Bệnh dị ứng thức ăn

Dị ứng thức ăn là phản ứng của hệ miễn dịch cơ thể với một số chất có trong thức ăn. Biểu hiện ban đầu có thể là mẩn ngứa, đau bụng, tiêu chảy... nặng thì có thể bị khó thở, tụt huyết áp, thậm chí tử vong.

Sau khi cho con ăn bột nấu với thịt cua biển khoảng 1 giờ, chị Thảo bỗng hốt hoảng khi thấy bé Tuấn, bảy tháng tuổi, nôn thành vòi, mặt sưng húp, người nổi đầy mẩn đỏ. Sau đó, bé có biểu hiện khó thở. Chị Thảo vội vàng đưa con đến bệnh viện và bé Tuấn được chẩn đoán là bị dị ứng thức ăn.

Bé Tuấn là một trong số những trường hợp bị dị ứng thức ăn khá nặng do bé bị dị ứng với cua bể. May mắn, bé đã được đưa đến bệnh viện kịp thời và được cứu sống.

Nguyên nhân

Tình trạng dị ứng thức ăn có thể gặp ở bất cứ lứa tuổi nào, nhưng hay gặp nhất ở trẻ em (chiếm khoảng 8 - 10%), trong khi đó ở người lớn chỉ khoảng 3,5%. Theo các chuyên gia thực phẩm thì mỗi loại thực phẩm có thể chứa khoảng 40 loại chất (dị nguyên) gây dị ứng khác nhau. Có khoảng 20 loại thực phẩm là "thủ phạm" chính gây ra tới 90% các vụ dị ứng thức ăn như trứng (nhất là lòng trắng trứng), sữa bò, cá, hải sản, lạc, các loại quả hạch như hạnh nhân, hồ đào, sơ ri, một số loại rau như thì là, mùi, cần tây... Đối với trẻ em dưới 1 tuổi thì những thức ăn dễ gây dị ứng nhất là lòng trắng trứng, sữa bò, hải sản. Thậm chí, ở trẻ còn bú mẹ, nếu mẹ ăn những loại thực phẩm gây dị ứng cho trẻ thì cơ thể trẻ cũng có các phản ứng.

Dị ứng thức ăn có nhiều nguyên nhân, đầu tiên phải kể đến những người có cơ địa dị ứng. Đặc biệt là cơ địa dị ứng này có thể di truyền nên những trẻ sinh ra trong gia đình có bố mẹ, anh chị em mắc các bệnh dị ứng như hen, eczema, viêm mũi dị ứng... thì cũng sẽ dễ bị dị ứng thức ăn hơn. Khi đã có cơ địa dị ứng thì ngoài thức ăn có thể dị ứng với rất nhiều các dị nguyên khác như bụi, phấn hoa, một số loại mỹ phẩm... Mặt khác, nếu ngay từ khi trẻ bắt đầu ăn dặm, các bậc phụ huynh, người chăm sóc trẻ đã cho ăn đủ loại thực phẩm, lại ăn với số lượng nhiều ngay từ lần đầu tiên, nhất là những thứ dễ gây dị ứng như lạc, hải sản, lòng trắng trứng... thì trẻ rất dễ có nguy cơ bị dị ứng với các loại thực phẩm này.

Hậu quả

Theo bác sĩ Hoàng Thị Lâm - khoa Dị ứng - Miễn dịch lâm sàng Bệnh viện Bạch Mai (Hà Nội), sau khi ăn những thức ăn có chứa các chất gây dị ứng (dị nguyên) có khi chỉ vài phút, có trường hợp vài giờ, người bị dị ứng thức ăn có các biểu hiện: bị sưng, ngứa vùng họng, miệng, đau bụng, nôn, buồn nôn, tiêu chảy, hoa mắt, chóng mặt, nổi ban đỏ, ngứa trên da. Trường hợp bị dị ứng nặng có thể khó thở, tụt huyết áp, thậm chí tử vong. Có một số trường hợp, vài ngày sau khi ăn mới xuất hiện các triệu chứng như: viêm da, hen, viêm mũi dị ứng, viêm xoang, ho dai dẳng, chảy nước mũi, táo bón, ra mồ hôi, biếng ăn, giảm tập trung, ngủ kém... Những biểu hiện dị ứng thực phẩm ở trẻ thường liên quan đến đường tiêu hóa như nôn mửa, tiêu chảy, đau vùng bụng dưới, nhất là khi trẻ bị dị ứng với gluten trong thực phẩm thì sẽ bị tiêu chảy kéo dài.

Điều trị

Khi phát hiện trẻ bị dị ứng với một loại thức ăn nào đó, nhất là khi nó gây ra những phản ứng mạnh, gây sốc thì điều đầu tiên cần làm là không cho trẻ ăn lại thức ăn đó, cũng không nên chế biến hoặc đựng thức ăn của trẻ trong các đĩa, bát, nồi có dính các thức ăn mà trẻ bị dị ứng. Tiếp đó, cần đưa trẻ đến gặp bác sĩ chuyên khoa dị ứng để được tư vấn, khám và làm các xét nghiệm cần thiết.

Đối với trẻ bắt đầu ăn dặm, các bậc phụ huynh cần cho trẻ ăn thử từng loại thực phẩm một, mỗi lần một ít để xem phản ứng của cơ thể trẻ với loại thức ăn đó. Nếu có những phản ứng như nổi mề đay, tiêu chảy... thì cần ngừng ngay và thử nghiệm với loại thực phẩm khác. Tốt nhất, nên bắt đầu cho trẻ ăn những loại thực phẩm ít gây dị ứng như gạo, các loại củ, thịt lợn...

Tuy nhiên, khi trẻ bị dị ứng với một loại thức ăn không có nghĩa là suốt đời trẻ sẽ không được ăn lại thức ăn đó, trừ những thức ăn gây sốc phản ứng quá mạnh. Thực tế cho thấy có người suốt đời dị ứng với một loại thức ăn nhưng lại có người lúc nhỏ bị dị ứng với một số thực phẩm nhưng khi lớn lên lại không còn phản ứng gì với chúng. Nhiều người cho rằng có thể tập cho trẻ thích ứng dần với một loại thức ăn đã từng gây dị ứng (nhưng phải loại trừ những thực phẩm đã từng gây sốc hay cơ thể có phản ứng quá mạnh) bằng cách cho trẻ ăn lại thức ăn đó với liều lượng tăng dần. Đầu tiên, chỉ cho trẻ nếm thử một chút, nếu thấy trẻ không có phản ứng gì thì lần sau lại tăng lên một ít nữa và cứ như vậy đến khi trẻ hoàn toàn không còn bị dị ứng loại thức ăn đó. Nhiều bà mẹ cho biết đã thành công trong việc chữa trị căn bệnh dị ứng thức ăn cho con mình bằng phương pháp này.

Nguồn: Giáo dục thời đại; nhandan.com.vn 12/5/2006