Huy chương Vàng IPhO Nguyễn Thế Quân, từ thất bại đến đỉnh cao thế giới

Tại kỳ thi Olympic Vật lý quốc tế (IPhO) năm 2025, em Nguyễn Thế Quân, học sinh lớp 12A Trường THPT Chuyên Phan Bội Châu (Nghệ An) là thí sinh duy nhất của Việt Nam giành Huy chương Vàng. Tại sân chơi trí tuệ danh giá này, Quân đã ghi dấu với điểm số thực hành cao thứ hai thế giới, góp phần đưa đoàn Việt Nam lọt top 10 quốc gia có thành tích xuất sắc nhất.

Phía sau tấm huy chương vàng rực rỡ ấy là hành trình học tập đầy quyết tâm, nỗ lực không ngừng và một tinh thần không bao giờ từ bỏ, hành trình của một cậu học trò yêu Vật lý bằng cả trái tim.

em Nguyễn Thế Quân, học sinh lớp 12A Trường THPT Chuyên Phan Bội Châu (Nghệ An) là thí sinh duy nhất của Việt Nam giành Huy chương Vàng Tại kỳ thi Olympic Vật lý quốc tế (IPhO) năm 2025.

CÚ "RẼ NGANG" ĐỊNH MỆNH VÀ TÌNH YÊU VỚI VẬT LÝ

Nguyễn Thế Quân không phải là cái tên xa lạ trong danh sách học sinh giỏi tỉnh Nghệ An, nhưng con đường đến với đỉnh cao Vật lý của em lại bắt đầu từ một ngã rẽ không ai ngờ tới.

“Khi còn là học sinh trung học cơ sở, em là thành viên của đội tuyển Toán, sau một thời gian, em cảm thấy mức độ cạnh tranh trong môn Toán khá cao nên muốn thử sức ở môn học khác”, Quân chia sẻ.

Quyết định chuyển hướng sang Vật lý ban đầu chỉ xuất phát từ một suy nghĩ đơn giản là để giảm bớt áp lực thi cử. Thế nhưng, chính bước ngoặt ấy đã mở ra cho cậu học trò một thế giới mới đầy mê hoặc. Càng học, em càng thấy Vật lý thật sự hấp dẫn. Môn học này giúp em hiểu sâu sắc hơn về thế giới xung quanh, lý giải những hiện tượng tưởng chừng như rất bình thường trong cuộc sống. Vật lý dạy em cách nhìn mọi thứ bằng tư duy logic, sáng tạo và cả sự tò mò khoa học.

Thời gian đầu từ nền tảng Toán học chuyển sang, Quân không tránh khỏi những bỡ ngỡ. Nhưng em đã may mắn có được sự đồng hành của những người thầy tâm huyết và một môi trường học tập luôn biết cách truyền lửa. Sự hỗ trợ tận tình từ thầy cô, bạn bè đã giúp em nhanh chóng bắt nhịp và dần tìm thấy sự tự tin. Những thành tích đầu tiên ở lớp 9 như giải Nhất học sinh giỏi cấp thành phố, giải Khuyến khích cấp tỉnh là những trái ngọt đầu mùa, khẳng định lựa chọn của em là hoàn toàn đúng đắn.

Tình yêu và tài năng với môn Vật lý sớm được khẳng định khi Quân trở thành thủ khoa đầu vào lớp chuyên Lý của Trường THPT Chuyên Phan Bội Châu năm 2022, ngôi trường có bề dày truyền thống đào tạo nhân tài của cả nước.

TỪ BÀI HỌC THẤT BẠI ĐẮT GIÁ TỚI CÚ ĐÚP VÀNG LỊCH SỬ

Hành trình chinh phục đỉnh cao không bao giờ trải hoa hồng. Với Nguyễn Thế Quân, cú vấp ngã ở năm lớp 11 chính là bài học sâu sắc và đắt giá nhất, một kỷ niệm mà cả thầy và trò đều không thể nào quên.

Đó là tại kỳ thi Olympic Vật lý châu Á (APhO) năm 2024. Lần đầu tiên bước ra đấu trường quốc tế, đối mặt với đề thi hoàn toàn bằng tiếng Anh, Quân đã có chút bỡ ngỡ.

Thầy Lê Xuân Bảo, giáo viên chủ nhiệm và là người trực tiếp bồi dưỡng cho Quân cho hay, ở lần thi cấp quốc tế đầu tiên nhiều bỡ ngỡ, thấy đề thi bằng tiếng Anh, Quân không biết có thể làm bài bằng tiếng Việt, nên đã viết bằng tiếng Anh. Lần đó, dù có thể giải được tất cả các câu trong đề, nhưng do nhiều điểm em không diễn đạt được đúng ý vì giới hạn về ngôn ngữ, dẫn đến không hoàn thành bài như mong muốn và chỉ đạt Huy chương Đồng.

Kết quả đó đồng nghĩa với việc Quân đã lỡ hẹn với đội tuyển dự thi Olympic quốc tế năm 2024. Đó là một cú sốc lớn. "Đó là khoảng thời gian buồn nhất với em ấy. Tôi đã phải động viên rất nhiều”, thầy Bảo chia sẻ.

Nhưng chính trong những khoảnh khắc khó khăn nhất, bản lĩnh của cậu học trò xứ Nghệ lại được tôi luyện. Thay vì chìm trong thất vọng, Quân biến nỗi buồn thành động lực. Thầy Bảo đã động viên em thay vì buồn bã, hãy đứng lên, cố gắng để chứng minh bản thân ở năm lớp 12 và cuối cùng em đã làm được.

Bước sang năm lớp 12, Nguyễn Thế Quân trở lại mạnh mẽ hơn bao giờ hết. Em đã chứng minh rằng thất bại của năm trước chỉ là một bước lùi tạm thời để lấy đà cho một cú nhảy vọt phi thường.

Minh chứng rõ nhất là dù đã được đặc cách miễn thi vòng chọn học sinh giỏi quốc gia, Quân vẫn quyết tâm tham gia và xuất sắc giành giải Nhất. Không dừng lại ở đó, em tiếp tục là học sinh có điểm số cao nhất trong kỳ thi chọn đội tuyển quốc gia, giành tấm vé không thể thuyết phục hơn để đại diện Việt Nam tranh tài ở hai đấu trường lớn nhất.

Đoàn học sinh Việt Nam xuất sắc giành 3 huy chương vàng, 3 huy chương bạc và 2 huy chương đồng tại Olympic vật lý châu Á 2025.

Và rồi, quả ngọt đã đến một cách rực rỡ. Tháng 5/2025, Quân giành Huy chương Vàng Olympic Vật lý châu Á – Thái Bình Dương với số điểm cao nhất đoàn Việt Nam. Hai tháng sau, tại đấu trường Olympic quốc tế, em tiếp tục tỏa sáng với tấm Huy chương Vàng danh giá, đồng thời là thí sinh có điểm thi thực hành cao thứ hai thế giới.

Cú đúp Vàng trong cùng một năm không chỉ là thành tích cá nhân xuất sắc của Quân, mà còn là niềm tự hào to lớn của ngành giáo dục tỉnh nhà và cả nước, góp phần đưa đoàn Việt Nam lọt vào top 10 quốc gia có kết quả cao nhất tại IPhO 2025.

BÍ QUYẾT NẰM Ở SỰ TỰ HỌC VÀ MỘT TINH THẦN VỮNG VÀNG

Khi được hỏi về bí quyết thành công, Quân khiêm tốn cho rằng không có gì đặc biệt ngoài sự tự học và nỗ lực giữ vững tinh thần. “Ngoài việc tiếp thu kiến thức từ các thầy cô thì bản thân cần đặt quyết tâm cao, đặc biệt tự học”, Quân chia sẻ.

Đội tuyển quốc gia Việt Nam tham dự IPhO 2025 (từ trái sang phải): PGS,TS Đặng Đức Vượng, Phó Trưởng đoàn; Nguyễn Công Vinh (Huy chương Bạc); Nguyễn Thế Quân (Huy chương Vàng); Trương Đức Dũng (Huy chương Bạc); Lý Bá Khôi (Huy Chương Bạc); Trần Lê Thiện Nhân (Huy chương Bạc); PGS,TS Đỗ Danh Bích, Trưởng đoàn.

Đối với Quân, khó khăn lớn nhất trong quá trình ôn luyện không phải là kiến thức mà là việc duy trì ngọn lửa đam mê và một tâm lý ổn định. Những lúc cảm thấy áp lực hay mất động lực, em chọn cách tạm rời xa sách vở, đi dạo, quan sát thiên nhiên hoặc trò chuyện cùng người thân. Những khoảng lặng cần thiết đó giúp em tái tạo năng lượng và trở lại với guồng quay học tập một cách hiệu quả hơn.

Thầy Lê Xuân Bảo cũng cho hay, Quân có tinh thần học tập cao và rất chủ động trong việc tiếp cận kiến thức, không cần thầy cô nhắc nhở nhiều. Ngoài học trên lớp với những bài tập được giao, Quân thường xuyên tìm kiếm các nguồn tài liệu trên mạng… để nâng cao hiểu biết.

Cô Cao Thị Lan Thanh, Hiệu trưởng Trường THPT Chuyên Phan Bội Châu, chia sẻ, kết quả của Quân đạt được không quá bất ngờ. Quân luôn thể hiện rõ sự nỗ lực, đam mê, đặc biệt chưa bao giờ từ bỏ khao khát chinh phục những đỉnh cao. Kết quả của Quân sẽ là nguồn cảm hứng cho các em học sinh đang học tập tại trường về sự quyết tâm và cháy hết mình với đam mê.

Với hai tấm Huy chương Vàng, cánh cửa các trường đại học hàng đầu trong nước rộng mở với Nguyễn Thế Quân. Em đang cân nhắc theo học ngành Vật lý tại Trường Đại học Khoa học Tự nhiên (Đại học Quốc gia Hà Nội).