Viên sủi bọt thuốc chứ không phải nước ngọt giải khát
Dạng thuốc sủi bọt thường được dùng bào chế thuốc giảm đau, hạ nhiệt, trị cảm cúm hoặc thuốc bổ cung cấp vitamin và khoáng chất.
Đối với thuốc giảm đau hạ nhiệt chứa dược chất paracetamol, dạng thuốc sủi bọt không chỉ làm cho dễ uống mà còn giúp thuốc cho tác dụng nhanh hơn (thuốc dạng viên nén, viên nang cho tác dụng chậm hơn vì cần có thời gian để tan rã và tạo quá trình phóng thích, hấp thu dược chất). Với các thuốc cung cấp vitamin và khoáng chất, dạng thuốc sủi bọt cho dung dịch thuốc có màu sắc dẹp, mùi vị thơm, ngon ngọt làm người uống cảm thấy sảng khoái cứ tưởng như dùng nước giải khát có gaz giúp tăng lực một cách “ngon lành”.
Tuy nhiên, khi dùng dạng thuốc sủi bọt phải thận trọng, đúng mực chứ không vì dạng thuốc hấp dẫn, dễ dùng muồn dùng bao nhiêu cũng được; nếu dùng tuỳ tiện, vẫn có thể bị tai biến do chính đặc điểm của dạng thuốc.
Trước hết, chính cơ chế sủi bọt của dạng thuốc khiến cho một số người không được dùng dạng thuốc. Khác với nước giải khát có gaz, khi mở nắp chai có sự sủi bọt là do khí CO2 đã được nạp sẵn trong nước thoát ra. Còn ở thuốc sủi bọt, sự sủi bọt là do phản ứng hoá học. Bất cứ thuốc sủi bọt nào cũng chứa tá dược rã sinh khíbao gồm chất kiềm(natri bicarbonat hay natri carbonat) và axit hữu cơ(axit citric hay axit tartric). Khi bỏ viên sủi vào nước sẽ xảy ra phản ứng giữa chất kiềm và axit tạo ra khí CO2 gây sủi bọt làm tan rã viên tạo thành dung dịch thuốc. Như vậy, bất cứ thuốc sủi bọt nào cũng có chứa natri(1 viên sủi thường chứa từ 270 - 460 mg natri). Và vì vậy, có một số người không được dùng thuốc sủi bọt. Đó là những người bắt buộc phải kiêng muối,không được ăn mặn, như người bị tăng huyết áp chẳng hạn. Thực chất của kiêng muối chính là kiêng natri (muối ăn là natri clorid hay còn gọi là natri clorur). Nếu người đã bị tăng huyết áp mặc dù đang điều trị mà ăn nhiều muối hoặc dùng chất có nhiều natri thì huyết áp sẽ tăng vọt. Đã xảy ra khá nhiều trường hợp người cao tuổi có sẵn bệnh tăng huyết áp đang điều trị, khi bị cảm đã uống thuốc trị cảm kèm theo uống thuốc vitamin, tất cả đều là dạng sủi bọt, dẫn đến bị tăng huyết áp quá mức đến độ phải được cấp cứu ở bệnh viện.
Có một loại thuốc giảm đau dạng sủi bọt phải hết sức lưu ý, tránh dùng bừa bãi vì có thể gây nghiện, đó là thuốc kết hợp paracetamol và codein (biệt dược Efferalgan – codeine). Riêng codein là thuốc giảm đau có nguồn gốc thuốc phiện, có tác dụng giảm đau rất tốt lại thêm có tác dụng nhanh nhờ dạng thuốc sủi bọt, làm cho một số người lạm dụng, dùng lâu ngày sinh ra nghiện như nghiện ma tuý.
Có một số thuốc sủi bọt trị khó tiêu đầy bụng nhưng người bị yếu dạ dày hoặc có tiền sử viêm loét dạ dày - tá tràng phải tuyệt đối tránh dùng, đó là Alka - seltezerchứa aspirin. Biết rằng người “yếu dạ dày” thường bị khó tiêu đầy bụng nhưng nếu uống thuốc Alka seltzer, sẽ bị tổn hại niêm mạc dạ dày đưa đến xuất huyết tiêu hoá.
Đối với thuốc cung cấp vitamin và khoáng chất dùng dạng sủi bọt, nên lưu ý đến thuốc chứa duy nhất vitamin C. Bởi vì 1 viên sủi bọt C thông dụng hiện nay chứa 1g (tức 1000 mg) vitamin C, trong khi nhu cầu khuyến cáo cung cấp hàng ngày cho cơ thể chỉ là 60mg. Như vậy, 1 viên sủi C thông dụng hiện nay chứa liều rất cao vitamin C. Chỉ một số trường hợp thiếu vitamin đến độ ở tình trạng bệnh lý mới dùng vitamin liều caogọi là liều điều trị.Vitamin C cũng thế. Dùng vitamin C liều cao lâu ngày (quá 1 g mỗi ngày) sẽ bị các tác dụng phụ như: kích ứng gây hại niêm mạc dạ dày(do vitamin C có bản chất axit không nên uống lúc bụng trống), tiêu chảy, gây sỏi thận(sỏi oxalat). Có khuyến cáo không nên dùng vitamin C liều cao dài ngày khi không có chỉ định của các bác sĩ. Vì vậy, chỉ nên dùng một viên sủi C loại 1g mỗi ngày chứ không xem đó là nước giải khát vô hại mà uống nhiều viên trong ngày, chẳng những không có lợi mà có khi có hại.
Điều cần phải nhắc lại là những người bị tăng huyết áp tuyệt đối không dùng thuốc dạng sủi bọt nói chung. Khi bị cảm cúm có thể dùng paracetamol, hoặc để tăng cường sức khoẻ có thể dùng vitamin và khoáng chất, nhưng tất cả phải là dạng viên thông thường. Đừng nghĩ: “ thuốc dùng như nước ngọt giải khát không bổ bề ngang cũng bổ bể dọc” để tha hồ dùng dạng thuốc sủi bọt mà lợi bất cập hại.
