Đắk Lắk: AILPA – Robot AI hỗ trợ người cao tuổi sống neo đơn

Mô hình “Robot AILPA – Trợ lý thông minh của người lớn sống neo đơn”

Từ thực tế về sự cô đơn của người cao tuổi

Trong xã hội hiện đại, nhiều gia đình có con cháu đi học tập, làm việc xa quê, để lại cha mẹ lớn tuổi sống một mình. Không chỉ đối mặt với bệnh tật và tuổi tác, người già sống neo đơn còn chịu áp lực tâm lý do thiếu người trò chuyện, chăm sóc và hỗ trợ khi gặp sự cố.

Từ thực tế đó, ba học sinh Nguyễn Long Nhật, Lê Xuân Huy và Bùi Thị Thúy Duyên, Trường THPT Trần Quốc Tuấn đã xây dựng mô hình “Robot AILPA – Trợ lý thông minh của người lớn sống neo đơn”. Ý tưởng của nhóm là tạo ra một sản phẩm không chỉ hỗ trợ kỹ thuật mà còn mang tính nhân văn, có thể trở thành người bạn đồng hành với người cao tuổi trong sinh hoạt hằng ngày.

Theo nhóm tác giả, dân số già ngày càng tăng cùng sự thay đổi cấu trúc gia đình khiến nhiều người cao tuổi phải sống một mình, đối mặt với nguy cơ cô đơn, trầm cảm và suy giảm sức khỏe. Vì vậy, việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo để hỗ trợ chăm sóc, bảo vệ an toàn và kết nối tinh thần cho người già là hướng đi cần thiết.

Sau hơn hai tháng khảo sát, nghiên cứu về AI, robot thông minh và công nghệ cảm biến, nhóm đã xây dựng thành công mô hình tích hợp nhiều tính năng hỗ trợ thiết thực.

AILPA sử dụng nền tảng Gemini 2.0 Flash, có khả năng tiếp nhận thông tin bằng giọng nói, xử lý và phản hồi bằng âm thanh hoặc văn bản. Robot có thể giao tiếp với người sử dụng, nhận diện cảm xúc, ghi nhớ một số thói quen sinh hoạt để tạo cảm giác gần gũi như một thành viên trong gia đình.

Một trong những tính năng hữu ích là nhắc lịch uống thuốc, giờ ăn, tập thể dục; đồng thời hỗ trợ mở nhạc, cập nhật thời tiết, kể chuyện và trò chuyện nhằm giảm bớt cảm giác cô đơn cho người lớn tuổi.

Để hoàn thiện sản phẩm, nhóm đã sử dụng các bộ điều khiển và cảm biến thông minh kết hợp hệ thống lập trình tự động hóa, giúp robot có khả năng phản hồi trong thời gian thực.

Nhóm tác giả nhận giải thưởng

Kết hợp trí tuệ nhân tạo với tiện ích bảo vệ an toàn

Không chỉ đóng vai trò trò chuyện và hỗ trợ sinh hoạt, AILPA còn được thiết kế như một trợ lý an toàn cho người cao tuổi.

Một trong những tính năng nổi bật là khả năng phát hiện người sử dụng bị té ngã hoặc bất động trong thời gian dài, đặc biệt tại khu vực nhà vệ sinh – nơi thường tiềm ẩn nguy cơ đột quỵ. Khi phát hiện sự cố, hệ thống sẽ tự động gửi thông báo đến người thân hoặc số điện thoại hỗ trợ khẩn cấp để kịp thời can thiệp.

Robot cũng được kết nối với các cảm biến theo dõi hoạt động trong nhà. Nếu người cao tuổi ra ngoài vào ban đêm hoặc xuất hiện các tình huống bất thường, hệ thống sẽ gửi cảnh báo đến người thân nhằm hạn chế rủi ro.

Ngoài ra, AILPA còn tích hợp chức năng phát hiện người lạ xuất hiện quanh khu vực cửa ra vào hoặc cửa sổ vào ban đêm. Khi phát hiện nguy cơ mất an toàn, robot sẽ phát tín hiệu cảnh báo; trường hợp cần thiết có thể tự động liên hệ số điện thoại hỗ trợ đã được cài đặt trước.

Nhóm nghiên cứu cũng trang bị hệ thống cảnh báo cháy nổ. Khi cảm biến phát hiện đám cháy, hệ thống sẽ kích hoạt đèn chỉ dẫn thoát hiểm tại các vị trí an toàn. Các nút khẩn cấp và micro nhận lệnh bằng giọng nói được bố trí tại những khu vực dễ xảy ra sự cố như nhà bếp, nhà vệ sinh để người sử dụng có thể nhanh chóng gọi hỗ trợ.

Theo đánh giá của nhóm tác giả, các chức năng cơ bản của mô hình hoạt động ổn định qua nhiều lần thử nghiệm. Sản phẩm cho thấy khả năng ứng dụng thực tiễn khi vừa hỗ trợ chăm sóc sức khỏe, vừa góp phần giúp người cao tuổi cảm thấy được quan tâm và kết nối nhiều hơn trong cuộc sống hằng ngày.

TS. Nguyễn Chí Sĩ, Trường Đại học Xây dựng Miền Trung, thành viên Ban Giám khảo Hội thi Sáng tạo kỹ thuật tỉnh Đắk Lắk nhận xét: “Điểm đáng ghi nhận của đề tài là các em học sinh đã biết kết hợp trí tuệ nhân tạo với hệ thống cảm biến để giải quyết vấn đề thực tiễn của xã hội. Mô hình không chỉ có tính sáng tạo mà còn mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc khi hỗ trợ người lớn tuổi sống an toàn và bớt cô đơn hơn”.

Theo TS. Nguyễn Chí Sĩ, dù hiện mới ở dạng mô hình nhưng sản phẩm cho thấy tiềm năng phát triển nếu tiếp tục được đầu tư, hoàn thiện và kết nối với các nền tảng y tế thông minh.

Nhóm tác giả cho biết thời gian tới sẽ tiếp tục nâng cấp AILPA theo hướng tích hợp các thiết bị đo huyết áp, nhịp tim, theo dõi giấc ngủ và kết nối khám chữa bệnh từ xa. Robot cũng sẽ được bổ sung tính năng gọi video, kết nối cộng đồng trực tuyến để người cao tuổi có thêm cơ hội giao lưu, chia sẻ.

Từ những linh kiện điện tử quen thuộc và niềm đam mê sáng tạo, các học sinh Trường THPT Trần Quốc Tuấn đã tạo nên một sản phẩm giàu tính ứng dụng và nhân văn. Giải Ba Hội thi Sáng tạo kỹ thuật tỉnh Đắk Lắk không chỉ ghi nhận nỗ lực nghiên cứu của nhóm tác giả trẻ mà còn cho thấy khả năng tiếp cận khoa học công nghệ của học sinh hôm nay đối với những vấn đề thiết thực của cộng đồng./.