Chương trình VietGAP không chỉ là tấm giấy chứng nhận

Thực trạng

Tiền Giang là tỉnh trọng điểm sản xuất lương thực, cây ăn trái của vùng ĐBSCL, trong đó có 67.000ha cây ăn trái, sản lượng khoảng 1 triệu tấn/năm. Đến nay, tỉnh đã hình thành được các vùng sản xuất tập trung như vú sữa Lò Rèn Vĩnh Kim, xoài cát Hoà Lộc, bưởi long Cổ Cò, thanh long Chợ Gạo, khóm (dứa) Tân Lập, sầu riêng Ngũ Hiệp...

Tháng 11/2007, HTX vú sữa Lò Rèn Vĩnh Kim đã triển khai mô hình GlobalGAP với 33 hộ nông dân tham gia trên diện tích 12ha. Ngày 30/4/2008, HTX và 19 hộ dân trồng 7ha vú sữa Lò Rèn Vĩnh Kim đã được chứng nhận đạt tiêu chuẩn GlobalGAP. Ông Cao Văn Hóa, Phó giám đốc Sở Nông nghiệp và PTNT, Chủ tịch HLV Tiền Giang cho biết: “Từ việc xây dựng thành công mô hình GlobalGAP trên vú sữa Lò Rèn, cuối năm nay tiếp tục chứng nhận thêm 40ha vú sữa theo tiêu chuẩn trên. Hiện tỉnh đang có chủ trương áp dụng mô hình sản xuất theo tiêu chuẩn GlobalGAP sang các loại cây trồng khác”.

TP.Hồ Chí Minh cũng đang phát triển mạnh các mô hình VietGAP trên rau màu. Đến cuối 2009, thành phố đã thẩm định được 2.400ha đủ điều kiện sản xuất rau an toàn (RAT). Trên địa bàn thành phố đã thành lập được 6 HTX và 14 tổ hợp tác sản xuất, tiêu thụ RAT. Ngoài ra, cũng đã chứng nhận mô hình sản xuất VietGAP cho 13 hộ dân tại hai xã Nhuận Đức và Xuân Thới Thượng với diện tích 6, 1ha. ông Lê Minh Dũng, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và PTNT TP. Hồ Chí Minh khẳng định: “Đến năm 2010, thành phố sẽ phát triển 12.000ha rau và 100% HTX RAT trên địa bàn sẽ được cấp chứng nhận VietGAP”.

Tránh bệnh hình thức

Theo Cục Trồng trọt (Bộ Nông nghiệp và PTNT), khó khăn lớn nhất trong việc áp dụng VietGAP là việc triển khai quy hoạch vùng sản xuất ở các địa phương còn chậm, diện tích quy hoạch các vùng sản xuất rau, quả, chè an toàn tập trung còn rất ít. Đến nay, tổng diện tích trồng rau an toàn cả nước mới chỉ đạt 8-8,5%, diện tích trồng quả và chè 20%. Thậm chí nhiều địa phương vẫn chưa quy hoạch được vùng sản xuất an toàn hoặc còn rất manh mún, nhỏ lẻ. Ông Nguyễn Hữu Huân, Phó cục trưởng Cục Bảo vệ thực vật cho rằng: “Tình trạng sản xuất manh mún, nhỏ lẻ là đầu mối lây lan dịch hại, mầm bệnh. Không chỉ vậy, có đến 90% nông dân lạm dụng thuốc BVTV, sử dụng thuốc không đúng liều lượng, dùng nhiều loại thuốc để phun và không đảm bảo thời gian cách ly”.

Các nhà chuyên môn lý giải rằng, thực trạng diện tích sản xuất manh mún, nhiều giống cây không đạt chất lượng, vấn đề lạm dụng thuốc trừ sâu vẫn chưa thể dứt bỏ, công nghệ sau thu hoạch yếu kém, đầu ra còn bỏ ngỏ là thách thức lớn đối với việc thực hiện cũng như mở rộng mô hình sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP.

GS.Nguyễn Thơ, Hội Bảo vệ thực vật lo ngại: “Đến nay nhiều nông dân vẫn còn rất bỡ ngỡ với VietGAP, nhất là việc ghi chép nhật ký đồng ruộng. Tâm lý người dân vẫn chỉ quan tâm đầu ra của sản phẩm VietGAP giá có cao hơn sản phẩm thường. Hiện các cơ quan quản lý cũng khá lúng túng trong việc triển khai và hiểu về VietGAP còn khác nhau. Tổ chức chứng nhận VietGAP cũng còn mới và quá mỏng khiến các khâu tổ chức thanh tra, cấp chứng nhận còn chưa hiệu quả”. Ông Thơ cho biết thêm: “Có một số đơn vị làm VietGAP vẫn nặng tính hình thức”. Mục tiêu của việc thực hiện VietGAP không phải chỉ để được cấp giấy chứng nhận, mà quan trọng là người dân phải tự thay đổi thói quen canh tác của mình.