Cần thận trọng với thịt lợn tăng trọng
Tăng huyết áp, phù nề, ung thư… vì thuốc tăng trọng
PGS. TS. Đậu Ngọc Hào, Phó Cục trưởng Cục Thú Y nhận định: Ở Việt Nam, có nhiều chất chúng ta không có đủ năng lực đánh giá thì ta phải theo nước ngoài khuyến cáo. Trong số các chất được khuyến cáo không nên sử dụng thì có Clenbuterol. Đây là một trong hàng chục chất thuộc nhóm Betagunlit một số nước dùng thử có tác dụng tốt trong chăn nuôi, làm tỷ lệ nạc tăng, mỡ giảm, nhưng có tác dụng phụ như làm tăng cường mạch đập, tăng huyết áp, dẫn đến ung thư, có trường hợp trúng độc (buồn nôn). Ngành thú y tán hành với việc cấm hoàn toàn chất này, nhưng do lợi nhuận nên người ta vẫn tìm cách đưa vào.
Khi được hỏi, tại sao Việt Nam chưa chú ý đến thuốc tăng trọng, cơ quan quản lý thì bỏ ngỏ, PGS. TS. Đậu Ngọc Hào cho biết, bây giờ ta chưa có nhiều nghiên cứu cơ bản nhưng chẳng cần nghiên cứu làm gì cho tốn kém. Những nước tiên tiến thấy không có lợi, không dùng thì mình cũng không nên dùng. Theo Ths. Hoàng Hương Giang – Phòng Quản lý Chăn nuôi - Cục Chăn nuôi, vào những năm 80 của thế kỷ trước, người ta cho phép sử dụng Clenbuterol để tăng khả năng chuyển hoá tổng hợp protein, giảm tích mỡ, tăng hiệu quả chăn nuôi. Sau đó người ta phát hiện thấy có quá nhiều tác dụng phụ gây tồn tại cho người sử dụng có ở trong gan và trong thịt của vật nuôi (con người ăn vào thì cơ thể bị rối loạn nhịp tim, tăng huyết áp, phù nề, liệt cơ…) nên từ tháng 3 – 1996 đã cấm sử dụng. Năm 2002, Việt Nam cũng chính thức cấm sử dụng chất này. Hiện nay xuất hiện tình trạng buôn bán trôi nổi, thường là bán theo cân, và được trộn bởi chính những người chăn nuôi chứ không phải bởi các nhà sản xuất chế biến thức ăn gia súc.
Không thể kiểm soát
TS. Trần Quốc Việt, Trưởng bộ môn Dinh dưỡng thức ăn gia súc (Viện Chăn nuôi) nhận định, vai trò của chất kích thích tăng trưởng trong việc tăng năng suất và hiệu quả kinh tế chăn nuôi là rất rõ ràng. Vấn đề sử dụng chúng như thế nào mới là điều quan trọng. Hiện có rất ít những nghiên cứu ảnh hưởng việc sử dụng các chất kích thích tăng trưởng đến lượng tồn dư của chúng trong các sản phẩm chăn nuôi và những ảnh hưởng của việc sử dụng các loại thực phẩm có các chất tồn dư đến sức khoẻ con người. Ngay như tại Viện Chăn nuôi - một Viện nghiên cứu đầu ngành về thức ăn chăn nuôi, các nghiên cứu về chất kích thích tăng trưởng chỉ đếm trên đầu ngón tay và vài năm gần đây mới bắt đầu xuất hiện. Thực tế cho thấy, chúng ta không thể kiểm soát được những gì mà người ta đã cho vào thức ăn chăn nuôi. Hiện nay, nguồn lực ngành chăn nuôi có khả năng để kiểm soát tình hình nhưng vấn đề là chúng ta đang quá thiếu hệ thống máy móc phân tích.
Theo ông Chu Đình Khu, Phòng Thức ăn chăn nuôi, Cục Chăn nuôi, thì về việc sử dụng chất kích thích tăng trọng trong chăn nuôi, xu hướng là dùng thuốc trôi nổi thị trường, bán ở cửa khẩu, sử dụng ở trang trại. Ông kể, có lần đi công tác ở miền Nam, ông đã lấy một mẫu tại gia đình nông dân nuôi 2 – 5 con lợn. Họ chăn nuôi bằng thức ăn tận dụng ở cơ quan rồi bổ sung thêm thuốc mua ở cửa hàng thú y với giá bán 100 – 200 đ/kg. Gói thuốc không có nhãn mác và người dân nói cứ 15 ngày sử dụng một lần để chống… ho cho lợn. “Chúng tôi nghi ngờ việc này nên lấy mẫu rồi gửi vào Viện KHKT miền Nam xét nghiệm. Kết quả là mẫu này dương tính với hormon tăng trọng! Qua việc này có thể thấy rất khó quản lý việc thúc béo cho lợn của người chăn nuôi. Để quản lý lĩnh vực này, một mình ngành chăn nuôi làm không xuể mà cần phải có sự kết hợp với lực lượng công an, cửa khẩu và biên phòng.
Mặc kệ những cảnh báo, vì chạy theo lợi nhuận, một số người chăn nuôi vẫn vô tư dùng các loại chất kích thích vào thức ăn chăn nuôi. Mối đe doạ về sức khoẻ khi mua phải thịt lẫn vẫn “treo” lơ lửng trên đầu hàng chục triệu người tiêu dùng. Cách nào phân biệt?
Theo một người kinh doanh thịt lợn, có không dưới 60% số lợn trên thị trường đều đã được ăn “thần dược” trước khi xuất chuồng, giết mổ. Một tiểu thương tại chợ đầu mối thịt lợn Phạm Văn Hai “bật mí”. “Hầu như hơn 50% nguồn thịt lợn vận chuyển từ các tỉnh về đều có sử dụng thuốc kích thích tăng trọng. Đặc biệt, một số điểm giết mổ lẻ, giết mổ gia súc trái phép còn cho lợn ăn thuốc này trước khi giết mổ. Tuỳ theo cách thức pha trộn thuốc, trung bình mỗi ngày lợn có thể tăng trọng 1 – 2kg nếu được ăn thuốc. Thịt lợn ăn thuốc có lớp mỡ giữa lớp thịt và lớp da mỏng hơn, đùi lợn ăn thuốc căng, to hơn đùi lợn bình thường nhưng thớ thịt lại to và xốp”.
Theo thống kê chưa đầy đủ, trung bình mỗi ngày Hà Nội tiêu thụ gần 200 tấn sản phẩm động vật. Nhưng hiện nay, Hà Nội chỉ đáp ứng được hơn 30% thực phẩm có nguồn gốc từ động vật, gần 70% còn lại Hà Nội buộc phải nhập từ các tỉnh lân cận. Hiện nay khi đưa sản phẩm động vật vào Hà Nội, nhà cung cấp phải có giấy chứng nhận kiểm dịch của cơ quan thú y địa phương. Tuy nhiên, một vấn đề đặt ra, đó là các sản phẩm từ động vật (trâu, bò, lợn, dê….) từ các tỉnh chuyển về Hà Nội không qua kiểm dịch vẫn được đưa ra thị trường.
Ông Vương Đức Chất – Phòng Kiểm dịch Chi Cục Thú y Hà Nội – cho biết: “Phần lớn kiểm dịch được thực hiện tại các lò mổ tập trung hoặc tại các chợ để phát hiện và xử lý kịp thời đối với các sản phẩm động vật bị dịch bệnh. Đối với các loại kích thích tăng trọng này phải lấy mẫu xét nghiệm, khó phân biệt giữa sản phẩm có sử dụng loại hormon tăng trọng với sản phẩm động vật thường”. Và như vậy, chừng nào các cơ quan chức năng chưa có biện pháp xử lý triệt để tình trạng này thì sức khoẻ người dân còn có nguy cơ bị đe doạ.
