngột… Hiện tượng này còn có thể do viêm lớp thanh mạc ở tai, hoặc do thủng màng nhĩ. Nếu điếc đột ngột do bệnh tâm thần thì thường xảy ra ở cả hai tai và rất khó phát hiện.

Thử nghiệm tìm vị trí tổn thương ở tai

Tuỳ theo nguyên nhân điếc, bác sĩ sẽ chỉ định các xét nghiệm cần làm, tuy nhiên trong khi khám, bác sĩ có thể làm một số thử nghiệm đơn giản để tìm vị trí có tổn thương. Người ta phân loại ba vị trí tổn thương có thể gây điếc:

-Tổn thương ở hệ thống truyền âm như tai ngoài, bộ phận màng nhĩ và các xương nhĩ (xương búa, đe, bàn đạp); đó là điếc truyền âm.

-Điếc tổn thương ở ốc tai (là bộ phận chuyển đổi dao động âm thành xung điện, các xung này sẽ truyền lên trung tâm nghe ở não) hoặc tổn thương ở thần kinh thính giác, ở sau ốc tai. Loại điếc này gọi là điếc nhận biết.

-Điếc trung tâm do tổn thương ở các đường dẫn tới trung tâm nghe hay ở chính trung tâm này.

Thử nghiệm đơn giản nhất, mang tên Weber, chỉ cần dùng một âm thoa (là một thanh kim loại gồm hai nhánh song song, khi gõ vào các thanh này sẽ rung lên và phát âm). Khi thử, bác sĩ sẽ đặt âm thoa đang rung lên trán bệnh nhân. Nếu bị điếc truyền âm ở tai (ở một tai) thì âm tuy không truyền được qua tai ngoài và giữa đến tai trong nhưng có thể truyền từ trán qua hộp sọ tới ốc tai, do vậy bệnh nhân vẫn nghe được âm ở bên tai bị tổn thương. Ngược lại, nếu điếc do nhận biết (tổn thương ở ốc tai hay ở thần kinh thính giác), tai tổn thương sẽ không còn được nghe âm, bệnh nhân sẽ không nhận biết được âm thanh ở bên tai lành.

Phòng tránh điếc đột ngột

-Không ngoáy tai, nhất là dùng tăm, que cứng… có nhiều nguy cơ thủng màng nhĩ.

-Giữ vệ sinh tai: Không bơi lặn ở ao, hồ, chỗ nước tù đọng.

-Phải hết sức cẩn thận (theo đúng chỉ dẫn của bác sĩ về liều lượng) khi dùng các thuốc độc hại đối với tai.

-Khi thấy nặng tai, chảy dịch tai, hoặc các dấu hiệu bất thường (như nghe có tiếng rít ở tai), cần đi khám chuyên khoa ngay.

Nguồn: Khoa học và Đời sống, số 7 (1725), ngày 24/1/2005