“Cháy” giống vì thiếu vùng sản xuất

Những yếu tố trên hạn chế các nhà khoa học chỉ duy trì diện tích sản xuất hạt lai ở hai vùng này trên quy mô vừa, cho nên bài toán đặt ra phải tìm một vùng sản xuất hạt lai quốc gia. Lặn lội khắp trong Nam ngoài Bắc để rồi các nhà khoa học cũng vỗ tay mãn nguyện chọn vùng ĐBSCL, đại diện là Sóc Trăng, để mở rộng thành vùng sản xuất hạt lai quốc gia. “ Ở Sóc Trăng sử dụng vụ thu đông để sản xuất hạt lai F1 là an toàn nhất, chất lượng cao mà giá thành hạt giống rẻ và có thể tổ chức gieo xạ trên quy mô lớn. Chúng tôi đang thử nghiệm và đã có kết quả tốt. Dự kiến đến 2009 sẽ mở rộng diện tích hạt lai F1 từ 600-1000 ha” - ông Quảng phấn khởi - “ Trung Quốc có đảo Hải Namlà vùng sản xuất hạt lai quốc gia thì Việt Nam sẽ có Sóc Trăng”.

Doanh nghiệp phải vào cuộc

Mặc dù đang đói giống nhưng có vẻ như người nông dân vẫn thấp thỏm tâm lý ngại xài hàng nội. Người nông dân vốn coi trọng sản lượng, miễn sao có nhiều thóc vào bồ nên những giống lúa lai nhập từ Trung Quốc được bà con ưa chuộng. “ Các giống lúa của Trung Quốc chỉ coi trọng sản lượng mà chất lượng gạo còn thấp nên nhiều nơi, gạo sản xuất ra bán với giá rẻ, thậm chí chỉ sử dụng cho chăn nuôi, nấu rượu. Còn gạo ăn  từ giống sản xuất trong nước thì bà con lại nhập quay vòng từ nơi khác với giá đắt đỏ. Tính ra lại thiệt…”, ông Quảng cho biết. Đã bao phen các nhà khoa học vất vả đánh cược với người nông dân, “thuê” ruộng trình diễn đứa con đẻ của mình để thuyết phục bà con. Những gian khổ không ai nói ra đó cuối cùng cũng được đáp trả khi 3 năm đổ lại đây, người nông dân đã có niềm tin vào cây lúa Việt và dần sính hàng nội.

Tuy nhiên, giá trị kinh tế của ngành nông nghiệp thấp nên nhiều nơi làm nông nghiệp… lỗ. Ngay cả những vùng có truyền thống trồng lúa nước bao đời nay người nông dân cũng ngắc ngứ vì cảnh “một tiền gà ba tiền thóc”. Một người nông dân ở Thái Bình than thở, “ Giá đầu vào như giống, phân bón, thuốc trừ sâu đều tăng. Nếu được mùa thì hòa vốn, còn chẳng may không mưa thuận gió hòa đành trắng tay. Chúng tôi ngoài thửa ruộng còn biết làm gì khác?!”. Cùng với đó người nông dân giờ đây có trình độ cao hơn nên nhiều người bỏ lại đồng áng để tổ chức sản xuất hàng hóa. Bởi vậy, theo PGS.Nguyễn Thị Trâm - Viện Sinh học Nông nghiệp - ĐHNNI, để đảm bảo an ninh, an toàn lương thực, Nhà nước phải là “mạnh thường quân” hỗ trợ đầu vào cho bà con, chứ như hiện nay “đặc ân” mà người nông dân nhận được chẳng bao nhiêu.

Làm thế nào để nguời nông dân trong vùng sản xuất hạt lai bám trụ đồng ruộng, sống được nhờ sản xuất hạt lai? Giải pháp được các nhà khoa học thấy hợp lý là thuyết phục người nông dân sản xuất lớn. Theo ông Quảng, do diện tích còn manh mún, nên chăng chúng ta dồn điền đổi thửa, tập trung giao cho một số người nông dân có tiềm lực tiến hành tổ chức sản xuất hạt lai tập trung, còn những người nông dân yếu thế hơn sẽ… làm thuê cho chính những người này. Như vậy, người nông dân trong vùng sản xuất hạt giống bố mẹ và F1 vừa có thu, còn người nông dân sản xuất thóc thương phẩm sẽ mua được giống với giá rẻ trong khi chúng ta lại tăng cường được sản lượng hạt lai F1. Do đó chúng ta có trong tay một lời giải cho hai bài toán. “ Đối với những vùng nhân dòng mẹ, sau 7 năm thử nghiệm đã khẳng định hoàn toàn có thể cung cấp cho các vùng sản xuất hạt lai F1. Nhưng quan trọng các nhà khoa học phải xây dựng được những bộ giống trở thành hàng hóa - như những bộ giống chất lượng cao bán cho người giàu - để người nông dân là người sản xuất”, ông Quảng cho biết thêm.

Nhưng để tháo gỡ bài toán khan hiếm giống thì điều cần thiết hơn cả là cần sự phối hợp của 3 nhà -Nhà nước, nhà khoa học và nhà doanh nghiệp. Đặc biệt, nhà doanh nghiệp phải “nhảy” vào cuộc, tham gia vào sản xuất hạt giống, vì theo ông Quảng, yếu tố doanh nghiệp rất quan trọng vì vừa tổ chức sản xuất rộng vừa thương mại hóa hạt lai. Rồi ông làm một phép tính: 16.000 ha chỉ cần 15 doanh nghiệp lớn vào cuộc tổ chức sản xuất lớn hạt lai F1 là đủ cho 1 triệu ha vào 2010.