Chạy thận nhân tạo và ghép thận

Trong một số trường hợp bệnh lý như nhiễm độc cấp tính, bị ong đốt, thể tích máu giảm, tiêu chảy mất nước nặng,… lượng máu đến thận sẽ giảm, suy thận cấp sẽ xảy ra. Lúc này cần phải chạy thận nhân tạo thay thế trong vài tuần cho đến khi chức năng thận được phục hồi. Còn đối với những bệnh nhân suy thận mãn tính hoặc đã bị cắt mất cả hai thận thì việc chạy thận nhân tạo phải thực hiện thường xuyên và định kỳ để kéo dài cuộc sống.

Nguyên tắc của việc chạy thận nhân tạo dựa trên cơ chế trao đổi chất do nồng độ chênh lệch của các chất trong máu và trong dung dịch thẩm tích. Dòng máu từ động mạch người bệnh chảy vào hệ thống ống dẫn (hệ thống này ngâm trong dung dịch thẩm tích) khi chảy ra thì máu đã được lọc xong, trở vào tĩnh mạch người bệnh. Hệ thống ống lọc được làm bằng cellophan, thành ống có nhiều lỗ cực nhỏ để cho các chất trong huyết tương và trong dịch thẩm tích qua lại dễ dàng trừ protein.

Nồng độ các chất trong dịch thẩm tích tuỳ thuộc vào tình trạng bệnh: chất nào mà nồng độ cao trong máu cần giảm bớt thì sẽ có nồng độ thấp (kể cả không có) trong dịch thẩm tích, thí dụ các chất urée, creatinin, phosphat… là những chất độc, bình thường nồng độ trong máu không được vượt quá ngưỡng hằng định, nhưng do suy chức năng nên thận không lọc được; sau khi thẩm tích xong, nồng độ các chất này trong máu sẽ giảm xuống để trở lại bình thường. Ngược lại, chất nào cần bổ sung cho máu thì có nồng độ cao trong dung dịch thẩm tích. Chạy thận nhân tạo có thể rút các chất độc ra khỏi cơ thể và bổ sung các chất cần thiết với hiệu suất cao gấp 2-3 lần so với hoạt động của thận bình thường. Để ngừa sự đông máu trong hệ thống thận nhân tạo, người ta cho vào máu một lượng nhỏ Heparin. Mỗi đợt chạy thận nhân tạo mất khoảng 4-6 giờ và phải chạy 3 lần một tuần, vì thế ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày của bệnh nhân.

Ghép thận là một phương pháp điều trị mới nhờ các tiến bộ khoa học kỹ thuật, giúp bệnh nhân suy thận mạn hoặc bị cắt mất thận có một thận thay thế không bị lệ thuộc vào chạy thận nhân tạo; nhưng cơ thể không thu nhận dễ dàng thận mới, luôn luôn thận mới có nguy cơ bị đào thải; vì vậy, người được ghép thận phải uống thuốc chống thải ghép suốt đời. BS Dư Thị Ngọc Thu cho biết: từ tháng 12.1992 đến cuối năm 2005, Bệnh viện Chợ Rẫy đã thực hiện được 109 ca ghép thận; người cho thận phải có cùng huyết thống như: cha, mẹ, anh, chị, em ruột để tránh yếu tố miễn dịch, đào thải. Sau ghép chỉ phải dùng thuốc ức chế miễn dịch liều thấp và loại rẻ tiền. Chi phí cho một cuộc phẫu thuật ghép thận tại Bệnh viện Chợ Rẫy từ 100 đến 200 triệu đồng VN, với quả thận ghép là do người thân cho. Về việc cho thận; thường là do cha mẹ hay anh chị em cùng thế hệ cho; không chọn thận người con cho cha mẹ vì cuộc đời của người con còn dài, nếu chỉ còn một thận, lỡ gặp tai nạn làm hư thận còn lại thì thật là nguy hiểm. Những bệnh nhân sang Trung Quốc ghép thận phải tốn 30.000 USD, kể cả quả thận ghép. Vì quả thận ghép không phải của người cùng huyết thống nên các yếu tố miễn dịch khác hơn nhiều, sau ghép phải dùng thuốc ức chế miễn dịch liều cao và loại mắc tiền. Sau ghép thận, thuốc phải được dùng đều đặn hằng năm cho suốt cuộc đời, tốn khoảng 5 triệu đồng cho 1 tháng trong năm đầu, có giảm đôi chút những năm sau nếu không có biến chứng. Còn nếu có biến chứng, chi phí quả thực khó lường trước được. Nguồn: Thuốc & Sức khoẻ, số 300-301, 15/1-1/2/2006, tr 50 Vị trí thận trong bụng