Về căn bệnh “tê tê say say” ở tỉnh Hòa Bình: Không liên quan đến vitamin B1

- Chúng tôi xác định “tê tê, say say” thực chất là bệnh nhiễm độc thủy ngân ở mỏ vàng, phân lập và xác định được chủng vi khuẩn Pseudomonas Flourescent trong trầm tích của khu vực mỏ vàng kháng thủy ngân ở nồng độ cao đến 32mcg/ml. Người dân sống quá gần nơi khai thác vàng (nơi có dùng thủy ngân để tinh chế quặng vàng), vì vậy, đã có người bị nhiễm độc thủy ngân liều nhỏ dài ngày (chủ yếu qua thực phẩm). Kết quả nghiên cứu này đãđược kiểm chứng tại phòng thí nghiệm chuyên ngành của Nhật Bản.

- Nghĩa là căn bệnh không liên quan gì đến tình trạng thiếu vitamin B1?

- Theo tôi là như vậy.

- Dựatrên cơ sở nào mà các ông có những kết luận như vậy? Kết luận này cho đến nay có còn giá trị hay không?

- Có rất nhiều lý do để nói rằng không phải do B1. Thứ nhất, phần lớn những người nghèo, không có gạo để ăn thì không bị bệnh, còn những người giàu, ăntử tế lại bị. Hiện nay ở Bình Chân cũng thế. Là người đã từng phục vụ trong quân đội, tôi biết rất rõ về căn bệnh tê phù do thiếu vitamin B1, triệu chứng rất khác so với những biểu hiện của các bệnh nhân “tê tê say say”.

- Nhưng kết quả xét nghiệm máu của các bệnh nhân “tê tê say say” cho thấy chỉ số vitamin B1 thấp. Điều này không có giá trị gì trong chẩn đoán hay sao?

- Đúng là thấp, nhưng chưa thấp đến mức phải chết - điều này được lý giải là do có một chất nào đóức chế sự hấp thu vitamin B1 của cơ thể. Hơn nữa, những người thiếu vitamin B1 cấp tính dẫn đến tửvong thường là do phù tim, trong khi người chết vì “tê tê say say” lại không phải do điều này. Thứ nữa, nếu vì thiếu vitamin B1 thì điều trị bằng vitamin B1, bệnh sẽ khỏi hẳn, chứ không dai dẳng, chỉ chữa được triệu chứng như bây giờ.

- Tại sao những nghiên cứu trước đó lại không có một nghi ngờ nào xung quanh thuỷ ngân?

- Theo tôi biết, trước đây người ta cũng đã nghĩ đến điều này và đã lấy mẫu nước, thực phẩm, lúa, gạo, rau, tóc... để xét nghiệmnhưng không thấy gì. Họ không hiểu rằng, thủy ngân ởtrong nước thường lắng xuống dưới, gọi là hiện tượng trầm tích, nên làm xét nghiệm nước sẽ không thấy gì. Muốn biết nơi đó có thủy ngân hay không cần phải xét nghiệm bùn. Cũng như thế, nếu thay xét nghiệm cá sống ở tầng trung, tầng cao bằng xét nghiệm động vật sống ở tầng thấp, sát với bùn (cua, ốc, lươn, trạch...) thì sẽ thấy hàm lượng thủy ngân vô cơ rất cao. Trong đềtài, chúng tôi đã nghiên cứu cả mẫu bùn, mẫu động vật nêu trên thì đều thấy có thủy ngân.

- Thủy ngân có nhiều ởcác vùng đào vàng. Tại sao những nơi khác, người dân không bị “tê tê say say” ngoại trừ một số địa phươngở Hòa Bình?

- Vì ở những vùng Hòa Bình, chủ yếu là người Mường sinh sống. Theo như tôi biết, người Mường có thói quen ăn một loại canh nấu từ ốc - dùng cả con ốc để nấu. Mà ốc là loại động vật sống dưới bùn - nơi lắng đọng thủy ngân cao.

- Sau khi có kết luận đềtài, phác đồ điều trịcác ông đưa ra đãđược áp dụng điều trịcho người dân hay chưa?

- Phác đồ điều trị chỉlà đề tài, còn áp dụng hay không lại phụ thuộc vào Bộ Y tế. Trong quá trình nghiên cứu, chúng tôi đã điều trị cho nhiều người và kết quả tốt. Hàm lượng thủy ngân trong máu giảm đi rõ rệt. Thực tế, tại một sốnơiởKim Bôi, hàng năm, bắt đầu từ 2004, cứ ngày 22/12, Bộ Quốc phòng có một đoàn cán bộ y tế mang thuốc đúng phác đồ đó phát cho dân uống phòng bệnh và từ đó không ai phát bệnh gì cả. Còn ở những vùng khác, người ta chỉ phát cho dân vitamin B1 mà thôi.

- Thủy ngân có phải là thủ phạm duy nhất, theo ông?

- Thực ra, nếu nói thủ phạm chỉ là thủy ngân thì cũng chưa giải thích được hết vấn đề. Tôi cho rằng vẫn còn một tác nhân giấu mặt nữa, cần nghiên cứu thêm. Hơn nữa, một việc có ý quan trọng khi đi tìm nguyên nhân của những cái chết là mổ tử thi thì chúng ta vẫn chưa làm được.

- Chân thành cảm ơn ông.

Phác đồ điều trị của đề tài KC.10-09

- D-penixilamin 0.03 x 2 viên/ngày, uống 7 ngày.

- Hydrosulfen 50mg x 4 viên/ngày, uống 7 ngày.

- Selen x2 viên/ngày, uống 14 ngày. Glucose 10% x 500ml/ngày, truyền tĩnh mạch 7 ngày.

- Vitamin nhóm B.

Nguồn: KH&ĐS Số 85 Thứ Hai 23/10/2006